Лесли Стюарт: Англия композиторының өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Ағылшын композиторы (1863–1928)

Лесли Стюарт (15 наурыз 1863 – 27 наурыз 1928), шын аты Томас Августин Барретт, – Эдвард дәуірінің ағылшын композиторы, ең танымал туындылары – «Флородора» (1899) хит-шоуы және көптеген танымал әндер. Ол Манчестерде 14 жыл шіркеу органисі болды, музыка сабақтары берді, ал 1870-ші жылдардың соңында шіркеу музыкасын және халық әндерін жазуды бастады. 1880-ші жылдары «Т. А. Барретт концерттері» деген атпен халықтық және театр музыкасының оркестрлік және вокалды концерттерін ұйымдастырып, насихаттады. Ол музыкалық залға арналған шығармалар жазуға көшті, соның ішінде «Лагуна гүлі» сияқты қаралаған орындаушыларға арналған әндер, Манчестерде гастрольдік пантомималар мен Лондон шоуларына арналған музыкалық театр әндері, сондай-ақ «Патшаның сарбаздары» сияқты балладалар жазды. Кейін Стюарт музыкалық театр партитураларына жаңа әндер енгізуге қарсы күресті және музыкалық авторлық құқықтарды қорғауды күшейтуді талап етті. 1895 жылы Стюарт Джордж Эдвардстың «Гейти» және «Дейли» театрларындағы Лондон шоулары үшін әндер жаза бастады. Оның алғашқы толық музыкалық комедиясы – 1899 жылғы «Флородора» болды. Шоу халықаралық деңгейде сәттілікке жетті, ал «Маған айт, сұлу қыз» әні водевиль стандартына айналды. «Мектеп қызы» (1903), «Мейфэрдің сұлуы» (1906) және «Гавана» (1908) сияқты басқа да музыкалық комедиялар да табысқа жетті. Кейінгі шоуларының ішінде тек «Пегги» ғана көзге түсті. 1911 жылы Стюарттың құмар ойындарына байланысты қарыздары оны банкротқа ұшыратты. Музыкалық талғамдардың өзгеруіне бейімделе алмағандықтан, ол композитор ретінде сұранысқа ие болмады, бірақ әртүрлі театрларда фортепиано эскиздерін орындау арқылы сәттілікке қол жеткізді.

