Артур Салливан: Британдық композитор және оның шығармалары

Кіріспе

Британдық композитор (1842–1900)

Сэр Артур Сеймур Салливан (13 мамыр 1842 – 22 қараша 1900) – ағылшын композиторы. Ол драматург В. С. Гилбертпен 14 опералық ынтымақтастығымен танымал, соның ішінде «H. M. S. Pinafore», «The Pirates of Penzance» және «The Mikado». Оның шығармаларына 24 опера, 11 ірі оркестрлік шығарма, он хорлық шығарма және оратория, екі балет, бірнеше пьесаға қосымша музыка, көптеген шіркеулік шығармалар, әндер, фортепиано және камералық шығармалар кіреді. Оның гимндері мен әндеріне «Алға, христиандық әскерлер» және «Жоғалған аккорд» кіреді. Әскери оркестрдің жетекшісінің ұлы Салливан өзінің алғашқы гимнін сегіз жасында жазды, кейіннен Корольдік шіркеудің ұлдар хорында солист болды. 1856 жылы, 14 жасында ол Корольдік музыка академиясының бірінші Мендельсон стипендиясын алды, бұл оған академияда, содан кейін Германиядағы Лейпциг консерваториясында оқуға мүмкіндік берді. Оның дипломдық жұмысы – Шекспирдің «Дауыл» (1861) пьесасына жазылған музыка Лондонда алғаш рет орындалғанда зор ықыласқа бөленді. Оның ертедегі маңызды шығармаларының арасында балет «L'Île Enchantée» (1864), симфония, виолончель концерті (екеуі де 1866 жылы) және оның «Overture di Ballo» (1870) шығармалары бар. Концерттік шығармаларынан түскен табысын арттыру үшін ол гимндер, салондық балладалар және басқа да жеңіл шығармалар жазды, сондай-ақ шіркеу органда ойнады және музыка сабақтары берді. 1866 жылы Салливан «Кокс және Қондырғы» атты бір актілі комедиялық опера жазды, ол әлі күнге дейін жиі қойылады. Ол өзінің алғашқы операсын В. С. Гилбертпен бірлесіп 1871 жылы жазды. Төрт жылдан кейін импресарио Ричард Д’Ойли Карте Гилберт пен Салливанды «Сот төрелігі» (1875) атты бір актілі пьеса жасауға шақырды. Оның кассалық табысы серіктестердің он екі толық көлемді комедиялық опералар сериясын жасауына әкелді. «H. M. S. Pinafore» (1878) және «The Pirates of Penzance» (1879) операларының үлкен сәттілігінен кейін Карте серіктестіктен түскен пайдасын 1881 жылы Савой театрын салуға жұмсады, ал олардың бірлескен жұмыстары Савой опералары деп белгілі болды. Кейінгі опералардың ең танымалдары – «Микадо» (1885) және «Гондольерлер» (1889). Гилберт 1890 жылы Савойдағы шығындар туралы даудан кейін Салливан мен Картеннен ажырасты. Олар 1890 жылдары тағы екі опера үшін қайта бірікті, бірақ олар бұрынғы шығармаларының танымалдығына жете алмады. Салливанның 1880 жылдардағы сирек кездесетін маңызды шығармаларының қатарында екі кантата – «Антиохияның шейіті» (1880) және «Алтын аңыз» (1886) бар, оның ең танымал хорлық шығармасы. Ол сондай-ақ бірнеше Шекспир пьесаларының Вест-Энд қойылымдарына қосымша музыка жазды және дирижерлік және академиялық қызметтер атқарды. Салливанның жалғыз грандиоз операсы «Иванхо», 1891 жылы бастапқыда сәтті болғанымен, сирек қайта жаңғыртылды. Соңғы онжылдықта Салливан әртүрлі либретто авторларымен комедиялық опералар жазуын жалғастырды және басқа да ірі және ұсақ шығармалар жазды. Ол 58 жасында қайтыс болды, Ұлыбританияның ең көрнекті композиторы саналды. Оның комедиялық опера стилі музыкалық театр композиторларының келешек ұрпақтарына үлгі болды, ал оның музыкасы әлі күнге дейін жиі орындалады, жазылады және пародияланады.

Sir Arthur Seymour Sullivan (13 May 1842 – 22 November 1900) was an English composer. He is best known for 14 operatic collaborations with the dramatist W. S. Gilbert, including H. M. S. Pinafore, The Pirates of Penzance and The Mikado. His works include 24 operas, 11 major orchestral works, ten choral works and oratorios, two ballets, incidental music to several plays, and numerous church pieces, songs, and piano and chamber pieces. His hymns and songs include "Onward, Christian Soldiers" and "The Lost Chord". The son of a military bandmaster, Sullivan composed his first anthem at the age of eight and was later a soloist in the boys' choir of the Chapel Royal. In 1856, at 14, he was awarded the first Mendelssohn Scholarship by the Royal Academy of Music, which allowed him to study at the academy and then at the Leipzig Conservatoire in Germany. His graduation piece, incidental music to Shakespeare's The Tempest (1861), was received with acclaim on its first performance in London. Among his early major works were a ballet, L'Île Enchantée (1864), a symphony, a cello concerto (both 1866), and his Overture di Ballo (1870). To supplement the income from his concert works he wrote hymns, parlour ballads and other light pieces, and worked as a church organist and music teacher. In 1866 Sullivan composed a one act comic opera, Cox and Box, which is still widely performed. He wrote his first opera with W. S. Gilbert, Thespis, in 1871. Four years later, the impresario Richard D'Oyly Carte engaged Gilbert and Sullivan to create a one act piece, Trial by Jury (1875). Its box office success led to a series of twelve full length comic operas by the collaborators. After the extraordinary success of H. M. S. Pinafore (1878) and The Pirates of Penzance (1879), Carte used his profits from the partnership to build the Savoy Theatre in 1881, and their joint works became known as the Savoy operas. Among the best known of the later operas are The Mikado (1885) and The Gondoliers (1889). Gilbert broke from Sullivan and Carte in 1890, after a quarrel over expenses at the Savoy. They reunited in the 1890s for two more operas, but these did not achieve the popularity of their earlier works. Sullivan's infrequent serious pieces during the 1880s included two cantatas, The Martyr of Antioch (1880) and The Golden Legend (1886), his most popular choral work. He also wrote incidental music for West End productions of several Shakespeare plays, and held conducting and academic appointments. Sullivan's only grand opera, Ivanhoe, though initially successful in 1891, has rarely been revived. In his last decade Sullivan continued to compose comic operas with various librettists and wrote other major and minor works. He died at the age of 58, regarded as Britain's foremost composer. His comic opera style served as a model for generations of musical theatre composers that followed, and his music is still frequently performed, recorded and pastiched.

Басталуы

Салливан 1842 жылдың 13 мамырында Лондонның Ламбет қаласында Томас Салливанның (1805–1866) және оның әйелі Мэри Клементина Когланның (1811–1882) екі баласының кішісі ретінде дүниеге келді. Оның әкесі әскери оркестрдің жетекшісі, кларинетші және музыка мұғалімі болды, Ирландияда туып, Лондонның Челси қаласында өсті; анасы – ағылшын, ирланд және итальян тегінен шыққан. Томас Салливан 1845 жылдан 1857 жылға дейін Сандхерсттегі Корольдік әскери колледжде қызмет етті, онда оркестр жетекшісі болды және табысын арттыру үшін жеке музыка сабақтары берді. Жас Артур оркестрдегі көптеген аспаптарды жақсы ойнай бастады және сегіз жасында «Вавилон суларының жағасында» атты ән жазды. Кейін ол былай деп еске алды:

Әкесі баланың айқын дарынын мойындаса да, музыкалық мансаптың тұрақсыздығын білгендіктен, оны одан әрі қуудан тыйым салған. Салливан Бейсуотердегі жеке мектепте оқыды. 1854 жылы ол ата-анасы мен мектеп директорынан Патшалық капелла хорына қабылдануға рұқсат сұрады. Шамалы 12 жасында Салливан дауысы сынғанша требль ретінде көп қызмет ете алмайды деген алаңдаушылыққа қарамастан, ол қабылданды және көп ұзамай солист болды. 1856 жылы ол «бірінші бала» атағына ие болды. Ол тіпті денсаулығы нашар және оңай шаршап қалатын. Салливан Корольдік капелла балаларының шебері, преподобный Томас Хельмордың тәрбиесінде өркендеп, гимндер мен әндер жаза бастады. Хельмор оның композиторлық дарынын дамытып, 1855 жылы оның «О, Израиль» шығармасының жарық көруіне көмектесті. Хельмор Салливанның «Гимн жинағына» үйлесімділік жасауға көмектесуін сұрады және баланың композицияларын орындауға жағдай жасады; Сэр Джордж Смарттың басшылығымен Сент-Джеймс сарайындағы Корольдік капеллада бір әнұран орындалды. Оның негізгі мұғалімі Джон Госс болды, оның мұғалімі Томас Эттвуд Моцарттың шәкірті болған. Ол Уильям Стерндейл Беннеттпен (болашақта академия басшысы) және Артур О’Лиримен фортепиано сабақтарын алды. Академиядағы алғашқы жылында Салливан Корольдік капелламен соло әндер орындауын жалғастырды, бұл оған аз мөлшерде жұмсау ақшасын қамтамасыз етті. Салливанның стипендиясы екінші жылға ұзартылды, ал 1858 жылы оның өмірбаянаушысы Артур Джейкобс «ерекше сенім белгісі» деп атаған стипендия комитеті оның стипендиясын үшінші жылға ұзартты, осылайша ол Германияда Лейпциг консерваториясында оқи алды. Ол Мендельсонның идеялары мен әдістерімен танысты, сонымен қатар Шуберт, Верди, Бах және Вагнер сияқты түрлі стильдерді де зерттеді. Бір мәжілісханаға барып, музыканың кейбір ырғақтары мен прогрессияларына қатты әсерленді, ал отыз жылдан кейін оларды өзінің «Иванхо» операсында пайдалану үшін еске түсірді. Академия Салливанға Лейпцигте екінші жыл оқуға мүмкіндік беру үшін стипендиясын жаңартты. Үшінші және соңғы жылында оның әкесі тұруға ақша жинады, ал консерватория төлемдерден бас тарту арқылы көмектесті. Салливанның 1861 жылы аяқтаған дипломдық жұмысы Шекспирдің «Торна» пьесасына арналған музыкалық сюита болды. Ол Англияның ең үміткер жас композиторы ретінде таныла бастады және танымал опералардың вокалдық партитураларын аранжировкалаушы ретінде де көзге түсті. 1860 және 1870 жылдар аралығында ол Бузи және компания үшін жеті операның вокалдық партитурасын ұйымдастырды: Бетховеннің «Фиделио», Беллинидің «Ла сонамбула», Флотовтың «Марта», Гуноның «Фауст», Моцарттың «Дон Джованни», Россинидің «Севильский шаштараз» және Вердидің «Il trovatore», сондай-ақ ол Жосия Питтменмен бірге жоғарыда аталғандардың және Обер, Бальф, Доницетти, Мейербер, Вагнер және Вебердің 25 операсын ұйымдастырды. Ол 1863 жылы Уэльс принцінің үйлену тойына байланысты бірнеше шығарма жазуға мүмкіндік алды. «Кенилворттағы Маска» (Бирмингем фестивалі, 1864) арқылы Салливан дауыстық және оркестрлік шығармалармен байланысын бастады. Ковент-Гардендегі Корольдік итальяндық операның органшысы болған кезінде ол өзінің алғашқы балеті «L'Île Enchantée» (1864) балетін жазды. Оның Ирландия симфониясы мен виолончельдік концерті (екеуі де 1866 жылы) өзінің жанрларындағы жалғыз шығармалары болды. Сол жылы оның C (In Memoriam) күйіндегі овертурасы, оның әкесінің жақындағы қазасын еске алу үшін, Норвич фестивалінің тапсырысы бойынша жазылған. Ол айтарлықтай танымал болды. 1867 жылдың маусым айында Филармониялық қоғам оның увертюрасы «Мармионның» тұңғыш қойылымын өткізді. «Таймс» газетінің рецензенті оны «қазіргі уақытта біз мақтана алатын керемет үміттердің жалғыз авторының тағы бір қадамы» деп атады. Қазан айында Салливан Джордж Гроувпен Венаға Шуберттің ұмытылған партитураларын іздеу үшін сапарлады. Олар симфониялар мен вокалдық музыканың қолжазбаларын тапты және әсіресе «Розамунда» пьесасына арналған қосымша музыканы тауып қатты қуанды. Салливанның операға жасаған алғашқы тырабы, Генри Ф. Чорлидің либреттосына жазылған «Сапфир мойындық» (1863–64) қойылмады және қазіргі уақытта жоғалды, тек овертюрасы мен жеке жарық көрген екі әні ғана сақталған. Оның сақталған алғашқы операсы «Кокс пен Бокс» (1866) жеке қойылымға арналған. Кейін ол Лондон мен Манчестерде қайырымдылық қойылымдарында ойналды және кейін «Иллюстрациялар галереясында» 264 қойылымға дейін созылды. W. S. Gilbert «Fun» журналында партитураны F. C. Burnand-тың либреттосынан жоғары бағалады. Салливан мен Бернанд жақын арада Томас Герман Ридтен екі актілі опера, «Контрабандист» (1867; 1894 жылы қайта жөнделіп, «Жетекші» болып қайта аталды) жазуға шақырылды, бірақ ол үлкен жетістікке жете алмады. Салливанның ертегі әндерінің арасында «Күн ұзақ болды» (1868) бар. Салливанның 1860 жылдардың соңғы маңызды жұмысы – қысқа оратория, «Заббаны» (1869), Уорчестер соборында 1869 жылғы Үш хор фестивалінде көп мақтаумен орындалды.

