"Раддигор: Невеста және Қарғыс"

Кіріспе

1887 жылы Гилберт пен Салливанның комедиялық операсы

«Руддигор; немесе, Қарғыс», бастапқыда «Руддигор» деп аталған, екі актілі комедиялық опера, музыкасын Артур Салливан, либреттосын В. С. Гилберт жазған. Бұл – «Савой операларының» бірі және Гилберт пен Салливанның бірлесіп жазған он төрт комедиялық операсының оныншысы. Оны алғаш рет 1887 жылғы 22 қаңтарда Лондондағы «Савой» театрында «D'Oyly Carte Opera Company» труппасы сахналады. Премьера толыққанды табысқа ие болмады, себебі сыншылар мен көрермендер «Руддигордың» (сол кездегі атауы осылай болған) бұрынғы туындысы «Микадоға» жете алмайды деп ойлады. Бірқатар өзгерістерден кейін, оның ішінде атауын өзгерткеннен соң, опера 288 қойылым көрсетілді. Шығарма табысты болды және сын-пикирлер де жаман болған жоқ. Мысалы, «The Illustrated London News» газеті Гилберт пен, әсіресе, Салливанның жұмысын жоғары бағалады: «Сэр Артур Салливан нәзік сезімді де, комедиялық юморды да жетік білдіруде сәтті болды. Алғашқысында – әсем мелодияның тартымдылығы, екіншісінде – әзіл-қалжың мен көңіл көтерудің музыкасы ерекше көзге түседі». Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Руперт Д’Ойли Карт «Руддигорды» қайта қойғанда, жаңа увертюраны қоса алғанда, тағы да өзгерістер мен қысқартулар енгізілді. Опера үлкен табыс әкелмесе де, 1982 жылы труппа жабылғанға дейін репертуарда қалды. Лондондағы «Sadler's Wells» театрында өткен жүз жылдық тойлық қойылым операны дерлік алғашқы түнгі жағдайына қайтарды. 2000 жылы Оксфорд университетінің баспасы Салливан зерттеушісі Дэвид Рассел Хулм редакциялаған ноталар мен либреттоның ғылыми басылымын жариялады. Бұл жұмысты авторлар қалдырған күйіне мүмкіндігінше жақын етуге мүмкіндік береді және көптеген өзгерістерді түсіндіретін кеңейтілген кіріспе, сондай-ақ қойылымдардың басында алынып тасталған музыкалық бөлімдерді қамтитын қосымшаларды ұсынады. 1961 жылы Гилберт пен Салливанның туындыларына британдық авторлық құқық мерзімі аяқталғаннан кейін, әсіресе «Sadler's Wells» қойылымы мен жазбасынан бастап, әртүрлі режиссерлер 1920 жылдарғы «D'Oyly Carte» нұсқасының орнына алынып тасталған материалдың бір бөлігін немесе барлығын қалпына келтірумен тәжірибе жасады.

Ruddigore; or, The Witch's Curse, originally called Ruddygore, is a comic opera in two acts, with music by Arthur Sullivan and libretto by W. S. Gilbert. It is one of the Savoy Operas and the tenth of fourteen comic operas written together by Gilbert and Sullivan. It was first performed by the D'Oyly Carte Opera Company at the Savoy Theatre in London on 22 January 1887. The first night was not altogether a success, as critics and the audience felt that Ruddygore (as it was then called) did not measure up to its predecessor, The Mikado. After some changes, including respelling the title, it achieved a run of 288 performances. The piece was profitable, and the reviews were not all bad. For instance, The Illustrated London News praised the work of both Gilbert and, especially, Sullivan: "Sir Arthur Sullivan has eminently succeeded alike in the expression of refined sentiment and comic humour. In the former respect, the charm of graceful melody prevails; while, in the latter, the music of the most grotesque situations is redolent of fun." There were further changes and cuts, including a new overture, when Rupert D'Oyly Carte revived Ruddigore after the First World War. Although never a big money spinner, it remained in the repertoire until the company closed in 1982. A centenary revival at Sadler's Wells in London restored the opera to almost its original first night state. In 2000, Oxford University Press published a scholarly edition of the score and libretto, edited by Sullivan scholar David Russell Hulme. This restores the work as far as possible to the state in which its authors left it and includes a substantial introduction that explains many of the changes, with appendices containing some music deleted early in the run. After the expiration of the British copyright on Gilbert and Sullivan works in 1961, and especially since the Sadler's Wells production and recording, various directors have experimented with restoring some or all of the cut material in place of the 1920s D'Oyly Carte version.