Алғашқы жылдар

Стюарт Ланкашир жағалауындағы Саутпорт қаласында дүниеге келді. Ол шкаф жасаушы Томас Барретт пен оның әйелі Мэри Энн Берктің кіші ұлы болды, екеуі де Батыс Ирландиядан шыққан. Ол Ливерпульде өсті, онда Санкт-Франциск Ксавьер колледжінде білім алды. Оның отбасы 1873 жылы Манчестерге көшті. Стюарт 15 жасында Салфорд соборында органшы болып жұмыс істеуден бастады. Ол бұл қызметте жеті жыл болды, содан кейін Манчестердегі Қасиетті Есім шіркеуінің органшысы болды, онда тағы жеті жыл жұмыс істеді. Ақысын арттыру үшін ол шіркеу музыкасын жазып, сабақтар берді. Бұл концерттерде танымал оркестрлік музыка, Салливан мен Сельер сияқты композиторлардың комикалық операларынан үзінділер, сондай-ақ Балф пен Уоллестің ағылшын операларынан бөліктер орындалды. Әншілер қатарында Зели де Луссан, Мари Розе, Бен Дэвис, Дэвид Ффранкон Дэвис, Дюрвард Лелли және Чарльз Мэннерс болды. Инструментальдық солистер ретінде Игнаси Ян Падеревски мен Эжен Изаи өнер көрсетті. Томас Барретт Ливерпульдегі амфитеатрдың реквизиторлық бөлімін басқарған, ал оның екі ұлы да театрға қызығушылық танытқан. Стюарттың ағасы Стивен (1855–1924) Лестер Барретт сахналық есімімен музыкалық залдарда өнер көрсеткен. Стюарттың театрға арналған алғашқы шығармалары да Манчестер театры үшін жазылған. Ол, әсіресе, жергілікті пантомималарға әндер мен қосымша музыка жазды, онда танымал актерлер ойнады. Стюарт 1890 жылдары бірнеше Вест-Энд және гастрольдік мюзиклдерге енгізілген танымал әндер жазып, атаққа ие болды. Кейін ол бұл практикаға қарсы шықты. Осы әндердің біріншісі "Луизиана Лу" болды. Бұл ән Эллалин Террис орындауында "The Shop Girl" (1894) қойылымына енгізілгенге дейін музыкалық залдарда жарияланып, орындалған. Джордж Эдвардстың "Артист моделі" (1895) қойылымы кезінде Стюарт бірнеше ән жазды (оның ішінде кейін "Патша сарбаздары" деп аталған "Каралева сарбаздары"), сондай-ақ Морис Фаркоаға Дейли театрында орындау үшін "Трилби адал болады" әнінің сөзін жазып, музыкасын жазды. Кейіннен ол әндерін Барон Голош, "Цирк қызы" (1896), Лондондағы американдық мюзикл "Париждегі бір күн" (1897), Карл Киферттің "Балет қызы" (1897) және "Яшмак" (1897) қойылымдарында пайдаланды. Стюарт жоғарыда аталғандардан басқа "Бандолеро" және "Кішкентай Долли арманшыл" сияқты 65-ке жуық ән жазды. Оның аспаптық шығармаларының ішінде кем дегенде бір кекуок болды. Ән жазушы ретінде Стюарт авторлық құқықтың бұзылуынан көп зардап шекті, сондықтан музыкалық театрға көшуі ноталар мен қойылымдарды жариялаудан түскен кірістерден айырылудан сақтану үшін жасалған деп болжауға болады. Музыкалық сыншы Невилл Кардус әннің "әдемі және күтпеген фразалары мен ауысулары" туралы жазды, содан кейін "Бұл Брамс симфониясының алғашқы тақтары сияқты ұзақ фразамен басталады. Мұндай музыканы музыкалық комедияда табу таңғаларлық". Ол "Мейстерзингердегі квинтет сияқты кемелді композиция" деп аяқтады. "Флородорадан" кейін "Күміс шұлық" (1901), "Мектеп қызы" (1903), "Мейфэрдің сұлуы" (1906) және "Гавана" (1908) қойылымдары жарық көрді. Бұл қойылымдардың барлығы сәтті болды және халықаралық деңгейде қойылды. Стюарт зияткерлік меншік құқықтарын қорғау үшін белсенді күресті және ұлттық және халықаралық авторлық құқықтар туралы қатаң заңдар қабылдануын талап етті. Баспагерлер мен екінші дәрежелі әншілер продюсерлерге жарнама үшін хит мюзиклге өз әндерін енгізу үшін ақша төледі. "Флородораның" сәнінің күшімен Стюарт келесі бірнеше шығармаларында бұл практиканы тоқтатуға қол жеткізді. Сол сияқты, ол Ұлыбританияда да, Америкада да заңсыз музыка таратуға және ұлттық және халықаралық авторлық құқық заңдарын күшейтуге қарсы күресте уақыт-уақыт сәттілікке жетті. Оның келесі қойылымы "Жұқа принцесса" (1910) Лондонда да, Нью-Йоркте де қойылғанымен, үлкен әсер қалдырмады. "Пегги" 1911 жылы Гаити театрында қойылды және Лондонда наурыздан қарашаға дейін, сондай-ақ Бродвейде де ойнады, бірақ аса сәтті болмады. Стюарттың өмірбаянын жазған Эндрю Лэмбтің айтуынша, бұл шығармалар "оның беделін арттыра алмады". Ол 1913 жылы банкрот болып, 1920 жылға дейін босатылмады. Ол басқа композиторлардың қойылымдарында, өз қағидаларына қайшы, бірнеше ән жазды, сондай-ақ провинцияда ғана қойылған "Көпіршіктер" (1914) мюзиклін жазды. Олар 2003 жылы "Менің богемдік өмірім" деген атпен жинақталып қайта басылды. Стюарт пен оның әйелі Китти бес баласы болды, олар ересекке дейін жетті: Мэри "Мэй" (1886–1956), Томас "Лесли" (1888–1970), Мари "Долли" (1891–1949), Стивен "Чэп" (1894 ж.т.) және Констанс "Лола" (1896 ж.т.). Стюарт 1928 жылы Суррейдегі Ричмонд қаласындағы қызы Мэйдің үйінде қайтыс болды және Ричмонд зиратында жерленді.