While recognising the boy's obvious talent, his father knew the insecurity of a musical career and discouraged him from pursuing it. Sullivan studied at a private school in Bayswater. In 1854 he persuaded his parents and the headmaster to allow him to apply for membership in the choir of the Chapel Royal. Despite concerns that, at nearly 12 years of age, Sullivan was too old to give much service as a treble before his voice broke, he was accepted and soon became a soloist. By 1856, he was promoted to "first boy". Even at this age, his health was delicate, and he was easily fatigued. Sullivan flourished under the training of the Reverend Thomas Helmore, Master of the Children of the Chapel Royal, and began to write anthems and songs. Helmore encouraged his compositional talent and arranged for one of his pieces, "O Israel", to be published in 1855, his first published work. Helmore enlisted Sullivan's assistance in creating harmonisations for a volume of The Hymnal Noted and arranged for the boy's compositions to be performed; one anthem was performed at the Chapel Royal in St James's Palace under the direction of Sir George Smart.|group= n His principal teacher there was John Goss, whose own teacher, Thomas Attwood, had been a pupil of Mozart. He studied piano with William Sterndale Bennett (the future head of the academy) and Arthur O'Leary. During this first year at the academy Sullivan continued to sing solos with the Chapel Royal, which provided a small amount of spending money. Sullivan's scholarship was extended to a second year, and in 1858, in what his biographer Arthur Jacobs calls an "extraordinary gesture of confidence", the scholarship committee extended his grant for a third year so that he could study in Germany, at the Leipzig Conservatoire. He was trained in Mendelssohn's ideas and techniques but was also exposed to a variety of styles, including those of Schubert, Verdi, Bach and Wagner. Visiting a synagogue, he was so struck by some of the cadences and progressions of the music that thirty years later he could recall them for use in his grand opera, Ivanhoe. The academy renewed Sullivan's scholarship to allow him a second year of study at Leipzig. For his third and last year there, his father scraped together the money for living expenses, and the conservatoire assisted by waiving its fees. Sullivan's graduation piece, completed in 1861, was a suite of incidental music to Shakespeare's The Tempest. He began building a reputation as England's most promising young composer. and as an arranger of vocal scores of popular operas. Between 1860 and 1870 he arranged seven vocal scores of operas for Boosey and Co: Beethoven's Fidelio, Bellini's La sonnambula, Flotow's Martha, Gounod's Faust, Mozart's Don Giovanni, Rossini's The Barber of Seville and Verdi's Il trovatore, and he collaborated with Josiah Pittman in arranging 25 other operas by some of the above and Auber, Balfe, Donizetti, Meyerbeer, Wagner and Weber.|group=n He took an early opportunity to compose several pieces for royalty in connection with the wedding of the Prince of Wales in 1863. With The Masque at Kenilworth (Birmingham Festival, 1864), Sullivan began his association with works for voice and orchestra. While an organist at the Royal Italian Opera, Covent Garden, he composed his first ballet, L'Île Enchantée (1864). His Irish Symphony and Cello Concerto (both 1866) were his only works in their respective genres. In the same year, his Overture in C (In Memoriam), commemorating the recent death of his father, was a commission from the Norwich Festival. It achieved considerable popularity. In June 1867 the Philharmonic Society gave the first performance of his overture Marmion. The reviewer for The Times called it "another step in advance on the part of the only composer of any remarkable promise that just at present we can boast." In October, Sullivan travelled with George Grove to Vienna in search of neglected scores by Schubert. They unearthed manuscript copies of symphonies and vocal music, and were particularly elated by their final discovery, the incidental music to Rosamunde. Sullivan's first attempt at opera, The Sapphire Necklace (1863–64) to a libretto by Henry F. Chorley, was not produced and is now lost, except for the overture and two songs that were separately published. His first surviving opera, Cox and Box (1866), was written for a private performance. It then received charity performances in London and Manchester, and was later produced at the Gallery of Illustration, where it ran for an extraordinary 264 performances. W. S. Gilbert, writing in Fun magazine, pronounced the score superior to F. C. Burnand's libretto. Sullivan and Burnand were soon commissioned by Thomas German Reed for a two act opera, The Contrabandista (1867; revised and expanded as The Chieftain in 1894), but it did not do as well. Among Sullivan's early part songs is "The Long Day Closes" (1868). Sullivan's last major work of the 1860s was a short oratorio, The Prodigal Son, first given in Worcester Cathedral as part of the 1869 Three Choirs Festival to much praise.

1870-ші жылдар: Гилбертпен алғашқы ынтымақтастық

Салливанның оркестрлік шығармаларының ең ұзақ сақталғаны – осы туынды. Сол жылы Салливан алғаш рет ақын және драматург В. С. Гилбертпен танысты. 1871 жылы Салливан Теннисонның сөздеріне өзінің жалғыз ән циклын – «Терезе» операсын жариялады және Шекспирдің пьесаларын қою үшін қосымша музыканың бірінші сериясын жазды. Ол сондай-ақ Лондон халықаралық көрмесінің ашылуына арналған «Жағада және теңізде» атты драмалық кантата мен Сабина Баринг Гулдтың сөздеріне «Алға, христиан әскерлері» әнін жазды. Бұл ән Салливанның ең танымал әнұранына айналды. 1871 жылдың соңында Лондонның «Гайети» театрының иесі Джон Холлингсхед Салливанға Гилбертпен бірлесіп бурлеск стилінде «Теспис» комикалық операсын жасауды тапсырды. Рождестволық ойын-сауық ретінде қойылған ол 1872 жылғы Пасхаға дейін жалғасты, мұндай туынды үшін бұл жақсы көрсеткіш еді. Гилберт пен Салливан 1874 жылдың соңы мен 1875 жылдың басында үш балладада бірлесіп жұмыс істегенге дейін әрқайсысы өз жолын ұстады. Салливанның 1870-ші жылдардың басындағы ірі көлемді туындылары – «Кристалл сарайындағы» «Фестиваль Те Деум» (1872) және «Бирмингем фестиваліндегі» «Әлемнің жарығы» ораториясы (1873) болды. Сондай-ақ 1877 жылы Манчестердегі Корольдік театрда «VIII Генрих» операсы қойылды. Ол он жыл бойы ән-жырлар жаза берді. 1873 жылы Салливан Бернанның «Миллер және оның адамы» атты Рождестволық «дизайн бөлмесіндегі экстравагансасына» әндер жазды. 1875 жылы «Роялти» театрының директоры Ричард Д’Ойли Карте Оффенбахтың «La Périchole» операсымен бірге қою үшін қысқа туынды іздеді. Карте Салливанның «Кокс пен Бокс» операсын дирижерлеген еді. Гилберттің оған либретто ұсынғанын еске түсіріп, Карте Салливанға оны музыкаға қоюды тапсырды, нәтижесінде бір актілі комикалық опера – «Сот» дүниеге келді. Салливанның ағасы Фредтің «Білімді судья» рөлін сомдаған «Сот» операсы күтпеген сәттіге ие болып, сыншылардың мақтауына бөенді және алғашқы бірнеше маусымда 300 рет сахналанды. «Daily Telegraph» газеті бұл туынды композитордың «жеңіл жанрлы драмалық музыка жазу қабілетін» көрсетеді деп жазды. «One» газеті мәлімдегендей, «Вагнеридің ұлы операларындағыдай, өлең мен музыка бір мидан бірдей шыққандай көрінеді». Бірнеше айдан кейін тағы бір Салливанның бір актілі комедиялық операсы – «Бақша» ашылды, либреттосын Б. С. Стивенсон жазған. Бұл «Сот» операсынан сәл кем сәтті болды, ал келесі 15 жыл бойы Салливанның жалғыз опералық серіктесі Гилберт болды; серіктестер бірге тағы он екі опера жасады. Салливан сонымен қатар 80-нен астам танымал әндер мен балладаларды шығарды, олардың көпшілігі 1870-ші жылдардың аяғына дейін жазылған. Оның алғашқы танымал әндері – «Лютнясымен Орфей» (1866), ал жақсы қабылданған ән – «О! Ұйық, сәбиім» (1867). Оның ең жақсы әндерінің ноталары көп сатылып, оның табысының маңызды бөлігін құрады. Осы онжылдықта Салливанның дирижерлік қызметтеріне Глазго хор одағының концерттері (1875–77) және Лондонның Корольдік аквариум театры (1876) кірді. Ол 1876 жылы Корольдік музыка академиясының профессоры болып тағайындалды, сонымен қатар ол Ұлттық музыкалық оқу мектебінің бірінші директоры болып тағайындалды. Ол бұл лауазымда тиімді болмады, сондықтан 1881 жылы қызметінен кетті. Салливанның Гилбертпен келесі ынтымақтастығы – «Солдат» (1877) операсы 178 қойылымға созылды, ол сол кездегі стандарттар бойынша сәтті болды, бірақ одан кейін шыққан «H. M. S. Pinafore» (1878) Гилберт пен Салливанды халықаралық деңгейде танымал етті. Салливан «Пинафор» операсының жарқын әрі көңілді музыкасын бүйрек тасынан қатты ауырған кезде жазды. «Пинафор» Лондонда 571 рет қойылды, бұл театр тарихындағы ең ұзаққа созылған екінші қойылым болды, ал Америкада ғана 150-ден астам рұқсатсыз қойылым тез арада қойылды. Басқа да оң пікірлер арасында «The Times» газеті бұл опера француздық «әдепсіздіктерден» азат «ұлттық музыкалық сахнаны» құруға арналған алғашқы әрекет екенін және итальяндық және неміс музыкалық үлгілерінің «көмегінсіз» екенін атап өтті. «The Times» және басқа бірнеше газеттер бұл туынды қызықты болғанымен, Салливан жоғары өнерге қабілетті екендігіне және оны жеңіл опера ұстап тұратынына келісті. Бұл сын Салливанның бүкіл мансабында жалғасты. «Пинафор» операсынан кейін 1879 жылы Нью-Йоркте ашылған «Пираттар Пензанста» Лондонда 363 қойылым көрсетілді.