Бірінші акт

Корнуолл штатындағы Редерринг қаласында кәсіби қалыңдықтар тобы соңғы алты айда ешқандай үйлену тойы болмайтынына қынжылды. Ауылдағы ең әдемі қыз Роза Мейбұдқа үйленуді үміттенеген жас жігіттердің бәрі оған жақындауға тартынды. Қыздар Розаның тәтесі, Ханна ханымнан үйленуге келісетінін сұрайды, бірақ ол мәңгілік бойдақ болуға серт берген. Көп жыл бұрын ол "жастыққа ұқсайтын құдайға" айттырылған еді, ол Руддигордың жаман бароннарының бірі, Родерик Мургатройд мырза болып шықты. Оның кім екенін ол үйлену тойының күні ғана білді. Ханна ханым келіншектерге Руддигордың қарғысы туралы айтады. Ғасырлар бұрын Руддигордың бірінші бароны, сэр Руперт Мургатройд, колдовствомен айналысушыларды қуғынға түсірген. Оның құрбандарының бірі, өртеуге берілген кезде, Руддигордың болашақ бароннарына күн сайын қылмыс жасауға немесе түсініксіз азапта өлуге қарғыс айтқан. Содан бері Руддигордың барлық бароннары қарғыстың ықпалына түсіп, қылмыс жасаудан бас тартқаннан кейін қайғымен көз жұмды. Қорқып қалған қалыңдықтар кеткен соң, Ханна ханым немересі Розамен кездесіп, ауылда сүйе алатын жігіт бар ма деп сұрайды. Роза жақсы мен жаман туралы түсініктерін әдеп кітабынан алады. Ханна ханым әсіресе ізгі фермер Робин Оукапл туралы сұрайды, бірақ Роза оған жақындауға тым тартыншақ екенін және әдеп ережелері оған сөйлеуге тыйым салады, егер ол бірінші болып сөйлемесе. Робин Роуздан ғашық "досы" туралы кеңес сұрау үшін кіреді. Розаның да сондай досы бар дейді, бірақ Робин оның мақсатын түсінуге ұялады. Розаның әдепке деген құлшынысы оған бірінші қадам жасауға кедергі келтіреді, сондықтан олар ажырасады. Робиннің адал қызметшісі Адам Робинге келіп, оны сэр Рутвен ("Риввен") Мургатройд деп атайды. Робин өзінің шындығында сэр Рутвен екенін, жиырма жыл бұрын Руддигор баронеті мен оның қарғысынан қашу үшін үйінен қашқандарын айтады. Ол Адамға өзінің кім екенін ешқашан жарияламауды бұйырады. Енді Ричард Даунтлес, Робиннің асырап алған ағасы, теңізде он жылдан кейін келеді. Робин оған Розаға деген сезімін білдіруден қорқатынын айтады, ал Ричард оның атынан сөйлеуді ұсынады. Бірақ Ричард Розаны көргенде, өзі ғашық болып, бірден ұсыныс жасайды. Роза әдеп кітабына жүгінген соң, келіседі. Робин осы жайтты білгенде, өзінің асырап алған бауырының көптеген кемшіліктерін еңбектеп мақтайды. Өз қателігін түсінген Роза Ричардпен келісімін бұзып, Робинді қабылдайды. "Ақымақ Маргарет" пайда болады, шатасып, шашыраңқы. Ол сэр Деспард Мургатройдқа деген махаббатынан ақылынан айырылған. Ол Роза Мейбұдты қызғанышпен іздейді, өйткені сэр Деспард Розаны күнделікті "қылмыстарының" бірі ретінде алып кетуге ниетті екенін естіген. Бірақ Роза оған қорқудың қажеті жоқ екенін айтады, өйткені ол басқа біреуге уәде берген. Олар ауыл қыздарына соққы беруге келген Бакс пен Бледтердің келуінен қашу үшін уақытында кетеді, содан кейін Сэр Деспард бәрін қорқытып жібереді. Ол отбасының қарғысы күн сайын қорқынышты қылмыс жасауға мәжбүрлесе де, ол қылмысты ерте жасап, қалған күні жақсылықтар жасайды. Ричард оған жақындап, Деспардтың үлкен ағасы Рутвен тірі екенін, өзін Робин Оукапл деп атайтынын және сол күні Розаға үйленетінін айтады. Қуанышынан мас болған Деспард өзін қарғыстан арылғанын жариялайды, өйткені ол енді барондық атақты ағасына бере алады. Ауыл Роза мен Робиннің үйлену тойын тойлауға жиналады. Сэр Деспард сөзін үзіп, Робиннің үлкен ағасы екенін және оның жаман барон атағын қабылдауы керектігін айтады. Робиннің шындығын білген Роза, одан бас тартқан Деспардқа үйленуге шешім қабылдайды: енді қарғыстан босаған бұрынғы барон өзінің бұрынғы махаббаты мен қалыңдығы Мад Маргаретпен бірге болады. Роза Ричардты қабылдайды, өйткені ол "жалғыз қалған". Робин өзінің заңды тұлғасын, сэр Рутвен Мюргатройд ретінде қабылдау үшін кетеді.