Stuart was born in Southport, on the Lancashire coast. He was the younger son of Thomas Barrett, a cabinet maker, and his wife, Mary Ann Burke, née Lester, who were both from western Ireland. He grew up in Liverpool, where he attended St Francis Xavier's College. His family moved to Manchester in 1873. Stuart began his career aged 15 as organist at Salford Cathedral. He held the post for seven years, and then moved to be organist at the Church of the Holy Name, Manchester, where he remained for another seven years. To augment his salary he composed church music and taught. These concerts featured popular orchestral music and selections from comic operas by such composers as Sullivan and Cellier, and excerpts from English grand operas by Balfe and Wallace. Singers included Zélie de Lussan, Marie Roze, Ben Davies, David Ffrangcon Davies, Durward Lely and Charles Manners. Instrumental soloists included Ignacy Jan Paderewski and Eugène Ysaÿe. Thomas Barrett had been property master at the Amphitheatre, Liverpool, and both his sons had quickly gained a taste for the theatre. Stuart's elder brother, Stephen (1855–1924), became a music hall performer, appearing under the stage name Lester Barrett. Stuart's earliest theatrical composing and writing was also for the Manchester theatre. Here he provided songs and incidental music for, in particular, the local pantomimes, which boasted famous names in their casts. Stuart made a name in the 1890s by writing popular individual numbers that were interpolated into several West End and touring musicals by other composers. Later in his career, he would actively oppose this practice. The first of these songs was "Lousiana Lou". This had already been published and performed in music hall before being picked up by Ellaline Terriss and inserted, along with "The Little Mademoiselle", into the original production of The Shop Girl (1894), at the Gaiety Theatre. During the run of George Edwardes's An Artist's Model (1895), Stuart wrote several numbers that were interpolated (including "The Soldiers of the Queen", which was later famous as "Soldiers of the King"), and both wrote the lyric and composed "Trilby Will Be True" for Maurice Farkoa to perform at Daly's Theatre. Subsequently he had songs used in Baron Golosh, The Circus Girl (1896), the London production of the American musical A Day in Paris (1897), Carl Kiefert's The Ballet Girl (1897) and The Yashmak (1897). Stuart composed some 65 songs including, in addition to those mentioned above, "The Bandolero", and "Little Dolly Daydream." His instrumental pieces included at least one Cakewalk. As a songwriter, Stuart suffered so much from the effects of copyright infringement that it can be speculated that his move to the musical theatre was an attempt to avoid the loss of royalty income from the publication of sheet music and performances. The music critic Neville Cardus wrote about the "beautiful and unexpected phrasing and transitions" in the number, continuing, "it begins with a long phrase, rather like the opening bars of a Brahms symphony. It is extraordinary to find music such as this in a musical comedy". He ended by writing that in its own way it was "just as perfect a composition as is the quintet in Meistersinger". Florodora was followed by The Silver Slipper (1901), The School Girl (1903), The Belle of Mayfair (1906), and Havana (1908). All these shows were successful and were produced internationally. Stuart was an active campaigner for intellectual property rights and called for tighter laws on both national and international copyright. Publishers and wealthy second rate songwriters would pay producers, for the exposure, to insert their songs into a hit musical. With the strength of the fame of Florodora behind him, Stuart succeeded in stopping this practice in his next few pieces. Similarly, he had succeeded from time to time in parts of his fight in Britain and in America against unauthorized music distribution and on behalf of firmer national and international copyright laws. His next production, The Slim Princess (1910), made only a modest impact, though it was produced in New York as well as in London. Peggy was produced at the Gaiety in 1911 and had a reasonable but not outstanding run, from March to November in London, as well as a Broadway run. In the words of Stuart's biographer Andrew Lamb, these pieces "failed to add to his reputation". He was declared bankrupt in 1913 and not discharged until 1920. although he did write a number of songs that were inserted, against his principles, in the shows of other composers and a musical, Bubbles (1914), that was produced only in the provinces on a small scale. They were collected and republished in 2003 under the title My Bohemian Life. Stuart and his wife, Kitty, had five children who survived to adulthood, Mary "May" (1886–1956), Thomas "Leslie" (1888–1970), Marie "Dollie" (1891–1949), Stephen "Chap" (b. 1894) and Constance "Lola" (b. 1896). Stuart died at his daughter May's home in Richmond, Surrey, in 1928, and was buried in Richmond Cemetery.

Атақ-даңқы мен мұрасы

ХХ ғасырдың ортасындағы сыншы Джеймс Агат Стюарттың музыкасының сапасын дәлелдегенін айтты: ол Стюарт әнін алып, темпті екі есеге төмендетті, неміс тіліндегі сөздермен ауыстырды – және көрнекті музыканттар оның бұл әнді Брамстың жақында табылған бесік әні деп мәлімдегенін күмәнсіз қабылдады. 2003 жылы сыншы Родни Милнес Стюартты "Салливан мен Вивиан Эллис арасындағы Ұлыбританиядағы музыкалық комедияның ең талантты композиторы" деп атады. Стюарттың әндері оннан астам фильмде пайдаланылған. Джон Кэссиди жасаған Стюарттың қоладан жасалған тақтасы 1939 жылғы сәуірде Манчестер орталық кітапханасына орнатылды, онда "Манчестердің ұлы, елді әнмен шабыттандырған" деп жазылған.