Sullivan's most enduring orchestral work,|group= n The same year, Sullivan first met the poet and dramatist W. S. Gilbert. In 1871 Sullivan published his only song cycle, The Window, to words by Tennyson, and he wrote the first of a series of incidental music scores for productions of Shakespeare plays. He also composed a dramatic cantata, On Shore and Sea, for the opening of the London International Exhibition, and the hymn "Onward, Christian Soldiers", with words by Sabine Baring Gould. and it became Sullivan's best known hymn. At the end of 1871 John Hollingshead, proprietor of London's Gaiety Theatre, commissioned Sullivan to work with Gilbert to create the burlesque style comic opera Thespis. Played as a Christmas entertainment, it ran through to Easter 1872, a good run for such a piece. Gilbert and Sullivan then went their separate ways until they collaborated on three parlour ballads in late 1874 and early 1875. Sullivan's large scale works of the early 1870s were the Festival Te Deum (Crystal Palace, 1872) and the oratorio The Light of the World (Birmingham Festival, 1873). and Henry VIII at the Theatre Royal, Manchester, in 1877. He continued to compose hymns throughout the decade. In 1873 Sullivan contributed songs to Burnand's Christmas "drawing room extravaganza", The Miller and His Man. In 1875 the manager of the Royalty Theatre, Richard D'Oyly Carte, needed a short piece to fill out a bill with Offenbach's La Périchole. Carte had conducted Sullivan's Cox and Box. Remembering that Gilbert had suggested a libretto to him, Carte engaged Sullivan to set it, and the result was the one act comic opera Trial by Jury. Trial, starring Sullivan's brother Fred as the Learned Judge, became a surprise hit, earning glowing praise from the critics and playing for 300 performances over its first few seasons. The Daily Telegraph commented that the piece illustrated the composer's "great capacity for dramatic writing of the lighter class", One wrote, "it seems, as in the great Wagnerian operas, as though poem and music had proceeded simultaneously from one and the same brain." A few months later, another Sullivan one act comic opera opened: The Zoo, with a libretto by B. C. Stephenson. It was less successful than Trial, and for the next 15 years Sullivan's sole operatic collaborator was Gilbert; the partners created a further twelve operas together. Sullivan also turned out more than 80 popular songs and parlour ballads, most of them written before the end of the 1870s. His first popular song was "Orpheus with his Lute" (1866), and a well received part song was "Oh! Hush thee, my Babie" (1867). The sheet music for his best received songs sold in large numbers and was an important part of his income. In this decade, Sullivan's conducting appointments included the Glasgow Choral Union concerts (1875–77) and the Royal Aquarium Theatre, London (1876). In addition to his appointment as Professor of Composition at the Royal Academy of Music, of which he was a Fellow, he was appointed as the first Principal of the National Training School of Music in 1876.|group= n He was not effective in the post, and resigned in 1881. Sullivan's next collaboration with Gilbert, The Sorcerer (1877), ran for 178 performances, a success by the standards of the day, but H. M. S. Pinafore (1878), which followed it, turned Gilbert and Sullivan into an international phenomenon. Sullivan composed the bright and cheerful music of Pinafore while suffering from excruciating pain from a kidney stone. Pinafore ran for 571 performances in London, then the second longest theatrical run in history, and more than 150 unauthorised productions were quickly mounted in America alone. Among other favourable reviews, The Times noted that the opera was an early attempt at the establishment of a "national musical stage" free from risqué French "improprieties" and without the "aid" of Italian and German musical models. The Times and several of the other papers agreed that although the piece was entertaining, Sullivan was capable of higher art, and frivolous light opera would hold him back. This criticism would follow Sullivan throughout his career. Pinafore was followed by The Pirates of Penzance in 1879, which opened in New York and then ran in London for 363 performances.

1880-жылдардың басында

1880 жылы Салливан үш жылда бір рет өткізілетін Лидс музыка фестивалінің директоры болып тағайындалды. Ол бұрын фестиваль үшін қасиетті хорлық шығарма жазуға шақырылған еді және тақырып ретінде Генри Харт Милманның 1822 жылғы Антиохиялық Маргареттің өмірі мен өліміне арналған драмалық поэмасын таңдады. «Антиохиялық шейіт» алғаш рет 1880 жылдың қазанында Лидс фестивалінде орындалды. Гилберт Салливан үшін либреттоны бейімдеді, ал ол ризашылығын білдіріп, өзінің әріптесіне «Дос Артур Салливаннан В. С. Гилберт» деген жазуы бар күміс тостаған сыйлады. Салливан аса көрнекті дирижер емес еді, кейбіреулер оны тақтада жайсыз және көне деп ойлады, бірақ «Мартир» ынталы түрде қабылданды және жиі қайта қойылды. Басқа сыншылар мен орындаушылар Салливанның дирижерлік шеберлігіне жоғары баға берді, ал ол композиторлық мансабымен қатар, көптеген басқа да шақырулармен бірге жеті Лидс фестивалінде дирижерлік қызмет атқарды. Салливан Гилберт пен Салливан операларының премьераларын міндетті түрде жүргізді. Карт келесі Гилберт пен Салливанның «Patience» пьесасын 1881 жылдың сәуір айында Лондонның Opera Comique театрында қойды, онда олардың соңғы үш операсы көрсетілген еді. Қазан айында «Patience» бұрынғы Гилберт және Салливан жұмыстарының табысымен салынған жаңа, үлкен, заманауи Савой театрына көшірілді. Серіктестіктің қалған шығармалары Савойда қойылды және олар «Савой опералары» ретінде кеңінен танымал болды. Савойда ашылған алғашқы жаңа опера – «Иоланта» (1882) – Гилберт пен Салливанның төртінші қатарынан сәтті шығармасы болды. Салливан Савойға жазудың қаржылық тұрақтылығына қарамастан, комедиялық операларды жазуды маңызды емес, өзінің шеберлігіне төмен деп қарады, сонымен қатар олар қайталанатын сипатта болды. «Iolanthe» кейін Салливан Гилбертпен жаңа шығарма жазуды жоспарламаған, бірақ оның брокері 1882 жылдың қарашасында банкротқа ұшыраған кезде ол үлкен қаржылық шығынға ұшырады. Сондықтан ол өзінің қаржылық қажеттіліктері оны Савой операларын жазуды жалғастыруға міндеттейді деген қорытындыға келді. 1883 жылдың ақпанында ол Гилбертпен және Картпен бес жылдық келісімге қол қойды, оларға алты ай бұрын жаңа комедиялық опера жасауды талап етті. 1883 жылдың 22 мамырында Салливан Ұлыбританиядағы «музыка өнерін дамытуға қосқан үлесі» үшін королева Викториядан рыцарь атағын алды. Музыкалық қауымдастық және көптеген сыншылар бұл оның комедиялық опера композиторы ретінде мансабын аяқтауы керек деп санайды – музыкалық рыцарь ораториядан немесе үлкен операдан төмен түспеуі керек. Бес жылдық келісімге қол қойғаннан кейін Салливан кенеттен тұтқындалғанын сезінді. Келесі опера, «Принцесса Ида» (1884, дуэттің жалғыз үш актілі, бос өлеңдегі жұмысы), оның төрт алдыңғысына қарағанда аз ғана уақыт қойылды; Салливанның музыкасы мақталды. 1884 жылдың наурыз айында кассалық түсімдер төмендеген кезде Карт серіктестік шарты бойынша жаңа операны талап етіп, алты ай бұрын ескертті. Салливанның жақын досы, композитор Фредерик Клей, 45 жасында мансабын тоқтатқан инсульттан жақында ғана зардап шекті. Салливан осы туралы, өзінің ұзақ жылдар бойына созылған бүйрек аурулары туралы және өзін көбірек мәнді музыкаға арнау ниеті туралы ойланып, Картқа: «Мен үшін Гилберт пен мен жазған шығармалардың кейіпкерлерін жасау мүмкін емес» деп жауап берді. Гилберт жаңа операны жазуға кірісіпті, онда кейіпкерлер сиқырлы таблетка ішкеннен кейін өз еріктерімен ғашық болады. 1884 жылдың 1 сәуірінде Салливан опералардағы «мен өзімнің шегіме жеттім» деп жазды: «Мен бірде-бір [дыбыс] жоғалмауы үшін музыканы үнемі төмендетіп отырдым. Мен адам қызығушылығы мен ықтималдық туралы әңгіме құрар едім, онда күлкілі сөздер күлкілі (қате емес) жағдайда пайда болады, және егер жағдай жұмсақ немесе драмалық болса, онда сөздер ұқсас сипатта болады». Ұзақ хат алмасу барысында Салливан Гилберттің сюжеттік эскизін (әсіресе «лозенге» элементін) механикалық деп таныды, және оның «топсытурвейдом элементтері» және олардың бұрынғы жұмыстарына, әсіресе «Сиқыршыға» өте ұқсас болды. Салливан бірден көндірілмеді. Ол: «Мен комедиялық опера жазуға деген құштарлығымды жоғалттым және оны жасауға қабілетім туралы өте күмәндімін». Дегенмен, Салливан көп ұзамай Джулиан Стургистен (Гилберт ұсынған) үлкен опера либреттосын тапсырды және Гилбертке түрлі-түсті Венециядағы опера үшін ескі идеяны қайта қарастыруды ұсынды. Комедиялық опера бірінші болып аяқталды: «Гондольерлер» (1889) – Герваз Хьюз Салливан жетістіктерінің шыңы деп сипаттаған шығарма. Бұл Гилберт пен Салливанның соңғы үлкен табысы болды.