In the town of Rederring, in Cornwall, a chorus of professional bridesmaids frets that there have been no weddings for the last six months. All of the eligible young men are hopeful of a union with Rose Maybud, the prettiest maiden in the village, yet they are too timid to approach her. The desperate bridesmaids ask Rose's aunt, Dame Hannah, if she would consider marrying, but she has vowed to remain eternally single. Many years previously, she had been betrothed to "a god like youth" who turned out to be Sir Roderic Murgatroyd, one of the bad baronets of Ruddigore. Only on her wedding day had she discovered his true identity. Dame Hannah tells the bridesmaids about the curse of Ruddigore. Centuries ago, Sir Rupert Murgatroyd, the first Baronet of Ruddigore, had persecuted witches. One of his victims, as she was burnt at the stake, cursed all future Baronets of Ruddigore to commit a crime every day, or perish in inconceivable agonies. Every Baronet of Ruddigore since then had fallen under the curse's influence, and died in agony once he could no longer bring himself to continue a life of crime. After the horrified bridesmaids exit, Dame Hannah greets her niece, Rose, and asks whether there is any young man in the village whom she could love. Rose, who takes her ideas of Right and Wrong from a book of etiquette, replies that all of the young men she meets are either too rude or too shy. Dame Hannah asks particularly about Robin Oakapple, a virtuous farmer, but Rose replies that he is too diffident to approach her, and the rules of etiquette forbid her from speaking until she is spoken to. Robin enters, claiming to seek advice from Rose about "a friend" who is in love. Rose says that she has such a friend too, but Robin is too shy to take the hint. Rose's devotion to etiquette prevents her from taking the first step, and so they part. Old Adam, Robin's faithful servant, arrives and addresses Robin as Sir Ruthven (pronounced "Rivven") Murgatroyd. Robin reveals that he is indeed Sir Ruthven, having fled his home twenty years previously to avoid inheriting the Baronetcy of Ruddigore and its attendant curse. He tells Adam never to reveal his true identity. Now Richard Dauntless, Robin's foster brother, arrives after ten years at sea. Robin tells him that he is afraid to declare his love to Rose, and Richard offers to speak to her on his behalf. When Richard sees Rose, however, he falls in love with her himself and proposes immediately. After consulting her book of etiquette, Rose accepts. When Robin finds out what has happened, he points out his foster brother's many flaws through a series of backhanded compliments. Realising her mistake, Rose breaks her engagement with Richard and accepts Robin. Mad Margaret appears, dishevelled and crazed. She has been driven to madness by her love for Sir Despard Murgatroyd, the "Bad Baronet". She is jealously seeking Rose Maybud, having heard that Sir Despard intends to carry Rose off as one of his daily "crimes". Rose tells her, however, that she need not fear, as she is pledged to another. They leave just in time to avoid the arrival of the Bucks and Blades, who have come to court the village girls, followed by Sir Despard, who proceeds to frighten everyone away. He muses that, although he is forced by the family curse to commit a heinous crime every day, he commits the crime early, and for the rest of the day he does good works. Richard approaches him and discloses that Despard's elder brother Ruthven is alive, calls himself Robin Oakapple, and is going to marry Rose later that day. The elated Despard declares himself free of the curse, as he can now transfer the baronetcy to his brother. The village gathers to celebrate the nuptials of Rose and Robin. Sir Despard interrupts, revealing that Robin is his elder brother and must accept his rightful title as the Bad Baronet. Rose, horrified at Robin's true identity, resolves to marry Despard – who refuses her: now free of the curse, the ex baronet takes up with his old love and fiancée Mad Margaret, who is ecstatic. Rose then accepts Richard, as he "is the only one that's left." Robin leaves to take up his rightful identity as Sir Ruthven Murgatroyd.