In 1880 Sullivan was appointed director of the triennial Leeds Music Festival. He had earlier been commissioned to write a sacred choral work for the festival and chose, as its subject, Henry Hart Milman's 1822 dramatic poem based on the life and death of St Margaret of Antioch. The Martyr of Antioch was first performed at the Leeds Festival in October 1880. Gilbert adapted the libretto for Sullivan, who, in gratitude, presented his collaborator with an engraved silver cup inscribed "W. S. Gilbert from his friend Arthur Sullivan." Sullivan was not a showy conductor, and some thought him dull and old fashioned on the podium, but Martyr had an enthusiastic reception and was frequently revived. Other critics and performers had favorable reactions to Sullivan's conducting, and he had a busy conducting career in parallel with his composing career, including seven Leeds Festivals among many other appointments. Sullivan invariably conducted the opening nights of the Gilbert and Sullivan operas. Carte opened the next Gilbert and Sullivan piece, Patience, in April 1881 at London's Opera Comique, where their past three operas had played. In October, Patience transferred to the new, larger, state of the art Savoy Theatre, built with the profits of the previous Gilbert and Sullivan works. The rest of the partnership's collaborations were produced at the Savoy, and are widely known as the "Savoy operas". Iolanthe (1882), the first new opera to open at the Savoy, was Gilbert and Sullivan's fourth hit in a row. Sullivan, despite the financial security of writing for the Savoy, increasingly viewed the composition of comic operas as unimportant, beneath his skills, and also repetitious. After Iolanthe, Sullivan had not intended to write a new work with Gilbert, but he suffered a serious financial loss when his broker went bankrupt in November 1882. Therefore, he concluded that his financial needs obliged him to continue writing Savoy operas. In February 1883, he and Gilbert signed a five year agreement with Carte, requiring them to produce a new comic opera on six months' notice. On 22 May 1883 Sullivan was knighted by Queen Victoria for his "services rendered to the promotion of the art of music" in Britain. The musical establishment, and many critics, believed that this should end his career as a composer of comic opera – that a musical knight should not stoop below oratorio or grand opera. Having just signed the five year agreement, Sullivan suddenly felt trapped. The next opera, Princess Ida (1884, the duo's only three act, blank verse work), had a shorter run than its four predecessors; Sullivan's score was praised. With box office receipts lagging in March 1884, Carte gave the six months' notice, under the partnership contract, requiring a new opera. Sullivan's close friend, the composer Frederic Clay, had recently suffered a career ending stroke at the age of 45. Sullivan, reflecting on this, on his own long standing kidney problems, and on his desire to devote himself to more serious music, replied to Carte, "[I]t is impossible for me to do another piece of the character of those already written by Gilbert and myself." Gilbert had already started work on a new opera in which the characters fell in love against their wills after taking a magic lozenge. Sullivan wrote on 1 April 1884 that he had "come to the end of my tether" with the operas: "I have been continually keeping down the music in order that not one [syllable] should be lost. I should like to set a story of human interest & probability where the humorous words would come in a humorous (not serious) situation, & where, if the situation were a tender or dramatic one the words would be of similar character." In a lengthy exchange of correspondence, Sullivan pronounced Gilbert's plot sketch (particularly the "lozenge" element) unacceptably mechanical, and too similar in both its grotesque "elements of topsyturveydom" and in actual plot to their earlier work, especially The Sorcerer. Sullivan was not immediately persuaded. He replied, "I have lost the liking for writing comic opera, and entertain very grave doubts as to my power of doing it." Nevertheless, Sullivan soon commissioned a grand opera libretto from Julian Sturgis (who was recommended by Gilbert), and suggested to Gilbert that he revive an old idea for an opera set in colourful Venice. The comic opera was completed first: The Gondoliers (1889) was a piece described by Gervase Hughes as a pinnacle of Sullivan's achievement. It was the last great Gilbert and Sullivan success.

1890 жылдар

Гилберт пен Салливан арасындағы қарым-қатынас 1890 жылғы сәуірде, «Гондольелер» қойылымы кезінде, Гилберт Карттың өндіріс есебіне қарсылық білдіргенде, оның ішінде Савой театрының вестибюліне жаңа кілем төсеу құны үшін серіктестікке есептелген шығынға наразылық білдіргенде ең ауыр сыныққа ұшырады. Гилберт мұның Картке ғана тиесілі техникалық шығын деп есептеді. Карт Салливанның жаңа операсын қою үшін жаңа театр салып жатқан еді, ал Салливан Карттың жағын алды, тіпті серіктестіктің ескі қарыздары туралы бұрмаланған ақпаратты қамтитын куәлікке қол қойды. Гилберт Карт пен Салливанға қарсы сотқа жүгінді және Савой үшін енді жазбайтынына уәде берді, осылайша серіктестік аяқсыз аяқталды. Салливан 1890 жылғы қыркүйекте Гилбертке «осы жаман оқиғаның салдарынан денесі мен жанының шаршағанын» жазды. «Бірнеше фунт үшін атымыздың қарсыластыққа түскенін көруге шок болдым және әлі де одан арылмадым». Салливанның жалғыз грандиоз операсы, Вальтер Скотттың романы негізінде жазылған «Иванхо», 1891 жылғы 31 қаңтарда Карттың жаңа Корольдік ағылшын опера үйінде ашылды. Салливан Карттың жоспарланған өндіріс мерзіміне үлкермей қалды, ал шығындар өсті; Салливан Картқа кешіккені үшін 3000 фунт стерлинг айып төлеуге міндетті болды (1899 жылғы 3000 фунт стерлинг соңғы жылдары шамамен <есептелген сомаға> тең). Бұл қойылым 155 рет көрсетілді, бұл үлкен опера үшін рекордты көрсеткіш, және музыкасы жақсы пікірлерге ие болды. Кейін Карт жаңа опера театрын басқа опералық қойылымдармен толтыра алмады және театрды сатты. Бастапқы табысқа қарамастан, кейбір жазушылар оны опера театрының сәтсіздігіне кінәлады, және ол көп ұзамай ұмытылды. 1891 жылдың соңында Салливан Теннисонның «Форестерлер» поэмасына музыка жазды, ол 1892 жылы Нью-Йорктегі Дейли театрында сәтті өтті, бірақ келесі жылы Лондонда сәтсіз аяқталды. Салливан комедиялық операға оралды, бірақ Гилбертпен болған сынықтан кейін ол Картемен басқа серіктестерді іздеді. Салливанның келесі шығармасы — «Хэддон Холл» (1892), Сидней Грандидің либреттосы Дороти Вернон мен Джон Мэннерстің қашқандығы туралы аңызға негізделген. Әлі де күлкілі болғанымен, жұмыстың тоны мен стилі Гилбертпен жасаған операларға қарағанда әлдеқайда маңызды және романтикалық болды. Ол 204 рет қойылды және сыншылардың мақтауына ие болды. 1895 жылы Салливан тағы да Лицейге қосымша музыка жазды, бұл жолы Дж. Коминс Каррдың «Король Артур» спектакліне. Араласшы, Салливанның музыка баспашысы Том Чаппеллдің көмегімен үш серіктес 1892 жылы қайта қосылды. Олардың келесі операсы — «Утопия, Лимитед» (1893) 245 рет қойылды, бұл 1890 жылдары Савойдағы ең ұзақ қойылым болса да, сәнді өндірістің шығындарын толық жаба алмады. Салливан басты әйел Нэнси Макинтоштан ләззат алмады және оны бейнелейтін тағы бір шығарма жазудан бас тартты; Гилберт оның келесі операсында міндетті түрде қатысуы керек деп талап етті. Оның орнына Салливан өзінің бұрынғы серіктесі Ф.С. Бернандпен қайта бірікті. «The Chieftain» (1894), олардың бұрынғы екі актілі операсы «Контрабандистаның» қайта жөнделген нұсқасы, сәтсіз аяқталды. Гилберт пен Салливан Макинтош сахнадан зейнеткерлікке шыққаннан кейін «Ұлы герцог» (1896) үшін тағы бір рет кездесті. Ол сәтсіз аяқталды, Салливан Гилбертпен қайта жұмыс істемеді, бірақ олардың опералары Савойда сәтті қайта қойылды. 1897 жылғы мамыр айында Салливанның толыққанды балеті «Виктория мен Мерри Англия» Альгамбра театрында ашылып, Королеваның Алмаз мерейтойын атап өтті. Бұл шығарма ағылшын тарихы мен мәдениетін мақтайды, Виктория дәуірі салтанатты финалы болып табылады. Оның алты айлық жұмысы үлкен жетістік деп есептелді. «Қарапайым тастар» (1898), Артур Уинг Пинеро мен Дж. Коминс Каррдың либреттосы ортағасырлық моральдық пьесаларға негізделген. Ынтымақтастық жақсы болмады: Салливан Пинеро мен Коминс Каррдың «музыкаға жазу тәжірибесі жоқ, дарынды және жарқын адамдар» екенін жазды және ол құрылымды жақсарту үшін өзгерістерді сұрағанда, олар бас тартты. Сонымен қатар, опера Савой аудиториясының талғамына тым ауыр болды. Ол жеті апта ғана көрсетілді. 1899 жылы Бур соғысында белсенді қызмет атқарып жатқан «әскерлер мен теңізшілердің әйелдері мен балаларына» көмек көрсету үшін Салливан Рудиард Киплингтің мәтініне жазылған «The Absent Minded Beggar» әнінің музыкасын жазды, ол бірден сенсация тудырды және өнімдер мен ноталар сатылуынан 300 000 фунт стерлингтен астам ақша жинады. «Персия гүлі» (1899) романында Салливан комедиялық тамырына оралды, Базил Худтың либреттосына «Мықтыдағы» сюжет элементтерімен біріктірілген экзотикалық «Араб түні» ортасын жазды. Салливанның әуенді музыкасы жақсы қабылданды, ал опера Гилбертпен жасағандардан басқа, оның ең сәтті толыққанды ынтымақтастығы болды. Худпен жасалған тағы бір опера, «Зеленый остров» (The Emerald Isle), дайындық жұмыстарына кірісті, бірақ Салливан оны аяқтауға үлкермей қайтыс болды. Партитураны Эдвард Герман аяқтады және 1901 жылы қойылды.

The relationship between Gilbert and Sullivan suffered its most serious breach in April 1890, during the run of The Gondoliers, when Gilbert objected to Carte's financial accounts for the production, including a charge to the partnership for the cost of new carpeting for the Savoy Theatre lobby. Gilbert believed that this was a maintenance expense that should be charged to Carte alone. Carte was building a new theatre to present Sullivan's forthcoming grand opera, and Sullivan sided with Carte, going so far as to sign an affidavit that contained erroneous information about old debts of the partnership. Gilbert took legal action against Carte and Sullivan, vowing to write no more for the Savoy, and so the partnership came to an acrimonious end. Sullivan wrote to Gilbert in September 1890 that he was "physically and mentally ill over this wretched business. I have not yet got over the shock of seeing our names coupled in hostile antagonism over a few miserable pounds". Sullivan's only grand opera, Ivanhoe, based on Walter Scott's novel, opened at Carte's new Royal English Opera House on 31 January 1891. Sullivan completed the score too late to meet Carte's planned production date, and costs mounted; Sullivan was required to pay Carte a contractual penalty of £3,000 (3000.0 in 1899 is equivalent to about <calculated amount> in recent years) for his delay. The production lasted for 155 consecutive performances, an unprecedented run for a grand opera, and earned good notices for its music. Afterwards, Carte was unable to fill the new opera house with other opera productions and sold the theatre. Despite the initial success of Ivanhoe, some writers blamed it for the failure of the opera house, and it soon passed into obscurity. Later in 1891 Sullivan composed music for Tennyson's The Foresters, which ran well at Daly's Theatre in New York in 1892, but failed in London the following year. Sullivan returned to comic opera, but because of the fracture with Gilbert, he and Carte sought other collaborators. Sullivan's next piece was Haddon Hall (1892), with a libretto by Sydney Grundy based loosely on the legend of the elopement of Dorothy Vernon with John Manners. Although still comic, the tone and style of the work was considerably more serious and romantic than most of the operas with Gilbert. It ran for 204 performances, and was praised by critics. In 1895 Sullivan once more provided incidental music for the Lyceum, this time for J. Comyns Carr's King Arthur. With the aid of an intermediary, Sullivan's music publisher Tom Chappell, the three partners were reunited in 1892. Their next opera, Utopia, Limited (1893), ran for 245 performances, barely covering the expenses of the lavish production, although it was the longest run at the Savoy in the 1890s. Sullivan came to disapprove of the leading lady, Nancy McIntosh, and refused to write another piece featuring her; Gilbert insisted that she must appear in his next opera. Instead, Sullivan teamed up again with his old partner, F. C. Burnand. The Chieftain (1894), a heavily revised version of their earlier two act opera, The Contrabandista, flopped. Gilbert and Sullivan reunited one more time, after McIntosh announced her retirement from the stage, for The Grand Duke (1896). It failed, and Sullivan never worked with Gilbert again, although their operas continued to be revived with success at the Savoy. In May 1897 Sullivan's full length ballet, Victoria and Merrie England, opened at the Alhambra Theatre to celebrate the Queen's Diamond Jubilee. The work celebrates English history and culture, with the Victorian period as the grand finale. Its six month run was considered a great achievement. The Beauty Stone (1898), with a libretto by Arthur Wing Pinero and J. Comyns Carr, was based on mediaeval morality plays. The collaboration did not go well: Sullivan wrote that Pinero and Comyns Carr were "gifted and brilliant men, with no experience in writing for music", and, when he asked for alterations to improve the structure, they refused. The opera, moreover, was too serious for the Savoy audiences' tastes. It was a critical failure and ran for only seven weeks. In 1899, to benefit "the wives and children of soldiers and sailors" on active service in the Boer War, Sullivan composed the music of a song, "The Absent Minded Beggar", to a text by Rudyard Kipling, which became an instant sensation and raised an unprecedented £300,000 (300000.0 in 1899 is equivalent to about <calculated amount> in recent years) for the fund from performances and the sale of sheet music and related merchandise. In The Rose of Persia (1899), Sullivan returned to his comic roots, writing to a libretto by Basil Hood that combined an exotic Arabian Nights setting with plot elements of The Mikado. Sullivan's tuneful score was well received, and the opera proved to be his most successful full length collaboration apart from those with Gilbert. Another opera with Hood, The Emerald Isle, quickly went into preparation, but Sullivan died before it was completed. The score was finished by Edward German, and produced in 1901.

Өлім, құрмет және мұра

Салливанның денсаулығы ешқашан мықты болған емес – отыздан кейін бүйрек ауруы оны жиі отырып дирижерлік етуге мәжбүр етті. Ол 1900 жылғы 22 қарашада Вестминстердегі пәтерінде бронхиттен кейін жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Оның Бур соғысындағы жеңіске үмітпен жазған «Te Deum Laudamus» шығармасы оның өлімінен кейін орындалды. Лондонның Виктория Эмбанкмент бағында композитордың құрметіне көз жасы төгіп тұрған Муза бейнесі қойылған ескерткіш орнатылды, оған Гилберттің «The Yeomen of the Guard» операсынан алынған сөздері жазылған: «Өмір – нығмет пе? Егер солай болса, онда Өлім, қашан шақырылса да, тым ерте шақыруы керек». Салливан ата-анасы мен бауырымен бірге Бромптон зиратына жерленгісі келді, бірақ Патшайымның бұйрығымен ол Сент-Пол соборында жерленді. Салливанға берілген құрметтердің қатарында рыцарлық атағымен қатар, Кембридж (1876) және Оксфорд (1879) университеттерінің музыка докторы, құрметті докторлық дәрежесі, Францияның (1878) Легион құрметі ордені, Түркия сұлтанының (1888) Меджидие ордені және 1897 жылы Корольдік Виктория орденінің (MVO) төртінші классының мүшесі ретінде тағайындалуы болды. Салливанның опералары жиі бейімделді, алдымен 19 ғасырда би өнерлері ретінде, сондай-ақ пародияланды, пастиштелді, цитаталанды және комедиялық қойылымдарда, жарнамада, құқықта, кинода, телевидениеде және басқа да танымал медиада еліктелді. Ол «Гилберт пен Салливанның тарихы» (1953) және «Topsy-Turvy» (2000) фильмдерінде бейнеленген. Ол Савой операларын және басқа да шығармаларын жазғаны үшін ғана емес, сонымен қатар қазіргі заманғы американдық және британдық музыкалық театрдың дамуына тигізген әсері үшін де құрметпен еске алынады.

Романтикалық өмір

Салливан ешқашан үйленбеген, бірақ бірнеше әйелмен сезімдік қарым-қатынаста болған. Алғашқысы инженер Джон Скотт Расселлдің қызы Рейчел Скотт Расселмен (1845–1882) болды. Салливан 1860-шы жылдардың ортасында Скотт Расселл үйіне жиі баратын, ал 1865 жылға қарай бұл қарым-қатынас толыққанды дамыды. Рейчелдің ата-анасы қаржылық жағдайы тұрақсыз жас композитормен одасуға қарсы болды, бірақ екеуі де жасырын түрде кездесуді жалғастырды. 1868 жылы Салливан Рейчелдің қарындасы Луизамен (1841–1878) бір уақытта (және құпия) қарым-қатынас бастады. Екі қарым-қатынас та 1869 жылдың басында аяқталды. Салливанның ең ұзаққа созылған махаббаты американдық қоғамдық қайраткер Фани Рональдспен болды, ол өзінен үш жас үлкен және екі баласы бар әйел еді. Ол оны 1867 жылы Парижде кездестірді, ал 1871 жылы Лондонға көшкеннен кейін көп ұзамай қарым-қатынас күшейді. Салливан оны "Лондонның ең жақсы әуесқой әншісі" деп атады. Ол өзінің танымал жексенбілік кештерінде Салливанның әндерін жиі орындады. Салливан қайтыс болғанда, оған сол әннің қолжазбасын және басқа да мүліктерін қалдырды. Рональдс американдық күйеуінен ажырасып кеткен, бірақ олар ресми түрде ажыраспады. Сол заманғы әлеуметтік нормалар Салливан мен Рональдсты қарым-қатынастарын құпия ұстауға мәжбүр етті. Ол кем дегенде екі рет жүкті болды және 1882 және 1884 жылдары аборт жасады. Салливанның көзі айналып тұратын, оның күнделігінде Рональдс оның басқа қарым-қатынастарын білген кезде туған дау-жанжалдар тіркелген, бірақ ол әрқашан оған оралып келді. Шамамен 1889 немесе 1890 жылдары олардың жыныстық қарым-қатынасы аяқталды – ол оны күнделігінде "тәте" деп атауын бастады, бірақ ол өмірінің соңына дейін оның серігі болып қалды. 1896 жылы 54 жастағы Салливан 22 жастағы Вайолет Беддингтонға (1874–1962) үйлену ұсынысын жасады, бірақ ол одан бас тартты.

Демалыс және отбасылық өмір

Салливан Францияда (Парижде де, Ривьерада да) уақыт өткізуді ұнатты, оның таныстарының арасында еуропалық патшалар да болды, ал казинолар оған құмар ойындарына деген құштарлығын қанағаттандыруға мүмкіндік берді. Ол өз үйінде жеке кешкі ас пен ойын-сауықтар ұйымдастыруды жақсы көретін, көбінесе танымал әншілер мен белгілі актерлер қатысатын. 1865 жылы ол масондыққа қабылданды және 1887 жылы Виктория патшайымының Алтын юбилейы кезінде Англияның Біріккен Ұлы Ложасының бас органисті болды. Салливанның таланты мен туа біткен сүйкімділігі оған көптеген адамдардың достығын сыйлады, олар музыкалық ортада ғана емес, сонымен қатар Гроув, Чорли және Герман Клейн сияқты адамдармен, әрі қоғамдық өмірде, мысалы, Эдинбург герцогы Альфредпен де жақын болды. Салливан теннис ойнауды ұнатты; Джордж Гроссмиттың айтуынша, "Мен өмірімде жаман теннисшілерді көп көрдім, бірақ Артур Салливан сияқты нашар ойыншыны ешқашан көрген емеспін". Салливан ағасы Фредті де, оның актерлік мансабына қолқа салып, Фредтің балаларын да қатты жақсы көретін. Фред 39 жасында қайтыс болғаннан кейін, жүкті әйелі Шарлотта 14 жасқа дейінгі жеті баламен қалды, Салливан отбасына жиі барып, балалардың қамқоршысы болды. 1883 жылы Шарлотта және оның алты баласы Лос-Анджелеске көшіп кетті, Калифорния штаты, ал ең үлкен ұлы "Бертиді" Салливанның жалғыз қамқорлығында қалдырды. АҚШ-қа көшуге күмәнданып жүргенімен, Салливан барлық шығындарды төлеп, отбасына жан-жақты қаржылық көмек көрсетті. Бір жылдан кейін Шарлотта қайтыс болып, балаларды негізінен оның інісі тәрбиелеуге қалдырды. 1885 жылдың маусым және тамыз айларында, "Микадо" қойылымы ашылғаннан кейін, Салливан Лос-Анджелестегі отбасына барып, оларды Америка батысына саяхатқа алып шықты. Өмірінің соңына дейін ол Фредтің балаларына қаржылай көмектесіп, олармен хат алмасып, олардың білімі, некелері және қаржылық жағдайларына қатысты болды. Берти композитордың өмірінің соңына дейін ағасы Артурмен бірге тұрды. Салливанның үш туысы, оның ағасы Джон Томас Салливанның қыздары, D'Oyly Carte Opera Company-де өнер көрсетті: Роза, Джейн ("Дженни") және Кейт Салливан, олардың екеуі сахналық фамилиясын Герви деп өзгертті. Кейт хористе болған, ол 1879 жылы бас рөлдегі сопрано Джозефина рөлін ойнауға мүмкіндік алған HMS Pinafore комедиялық опера компаниясының бәсекелес қойылымына ауысты. Дженни он төрт жыл бойы "Д'Ойли Карте" хорында өнер көрсетті. Роза Савой операларымен бірге қойылған көптеген қосымша спектакльдерде басты рөлдерді сомдады.