ІІ акт

Руддигор қамалында Робин (қазір сэр Рутвен) жаман барон болуды жеңуге тырысады, бірақ бұл істе өте нашар екенін көрсетеді. Ескі Адам түрлі жамандықтарды ұсынады, бірақ Робин қылмыс емес, "жай ғана әдепсіздік" сияқты ұсақ-түйек нәрселерді артық көреді. Ричард пен Роуз Робиннен некелеріне келісім беруін сұрайды, ол оған теріс жауап береді. Робиннің әлсіз қылмыстары оның әулетінің арбақтарын қамалдың портреттер галереясынан қозғайды. Олардың қарғысы бойынша, ұрпақтары күн сайын қылмыс жасағанын қамтамасыз етулері керек, әйтпесе оларды өлімге дейін азаптаулары тиіс. Олар Робиннің осы талапқа бағынуын сұрайды. Жаңа мойындалған баронның қылмыстары тым әлсіз екенін (жалған салық декларациясын беру, "мүлдем ештеңе емес", - дейді арбақтар; "Бәрі солай істейді. Бұл сенен күтіледі.") немесе күлкілі (өзінің өсиетнамасын жасап, туылмаған ұлын мұрадан айыру) екеніне олар риза емес. Робиннің ағасы, қайтыс болған сэр Родерик Мургатройд оған сол күні "бір әйелді алып қашуды" немесе қорқынышты азапта өлуді бұйырады. Арбақтар оған болашақта күтетін азаптың үлгісін көрсеткеннен кейін, Робин неге болмасын келіседі. Ол Адамға ауылға барып, кез келген әйелді ұрлап әкелуді бұйырады. Деспард бұл арада бұрынғы он жылдық жамандықтарын өтеген және Ақымақ Маргаретқа үйленген. Енді олар тыныш, бейтарап өмір сүріп, орташа жалақы алатын мемлекеттік қызметте жұмыс істейді. Олар қамалға келіп, Робинді қылмысты өмірден бас тартуға шақырады. Робин әлі ешқандай қылмыс жасағанын айтқанда, олар оған Деспард жасаған барлық қылмыстарға моральдық жауапкершілігі бар екенін еске салады. Кінәсін түсінген Робин ата-бабаларына қарсы шығуға шешім қабылдайды. Адам Робиннің бұйрығын орындады, бірақ өкінішке орай, Ханна ханымды ұрлауды таңдады. Ханымның күшті екені дәлелденіп, Робин ағасынан көмек сұрайды. Сэр Родерик келіп, бұрынғы махаббатын таниды және бұрынғы никесі ұрланғанына ашуланып, Робинге азаттық береді. Жалғыз қалғанда, олар Ханна ханыммен қысқа уақытқа қайта қосылады. Робин оларды Роза, Ричард және қалыңдықтармен бірге тоқтатады. Ол қарғыстың шарттарына сәйкес, Руддигор бароны күнделікті қылмыс жасаудан бас тартса ғана өле алатынын айтады. Бас тарту, демек, "өзіне-өзі қол жұмсаумен тең", бірақ өзіне-өзі қол жұмсау – қылмыс. Осылайша, ол өзінің ата-бабалары "мүлдем өлмеу керек еді" деген қорытындыға келеді. Родерик осы логиканы қабылдап, "іс жүзінде" тірі екенін айтады. Робин қарғыстан арылғаннан кейін Роуз тағы да Ричардты тастап, Робинмен некелесуге қуана келіседі. Родерик пен Ханна құшақтасады, ал Ричард бірінші қалыңдық Зораға қанағаттандырады. Ескерту: Бастапқы аяқта барлық арбақтар қайта тірілді. Премьерадан кейін Гилберт ауыстырған қайта қарастырылған аяқта тек сэр Родерик қайта тіріледі.