Sullivan loved to spend time in France (both in Paris and on the Riviera), where his acquaintances included European royalty and where the casinos enabled him to indulge his passion for gambling. He enjoyed hosting private dinners and entertainments at his home, often featuring famous singers and well known actors. In 1865 he was initiated into Freemasonry and was Grand Organist of the United Grand Lodge of England in 1887 during Queen Victoria's Golden Jubilee. Sullivan's talent and native charm gained him the friendship of many, not only in the musical establishment, such as Grove, Chorley and Herman Klein, but also in society circles, such as Alfred, Duke of Edinburgh. Sullivan enjoyed playing tennis; according to George Grossmith, "I have seen some bad lawn tennis players in my time, but I never saw anyone so bad as Arthur Sullivan". Sullivan was also very fond of his brother Fred, whose acting career he assisted whenever possible, and of Fred's children. After Fred died at the age of 39, leaving his pregnant wife, Charlotte, with seven children under the age of 14, Sullivan visited the family often and became guardian to the children. In 1883 Charlotte and six of her children emigrated to Los Angeles, California, leaving the oldest boy, "Bertie", in Sullivan's sole care. Despite his reservations about the move to the United States, Sullivan paid all the costs and gave substantial financial support to the family. A year later, Charlotte died, leaving the children to be raised mostly by her brother. From June to August 1885, after The Mikado opened, Sullivan visited the family in Los Angeles and took them on a sightseeing trip of the American west. Throughout the rest of his life, and in his will, he contributed financially to Fred's children, continuing to correspond with them and to be concerned with their education, marriages and financial affairs. Bertie remained with his Uncle Arthur for the rest of the composer's life. Three of Sullivan's cousins, the daughters of his uncle John Thomas Sullivan, performed with the D'Oyly Carte Opera Company: Rose, Jane ("Jennie") and Kate Sullivan, the first two of whom used the stage surname Hervey. Kate was a chorister who defected to the Comedy Opera Company's rival production of H. M. S. Pinafore, where she had the opportunity to play the leading soprano role, Josephine, in 1879. Jennie was a D'Oyly Carte chorister for fourteen years. Rose took principal roles in many of the companion pieces that played with the Savoy operas.

Музыка

Салливанның шығармалары 24 опера, 11 толық оркестрлік туынды, он хорлық туынды мен оратория, екі балет, бір ән циклі, бірнеше пьесаға қосымша музыка, 70-тен астам гимн мен ән, 80-нен астам ән мен салондық баллада, сондай-ақ, әндер, романдалар, фортепиано және камералық туындылардың жиынтығын құрайды. Опералық шығармашылығы өмірінің бойына созылды, осылайша әндері мен діни музыкасы да. Соло фортепиано мен камералық туындылар көбінесе оның ерте жылдарына тән, және әдетте Мендельсон стилінде. 1893 жылы патшалық шара үшін жазылған "Императорлық маршынан" басқа, ірі масштабты оркестрлік концерттік туындылар да композитордың мансабының басында жазылған.

Әсерлер

Сарапшылар мен ғалымдар жиі Мендельсонды Салливанға ең маңызды ықпал еткен тұлға ретінде атайды. Перси Янгтың айтуынша, Салливанның Мендельсонға деген ертедегі құштарлығы композиторлық карьерасы бойында айқын болды. Хьюзтің сөзіне қарағанда, Салливан Мендельсонды белгілі бір жағынан еліктегенімен, "Мендельсонның кейбір сезімтал туындыларын бұлдаған гармониялық клишелерге сирек түсті". "Темпест" музыкасы алғаш рет ұсынылғанда, Neue Zeitschrift für Musik Шуманды күштірек ықпал деп атады, ал Бенедикт Тейлор 2017 жылы осы пікірге қосылды. 2009 жылғы зерттеуінде Тейлор Шубертті Салливанның оркестрлік туындыларына тағы бір маңызды ықпал еткен тұлға ретінде атап өтеді, бірақ "бастапқыда-ақ Салливанның ерекше, ұғымсыз мөрі сенімді түрде көріне бастады". Майнхард Саремба 1862 жылы Парижде Россинимен алғашқы кездесуінен бастап, Россинидің туындылары Салливанның комедиялық опера музыкасы үшін үлгі болғанын айтады, "бұл бірнеше ритмдік үлгілерде және ұзақ финалдардың құрылысында көрінеді". Жастығында Салливанның консервативті музыкалық білімі оны алдыңғы буын өкілдерінің дәстүрлерін ұстануға итермеледі. Кейін ол көбірек тәуекелге баратын болды; Ричард Сильверман 2009 жылы жазғандай, Листтің кейінгі туындыларына әсер етті – гармониялық беймәлімдік пен хроматизм, сондықтан "Алтын аңыз" кезінде Салливан прелюдия үшін негізгі тональностьдан толығымен бас тартты. Салливан Вагнердің "Музыкалық драмасының" көп бөлігін ұнатпады, бірақ ол "Гвардияның жас жігіттері" атты овертураны "Ди Мейстерзингер" прелюдиясының үлгісінде жасады, оны "қазіткі уақытқа дейін жазылған ең ұлы комедиялық опера" деп сипаттады. Сарембаның жазуынша, өзінің орта және кейінгі жылдарындағы туындыларында Салливан Вердидің үлгісіне оркестрлеудің егжей-тегжейлі аспектілерінде де, музыкалық сипатта – "H. M. S Pinafore-дың теңіздік әуенінен" бастап "The Gondoliers-тің Жерорта теңізінің жеңілдігіне" және "Иванхоэдағы Торкилстонның қараңғылығына" дейін шабыттанды.

Құрастыру әдісі және мәтін орнату

Салливан Артур Лоуренске берген сұхбатында: «Композиция жасағанда фортепиано қолданбаймын, бұл мені тым шектейді» деді. Салливан өз процесінің шабыт күту емес, «оны іздеу» екенін түсіндірді. «Мен [ритмді] мелодия мәселесіне келмей тұрып шешемін. Метрді нүктелер мен тысықтармен белгілеймін, және ритмді толыққанды анықтағанша жазбаға түсіруге кіріспеймін». Салливанның мәтіндік өңдеуі, 19 ғасырғы ағылшын әріптестерімен немесе оның еуропалық замандастарымен салыстырғанда «қатты әлдеқайда сезімтал». Салливанның опералық стилі өзіне тән, ерекше ағылшын мәтін-музыка синтезін жасауға тырысады, сонымен қатар консервативті музыкалық стильді қабылдау арқылы ол «Гилберттің ұштап айту өнеріне өзінің музыкалық шеберлігімен сай келетін айқындылыққа» қол жеткізе алды. Савой операларын жазатын кезде Салливан алдымен музыкалық номерлердің вокалдық партияларын жазды, олар актерлерге берілді. Ол немесе оның көмекшісі алғашқы репетицияларда фортепианомен сүйемелдеуді импровизациялады; ол оркестрлеуді Гилберттің сахналық қойылымы қандай болатынын көргеннен кейін жазды. Овертураларды соңғы кезге қалдырды және кейде олардың құрамын өз сызбалары негізінде көмекшілеріне тапсырды, көбінесе өз ұсыныстарын немесе түзетулерін қосты. Салливанның өзі жазған овертураларға «Теспис», «Иоланте», «Принцесса Ида», «Гвардияның жас сарбаздары», «Гондольерлер», «Ұлы герцог» және, мүмкін, «Утопия, Лимитед» кіреді. Көптеген овертуралар үш бөлімнен тұратын, опералардан алынған әндердің жиынтығы ретінде құрылған: жылдам, баяу және қайтадан жылдам.