At Ruddigore Castle, Robin (now Sir Ruthven) tries to come to grips with being a bad baronet, a task at which he proves to be spectacularly lacking. Old Adam suggests various evil crimes, but Robin prefers minor acts that are not criminal, but "simply rude". Richard and Rose enter to ask Robin's consent to their marriage, which he gives grudgingly. Robin's weak crimes stir his ancestral ghosts from their usual haunt of the castle's portrait gallery. The curse requires them to ensure that their successors are duly committing a crime every day, and to torture them to death if they fail. They inquire as to Robin's compliance with this requirement. They are not pleased to learn that the newly recognised baronet's crimes range from the underwhelming (filing a false income tax return: "Nothing at all", say the ghosts; "Everybody does that. It's expected of you.") to the ridiculous (forging his own will and disinheriting his unborn son). Robin's uncle, the late Sir Roderic Murgatroyd, orders him to "carry off a lady" that day or perish in horrible agony. After the ghosts treat him to a sample of the agonies he would face, Robin reluctantly agrees. He tells Adam to go to the village and abduct a lady – "Any lady!" Despard, meanwhile, has atoned for his previous ten years of evil acts and has married Mad Margaret. The two of them now live a calm, dispassionate life of moderately paid public service. They come to the castle and urge Robin to renounce his life of crime. When Robin asserts that he has done no wrong yet, they remind him that he is morally responsible for all the crimes Despard had done in his stead. Realising the extent of his guilt, Robin resolves to defy his ancestors. Adam has now complied with Robin's orders but has unfortunately chosen to abduct Dame Hannah. The dame proves formidable indeed, and Robin cries out for his uncle's protection. Sir Roderic duly appears, recognises his former love and, angered that his former fiancée has been abducted, dismisses Robin. Left alone, he and Dame Hannah enjoy a brief reunion. Robin interrupts them, accompanied by Rose, Richard and the bridesmaids. He quibbles that, under the terms of the curse, a Baronet of Ruddigore can die only by refusing to commit a daily crime. Refusing is therefore "tantamount to suicide", but suicide is, itself, a crime. Thus, he reasons, his predecessors "ought never to have died at all. "* Roderic follows this logic and agrees, stating that he is "practically" alive. Now that Robin is free of the curse, Rose once again drops Richard and happily resumes her engagement to Robin. Roderic and Dame Hannah embrace, while Richard settles for the First Bridesmaid, Zorah. Note: In the original ending, all of the ghosts came back to life. In the revised ending substituted by Gilbert after the premiere, only Sir Roderic comes back to life.