Ән мен ырғақ

The Musical Times журналы Салливанның әуендері, әсіресе комикалық операларда, кәсіби музыканттарға да, қарапайым тыңдаушыларға да бірдей ұнайтынын атап өтті: оның континенттік әріптестері, мысалы Сен-Санс және Веналық сыншы Эдуард Ханслик, Савой операларын жоғары бағалаған. Хьюз былай деп жазады: «Салливан «жақсы әуен» деп атаған нәрсені жазғанда, ол көбінесе «жақсы музыка» да болатын. Ұлы композиторлардан басқа, осындай айтуға болатын композиторлардың көп емес екені белгілі». Комикалық операларда, көптеген номерлерде өлең мен қайырма формасы қолданылатын жерде, Салливан өзінің әуендерін өлеңнің биік нүктесіне жеткізу үшін қалыптастырды, ал қайырмадағы жалпы биік нүктемен аяқтады. Тіпті Гилбертпен жұмыс істегенде де, либретто авторы өзгермейтін өлшеммен жазған жағдайларда, Салливан көбінесе соған еліктеп, «Махаббат – қайғылы ән» (Сабыр) және «Әдемі қызға ұсынушы адам» (Емендер сақшылары) сияқты қарапайым қайталау фразаларын жасады. Салливан көбінесе Савой операларында, тіпті өзінің күрделі туындыларында да мажор тональностьта жазуды ұнатты. Оның минор тональностьқа сирек кетулерінің мысалдары: Ирландия симфониясының бірінші бөліміндегі ұзақ ми минорлық әуен, Иолантаның I актісінің финалындағы «Кетіңіз, ханым» (Верди мен Бетховеннің әсерімен) және «Емендер сақшыларының» I актісінің финалындағы атқару маршы. Гармониялық тұрғыдан алғанда, оның ерте туындылары Мендельсон, Обер, Доницетти, Бальф және Шуберт сияқты он тоғызыншы ғасырдың басындағы композиторлардың дәстүрлі формулаларын қолданды. Хьюз Савой туындыларындағы гармониялық контраст Салливанның кейіпкерлер арасындағы модуляция арқылы күшейтілетінін атап көрсетеді, мысалы «Әдемі көздер» (Принцесса Ида) операсында ол Е мажор, до-диез минор және до мажор тональностьтарын үйлестіреді, немесе «Содан біреуіміз патшайым болады» (Гондолиерлер) операсында ол фа мажор, ре-бемоль мажор және ре минор тональностьтарында жазады. Кокс пен Бокстағы бірізділіктің бесіншісін қолданғаны үшін сынға ұшырағанда, Салливан: «Егер бесіншілер пайда болса, ештеңе етпейді, егер құлаққа жағымсыз келмесе» деп жауап берді. Гровтың музыка және музыканттар сөздігіндегі Джейкобс Салливан өзінің маңызды туындыларында Савой операларымен байланысты гармониялық тәсілдерден аулақ болуға тырысқанын, нәтижесінде «Алтын аңыз» «гармониялық стильдердің жиынтығы» болғанын айтады. Салливанның ең танымал тәсілдерінің бірі – Джейкобстың «кейіпкерлердің контрапункті» деп атағаны: «кейінірек бір уақытта бірігетін екі көзқарассыз әуеннің әртүрлі кейіпкерлермен ұсынылуы». Ол бұл тәсілмен тақырыптарды біріктірген алғашқы композитор емес еді, бірақ Джейкобстың сөзімен айтқанда, бұл «Салливанның оперетта стилінің таңбасы» болды. Кейде әуендер соло дауыстармен орындалатын, мысалы «Мен өте мақтандымын» (Микадо) операсында үш мелодиялық желі біріктірілген. Басқа мысалдар хорларда кездеседі, онда әдетте әйелдерге арналған әдемі әуен ерлерге арналған күшті әуенмен біріктіріледі. Мысалдар: «When the Foeman bares his steel» (Пензанс пираттары), «In a Doleful Train» (Сабыр) және «Welcome, Gentry» (Руддигор). «How Beautifully Blue the Sky» (The Pirates of Penzance) әнінде бір тақырып хорға (2/4 уақыт) берілген, ал екіншісі – соло дауыстарға (3/4 уақыт). Салливан фугаларды сирек жазды. Мысалдар «Алтын аңызға» қосымшадан және «Виктория мен Мерри Англиядан». Савой операларында фуга стилі сотталудың салтанаттылығын мазақтап көрсету үшін қолданылды, мысалы «Төрешінің сотталуы» және «Иоланта» операларында.

The Musical Times noted that Sullivan's tunes, at least in the comic operas, appeal to the professional as much as to the layman: his continental contemporaries such as Saint Saëns and the Viennese critic Eduard Hanslick held the Savoy operas in high regard. Hughes writes, "When Sullivan wrote what we call 'a good tune' it was nearly always 'good music' as well. Outside the ranks of the giants there are few other composers of whom the same could be said." In the comic operas, where many numbers are in verse plus refrain form, Sullivan shaped his melodies to provide a climax for the verse, capped by an overall climax in the refrain. Even with Gilbert, on those occasions when the librettist wrote in unvaried metre, Sullivan often followed suit and produced phrases of simple repetition, such as in "Love Is a Plaintive Song" (Patience) and "A Man Who Would Woo a Fair Maid" (The Yeomen of the Guard). Sullivan preferred to write in major keys, overwhelmingly in the Savoy operas, and even in his serious works. Examples of his rare excursions into minor keys include the long E minor melody in the first movement of the Irish Symphony, "Go Away, Madam" in the Act I finale of Iolanthe (echoing Verdi and Beethoven) and the execution march in the Act I finale of The Yeomen of the Guard. Harmonically his early works used the conventional formulae of early nineteenth century composers including Mendelssohn, Auber, Donizetti, Balfe and Schubert. Hughes comments that harmonic contrast in the Savoy works is enhanced by Sullivan's characteristic modulation between keys, as in "Expressive Glances" (Princess Ida), where he negotiates smoothly E major, C sharp minor and C major, or "Then One of Us will Be a Queen" (The Gondoliers), where he writes in F major, D flat major and D minor. When reproached for using consecutive fifths in Cox and Box, Sullivan replied "if 5ths turn up it doesn't matter, so long as there is no offence to the ear." and Jacobs in Grove's Dictionary of Music and Musicians In his serious works, Sullivan attempted to avoid harmonic devices associated with the Savoy operas, with the result, according to Hughes, that The Golden Legend is a "hotch potch of harmonic styles". One of Sullivan's best known devices is what Jacobs terms his "'counterpoint of characters': the presentation by different personages of two seemingly independent tunes which later come together" simultaneously. He was not the first composer to combine themes in this way, but in Jacobs's phrase it became almost "the trademark of Sullivan's operetta style". Sometimes the melodies were for solo voices, as in "I Am So Proud" (The Mikado), which combines three melodic lines. Other examples are in choruses, where typically a graceful tune for the women is combined with a robust one for the men. Examples include "When the Foeman Bares his Steel" (The Pirates of Penzance), "In a Doleful Train" (Patience) and "Welcome, Gentry" (Ruddigore). In "How Beautifully Blue the Sky" (The Pirates of Penzance), one theme is given to the chorus (in 2/4 time) and the other to solo voices (in 3/4). Sullivan rarely composed fugues. Examples are from the "Epilogue" to The Golden Legend and Victoria and Merrie England. In the Savoy operas, fugal style is reserved for making fun of legal solemnity in Trial by Jury and Iolanthe (e. g., the Lord Chancellor's leitmotif in the latter).

Оркестрлеу

Хьюз Салливанның оркестрлеуі туралы тарауын былай аяқтады: "[О]л композитор өнерінің осы өте маңызды саласында шебер деп есептелгенге лайық". Салливан кем дегенде төрт оркестрлік аспапта (флейта, кларнет, труба және тромбон) ойнайтын және техникалық тұрғыдан өте шебер оркестрлеуші болған. Судья Дадзи Салливан гобой мен фагонда да ойнай алатын, бірақ оның шеберлігі төмен болған. Янг оркестр музыканттарының Салливанның музыкасын орындағанды ұнататынын былай жазады: "Салливан ешқашан музыканттарынан қиын немесе орындалуы мүмкін емес нәрсені талап етпеген". Салливанның Савой опералары үшін құрылған оркестр сол дәуірдегі театр оркестрлеріне тән болды: 2 флейта (+ пикколо), гобой, 2 кларнет, фагот, 2 валторна, 2 корнет, 2 тромбон, литавра, соққы аспаптары және скрипкалар. Джеффри Тойдың сөзіне сүйенсек, Салливанның Савой театры оркестрлеріндегі музыканттардың саны "кемінде" 31 адамды құрады. Салливан оркестрдің құрамын ұлғайту үшін күшті талаптар қойды және "The Yeomen of the Guard" операсынан бастап, оркестрге екінші фагот пен екінші тенор тромбоны қосылды. Ол әдетте әр партитураны соңғы сәтте оркестрлейтін, себебі операға қойылатын қосымша музыканы сахналық қойылымды көргеннен кейін бағалау қажет болатын, осылайша музыканың әр бөлігін қаншалықты ауыр немесе жеңіл оркестрлеу керектігін анықтайтын. Ірі масштабты оркестрлік шығармалары үшін, көбінесе үлкен күштерді пайдаланатын, Салливан екінші гобой партиясын, кейде екі фагот пен бас кларнетті, көбірек валторналарды, трубаларды, тубаны және кейде орган мен/немесе арпаны қосты. Салливанның оркестрлеуіндегі ең айқын ерекшеліктерінің бірі – оның ағаш аспаптарын қолдануы. Хьюз Салливанның кларнетке арналған партияларын, аспаптың барлық регистрлерін және түстерін пайдалануын, сондай-ақ гобой солистік партияларына деген ерекше құштарлығын ерекше атап өтті. Мысалы, Ирландия симфониясында екі ұзақ гобой солистік бөлімі тікелей келеді, ал Савой операларында одан да көп қысқа мысалдар бар. Операларда, сондай-ақ концерттік туындыларда Салливанның тағы бір ерекшелігі – скрипкаларға арналған пиццикато бөлімдерін ұнататыны. Хьюз "Жақсы мырза, сіз жүрекке ие бола алмайсыз" ("Гондолиерлер"), "Шынжырларынан босаған" ("Сакшылардың емендері") және "Бізге бекер жалбарынасыз" ("Иоланте") шығармаларын мысалға келтірді.

Hughes concludes his chapter on Sullivan's orchestration: "[I]n this vitally important sector of the composer's art he deserves to rank as a master." Sullivan was a competent player of at least four orchestral instruments (flute, clarinet, trumpet and trombone) and technically a most skilful orchestrator. refn|Sullivan could also play the oboe and bassoon, but less proficiently. Young writes that orchestral players generally like playing Sullivan's music: "Sullivan never asked his players to do what was either uncongenial or impracticable." Sullivan's orchestra for the Savoy operas was typical of the theatre orchestra of his era: 2 flutes (+ piccolo), oboe, 2 clarinets, bassoon, 2 horns, 2 cornets, 2 trombones, timpani, percussion and strings. According to Geoffrey Toye, the number of players in Sullivan's Savoy Theatre orchestras was a "minimum" of 31. Sullivan argued hard for an increase in the pit orchestra's size, and, starting with The Yeomen of the Guard, the orchestra was augmented with a second bassoon and a second tenor trombone. He generally orchestrated each score at almost the last moment, noting that the accompaniment for an opera had to wait until he saw the staging, so that he could judge how heavily or lightly to orchestrate each part of the music. For his large scale orchestral pieces, which often employed very large forces, Sullivan added a second oboe part, sometimes double bassoon and bass clarinet, more horns, trumpets, tuba, and occasionally an organ and/or a harp. One of the most recognisable features in Sullivan's orchestration is his woodwind scoring. Hughes especially notes Sullivan's clarinet writing, exploiting all registers and colours of the instrument, and his particular fondness for oboe solos. For instance, the Irish Symphony contains two long solo oboe passages in succession, and in the Savoy operas there are many shorter examples. In the operas, and also in concert works, another characteristic Sullivan touch is his fondness for pizzicato passages for the string sections. Hughes instances "Kind Sir, You Cannot Have the Heart" (The Gondoliers), "Free From his Fetters Grim" (The Yeomen of the Guard) and "In Vain to Us You Plead" (Iolanthe).

Музыкалық цитаталар мен пародиялар

Савой операларында және кейде басқа да шығармаларында Салливан белгілі тақырыптарды келтіреді немесе имитациялайды, немесе танымал композиторлардың стильдерін пародиялайды. Кейде ол өзінің алдыңғыларына бейхабар түрде сілтеме жасаған болуы мүмкін: Хьюз «Біз екеуміз де келістік» (Гвардияның ер адамдары) әнінде Гандельдің ықпалын көрсетеді, ал Родни Милнес «Пираттар» кітабындағы «Жалпақ үшкүрініп» әнін «шынымен де шабыттанған ән және Салливанның батыры Шубертке лайық» деп атады. Эдвард Гринфилд Ирландия симфониясының баяу бөлімінде Шуберттің аяқталмаған симфониясынан «ашық көшірме» тапты. Алғашқы шығармаларында Салливан «Темпест» музыкасында Мендельсонның, «Генрих VIII» музыкасында Обердің, ал «Әлемнің жарығы» музыкасында Гуноның стилін пайдаланды. Мендельсонның ықпалы Иолантедегі әулие музыкасына әсер етеді. «Алтын аңыз» Лист пен Вагнердің ықпалын көрсетеді. Салливан дәстүрлі музыкалық формаларды қабылдады, мысалы, «Микадо», «Руддигор» және «Гвардияның жас жігіттері» операларындағы мадригалдарды, «Х. М. С. Пинафор» және «Микадо» операларындағы глейстерді, «Гондольерлер» операсындағы Венециялық баркарольдерді. Ол түрлі сахналарда уақыт пен орын сезімін күшейту үшін би стильдерін қолданды: «Руддигор» және «Гондольерлер» операларындағы гавоттар; «Сиқыршы» операсындағы ел биі; «Руддигор» операсындағы теңіз торбысы; «Гондольерлер» операсындағы испан качучасы және итальяндық сальтарелло мен тарантелла. Басқа жерлерде Салливан ашық пародия жазды. «Patience» операсынан «I Hear the Soft Note» секстеті туралы әншілерге: «Менің ойымша, бұл сізге ұнайды. Бұл доктор Арн мен Перселлдің ең жақсы үлгісі» деді. Оның опералық пародияларының мысалдары: Мейблдің «Пираттар Пензанста» операсынан «Кеңірдек саяхатшы» ариясы, «Кокс пен Бокс» операсынан «Кімсіз, мырза?» дуэті және «Х. М. С. Пинафор» операсынан «Бұл түнде» қашып кету жоспарлары, Вердидің «Иль-троваторе» және «Риголетто» операларындағы заговоршылардың хорларын пародиялайды. «H.M.S. Pinafore» операсындағы «He Is an Englishman» және «The Zoo» операсындағы хорлық бөлімдер Арнның «Rule, Britannia!» сияқты патриоттық британдық әндерді сатиралық түрде бейнелейді. Хьюз «Кокс пен Бокс» операсынан Боунсердің әнін «күлкілі Гандельдік пародия» деп атайды және «Принцесса Ида» операсының ІІІ актісінде Арактың әнінде күшті Гандельдік үлгі бар екенін атап өтеді. Салливан кейде күлкілі және драмалық эффект үшін Вагнериандық лейтмотивтерді қолданды. «Iolanthe» операсында атау кейіпкеріне ерекше төрт ноталық тақырып байланысты, Лорд-канцлер фугалық мотивке ие, ал Әулие патшайымның музыкасы Бруннхильда сияқты Вагнердің қаһармандарының музыкасын пародиялайды. «Құқық қорғаушылар» операсында Лондон мұнарасы өзінің мотивімен бейнеленген. Лейтмотивтерді қолдану әдісі «Иванхое» операсында қайталанып, одан әрі дамытылады.

Throughout the Savoy operas, and occasionally in other works, Sullivan quotes or imitates well known themes or parodies the styles of famous composers. On occasion he may have echoed his predecessors unconsciously: Hughes cites a Handelian influence in "Hereupon We're Both Agreed" (The Yeomen of the Guard), and Rodney Milnes called "Sighing Softly" in The Pirates of Penzance "a song plainly inspired by – and indeed worthy of – Sullivan's hero, Schubert". Edward Greenfield found a theme in the slow movement of the Irish Symphony "an outrageous crib" from Schubert's Unfinished Symphony. In early pieces, Sullivan drew on Mendelssohn's style in his music for The Tempest, Auber's in his Henry VIII music and Gounod's in The Light of the World. The influence of Mendelssohn pervades the fairy music in Iolanthe. The Golden Legend shows the influence of Liszt and Wagner. Sullivan adopted traditional musical forms, such as madrigals in The Mikado, Ruddigore and The Yeomen of the Guard and glees in H. M. S. Pinafore and The Mikado, and the Venetian barcarolle in The Gondoliers. He made use of dance styles to enhance the sense of time or place in various scenes: gavottes in Ruddigore and The Gondoliers; a country dance in The Sorcerer; a nautical hornpipe in Ruddigore; and the Spanish cachucha and Italian saltarello and tarantella in The Gondoliers. Elsewhere, Sullivan wrote undisguised parody. Of the sextet "I Hear the Soft Note" in Patience, he said to the singers, "I think you will like this. It is Dr Arne and Purcell at their best." Examples of his operatic parody include Mabel's aria "Poor Wand'ring One" in The Pirates of Penzance, the duet "Who Are You, Sir?" from Cox and Box, and the whispered plans for elopement in "This Very Night" in H. M. S. Pinafore, parodying the conspirators' choruses in Verdi's Il trovatore and Rigoletto. The mock jingoistic "He Is an Englishman" in H. M. S. Pinafore and choral passages in The Zoo satirise patriotic British tunes such as Arne's "Rule, Britannia!". Hughes calls Bouncer's song in Cox and Box "a jolly Handelian parody" and notes a strong Handelian flavour to Arac's song in Act III of Princess Ida. Sullivan sometimes used Wagnerian leitmotifs for both comic and dramatic effect. In Iolanthe, a distinctive four note theme is associated with the title character, the Lord Chancellor has a fugal motif, and the Fairy Queen's music parodies that of Wagner heroines such as Brünnhilde. In The Yeomen of the Guard the Tower of London is evoked by its own motif. This use of the leitmotif technique is repeated and developed further in Ivanhoe.

Ерте қабылдау

Салливанның сын есімі 1860 жылдардан бері күрт өзгерді, сол кезде сыншылар оның әлеуетін танып, оны көптен күткен ұлы ағылшын композиторы деп мақтап, жоғары бағалады. Оның «Темпест» пьесасына жазған музыкасы 1862 жылғы сәуірде, 20 жасқа толуына аз қалғанда, Кристалл сарайында үлкен құлшыныспен қабылданды. «The Athenaeum» газеті былай деп жазды:

Оның 1866 жылғы Ирландия симфониясы да осындай ынталы мақтауға ие болды, бірақ Артур Джейкобс атап көрсеткендей, «Салливанға оркестр композиторы ретінде алғашқы құлшыныс ұзаққа созылмады». Оның мансабы бойында оны ұстанғандардың көптеген пікірінің бірі: «Салливанның даусыз таланты оны халықтың ықыласын көркемдік бағамен шатастырмауға екі есе сақтық танытуы керек». Салливан Гилбертпен комедиялық операға көшкенде, қатаң сыншылар наразылық білдіре бастады. Музыкалық сыншы Питер Гаммонд «Виктория дәуірінің «Музыкалық Снобтар» компаниясы біздің есігімізге жеткізген қате түсініктер мен көзқарастар туралы» жазды. Олардың пікірінше, көңіл көтеру мен шаттық – өнер әлеміне жолдама алуға лайық емес нәрселер. 1877 жылы «The London Figaro» газеті Салливанның «өз мүмкіндігін қасақана ысырап етіп отырғанын» айтты. «Ол бізге ағылшын операсын сыйлауға барлық қабілеті жетеді, бірақ оның орнына, бізге аз-кем ғана әзіл сыйлайды». Салливанның театрлық музыкасының шеберлігін жоққа шығарған сыншылар азаз болды. «The Theatre» газеті: «Иоланте» доктор Салливанның елдегі ең еркін, жемісті және білімді комедиялық опера композиторы ретіндегі беделін нығайтады деп жазды. Комедиялық опера, қаншалықты шебер жасалса да, ораториядан төмен тұрған өнер түрі деп есептелді. «The Athenaeum» журналының «Антиохия шейіті» туралы рецензиясында: «Х.М.С. «Пинафора» композиторының өзін жоғары мәдениетті өнерге арнауы – үлкен жетістік» делінген.

Батырлық және кейінгі жылдары

1883 жылы Салливанның рыцарь атағын алуы музыкалық сыншыларға қосымша мүмкіндік берді. Сол жылы «Musical Review» журналында былай деп жазылған: 1917 жылы «Граммофон компаниясы» (HMV) Гилберт пен Салливанның «Микадо» операсының толық альбомын шығарды, одан кейін тағы сегіз альбомы жарық көрді. HMV және «Victor» компаниялары шығарған опералардың көпшілігінің электрлік жазбалары 1920-ші жылдардан бастап Руперт Д’Ойли Карте бақылауымен жасалды. «D’Oyly Carte Opera Company» 1979 жылға дейін жазбалар шығаруды жалғастырды. Авторлық құқық мерзімі аяқталғаннан кейін, «Gilbert and Sullivan for All» және «Australian Opera» сияқты опера компаниялары жазбалар жасады, ал сэр Малкольм Сарджент және сэр Чарльз Маккеррас әрқайсысы бірнеше «Савой» операларының аудио жинақтарын дирижерлік етті. 1994 жылдан бері Халықаралық Гилберт және Салливан фестивалі өзінің қойылымдары мен Салливанның басқа жазбаларының кәсіби және әуесқой CD-лері мен бейнежазбаларын шығарып келеді, ал «Ohio Light Opera» 21-ші ғасырда бірнеше операны жазды. Салливанның «Савой» емес туындылары 1960 жылға дейін сирек жазылды. Оның бірнеше әндері 20-ғасырдың басында дисктерге енгізілді, соның ішінде Энрико Карузо мен Клара Батттың «The Lost Chord» әнінің нұсқалары да бар. «Overture di Ballo» әнінің көптеген жазбаларының алғашқысы 1932 жылы Сардженттің жетекшілігімен жасалды. «Ирландия симфониясы» алғаш рет 1968 жылы сэр Чарльз Гроувстың дирижерлігімен жазылды. Содан бері Салливанның көптеген маңызды музыкасы және Гилбертсіз опералары жазылды, олардың ішінде Джулиан Ллойд Веббердің виолончель концерті (1986); «Персия гүлі» (1999); «Алтын аңыз» (2001); «Иванхо» (2009); және «Кенилворттағы маска» мен «Жағалауда және теңізде» (2014) опералары бар, оларды сәйкесінше Том Хиггинс, Рональд Корп, Дэвид Ллойд Джонс және Ричард Бонинг дирижерлік етті. 2017 жылы «Chandos Records» «The Window» және 35 жеке Салливан әнінен тұратын «Songs» альбомын шығарды. Маккеррастың Салливан балеті «Ананас» 1951 жылы алғаш рет қойылғаннан бері көптеген жазбалар жасалды.