Премьера және қабылдау

Алғашқы түн Савой операсының басқа премьераларындай сәтті болмады, себебі атау және арбақтардың қайта тірілуіне қатысты даулар, сондай-ақ сюжет пен музыкаға деген күмәндер болды. "Сент-Джеймс-Газетта" газетінің мәліметінше, "Бірінші акт көрермендер тарапынан жақсы қабылданып, әрбір нөмір ынтамен қайта орындалды, ал әрбір әзілді диалог шулық дауыстармен қарсы алынды". Аралық ұзаққа созылды (жарты сағат), себебі әсем суреттер галереясын орнату қажет болды, бірақ Д'Ойли Карте бұл мүмкіндікті ескеріп, кешірім қағаздарын басып шығарды және таратып берді. Лорд Рэндольф Черчилль көпшілік арасында көрілгенде қызу пікірталас орын алды, бірақ "Саясатқа жол жоқ!" деген дауыс салдарынан жағдай біршама тынышталып, тәртіп орнатылды. Алайда, екінші акт нашар аяқталды. 1887 жылғы 23 қаңтарда "The New York Times" газеті "Бірінші сәтсіздік; Gilbert пен Sullivan операсының табысқа жете алмауы" деген тақырыппен мынадай хабарлама жариялады: "Перде түскен кезде Савой театрында алғаш рет ысқырық естілді. Көрермендер тіпті өз наразылықтарын ауызша білдіріп, 'Бұл мағынасыз нәрсені алып тастаңдар!' және 'Бізге Микадоны беріңіз!' сияқты айқай-шулар көтерілді". Газет сондай-ақ, "(О)ның аты бұл жобаға қарсы" деп қосты. Леонoра Брахамның Роза Мейбуд рөліндегі нашар ойыны және Джордж Гроссмиттің әдеттегідей алғашқы түнгі шаршауы орындауға кедері келтірді. Одан бір апта өткен соң ол ауыр сырқатқа шалдығып, Генри Литон оның орнын үш аптаға жуық уақытқа алмастыруға мәжбүр болды. Салливан күнделігіне "Руддигордың Савойда қойылуы. Соңғы 20 минутқа дейін көрермендер өте ынталы болды, бірақ содан кейін олар наразылықтарын білдірді" деп жазды.

Сыни қабылдау

Премьера күні «Нью-Йорк Таймс» газеті, оның тілшісі премьера алдындағы күні репетицияға қатысқан, ескертіп: «Музыка Сэр Артур Салливанның деңгейіне жетпейді. Жалпы алғанда, Гилберттің бірінші актідегі диалогы кей жерлерде өте қызықты, бірақ екіншісі баяу және көңілсіз». Баспасөз, әдетте, Савой көрермендерімен келісіп, премьераның екінші актісі біріншісінен нашар болғанын айтты. «Таймс» газеті пікір білдірді: «Бірінші акттегі көтеріңкі рух екінші актіде толығымен құрғап, ұзақ және көңілсіз аяқталып, мәнсіздікке ұласты». «Таймс» газеті бірінші актінің либреттосы мен музыкасын мақтап («Барлығы мистер Гилберттің тапқырлығының жарқырауымен және Сэр Артур Салливанның әуенділігімен сәнделген, қандай цитатаны таңдау керектігін білмейсің»), бірақ партитураны, жалпы алғанда, «жақсы деңгейде» деп бағалады, «Солғақтан» нашар, бірақ «Айда ханшайымынан» жақсы екенін айтты. «Pall Mall Gazette» либреттоны «сериядағы кез келген туынды сияқты тапқыр және қиялға толы» деп тапты, бірақ «соңғы актінің екінші жартысы сәл созылып кетті». «Нью-Йорк Таймс» хабарлады: «Екінші акт басынан бастап сәтсіздікке ұшырады, көңілсіз және көңілді емес». «Fun» сұрады: «Соңғы кездегі ең ақылды және ең шығармашылық юмористтен жаман пьеса көруіміз мүмкін бе? Мінеки, мүмкін екен – және солай болды». «Pall Mall Budget» мәліметінше, «актерлер басынан бастап шаршаған сияқты. Мисс Брэхам сөздерін ұмытып, дауысы жеткіліксіз болды. Мырза (Джордж) Гроссмит та осындай жағдайға тап болды». «Таймс» сондай-ақ Брэхамды сынға алып, «өте әдемі ойнады, бірақ үнемі әуеннен қате айтты» деді. Сахналау да сынға ұшырады: «Таймс» газеті: «Алдын ала хабарламалар мен білушілердің ишараттары көп нәрсе күтуге итерген, бірақ әуедегі көрініс өте қарапайым болды» деп жазды. «Daily News» Салливанның (әдеттегідей, премьера кешін дирижерлік еткен) жаңашылдығын – дирижерлік таяқшасын кішкентай шаммен безенуін мақтап бағалады.

On the day of the premiere, The New York Times, whose correspondent attended the dress rehearsal the day before, warned, "The music is not up to the standard of Sir Arthur Sullivan. As a whole it is largely commonplace Gilbert's dialogue in the first act is here and there very amusing, but in the second it is slow and tedious." The press generally agreed with the Savoy audience that the second act of the premiere was inferior to the first. The Times opined that "the fun which runs alive in the first act runs completely dry in the second, which is long and tedious, and winds up with an anti climax of inanity." The Times praised both the libretto and the music of the first act ("Everything sparkles with the flashes of Mr. Gilbert's wit and the graces of Sir Arthur Sullivan's melodiousness one is almost at a loss what to select for quotation from an embarrassment of humorous riches.") but rated the score, as a whole, "of a fair average kind, being not equal to The Sorcerer but certainly superior to Princess Ida." The Pall Mall Gazette thought the libretto "as witty and fanciful as any of the series" though "the second half of the last act dragged a little." The New York Times reported, "the second (act) fell flat from the beginning and was a gloomy and tedious failure." Fun asked, "Could it be possible that we were to have a dull play from the cleverest and most original humorist of the day? Alas! It could – it was." According to the Pall Mall Budget, "the players seemed to be nervous from the start. Miss Braham forgot her lines, and was not in voice. Mr. (George) Grossmith was in the same plight". The Times also criticised Braham, stating that she "acted most charmingly, but sang persistently out of tune". The staging was also criticised: The Times stated, "The ghost scene of which preliminary notices and hints of the initiated had led one to expect much, was a very tame affair." The Daily News applauded the innovation of Sullivan (who conducted, as usual, on the first night), of conducting with a baton tipped with a small incandescent light.

Кейінгі қайта қараулар мен қабылдау

Гилберт пен Салливан шоудың атын өзгертіп, басқа да өзгерістер енгізгеннен кейін жазылған кейінгі сын-пікірлер көбінесе жағымды болды. Премьерадан бір апта өткен соң, "Иллюстрациялы Лондон жаңалықтары" шығарманы, актерлерді және Гилберт пен, әсіресе, Салливанды жоғары бағалады: "Сэр Артур Салливан нәзік сезімді де, күлкілі юморды да жеткізуде үлкен жетістікке жетті. Біріншісінде – әсем әуеннің тартымдылығы, екіншісінде – көңіл көтерудің әуені естіледі". Бір аптадан кейін "Академия" газеті "Руддигор" (сын авторы осылай атады) "Сабырлық" немесе "Микадо" сияқты жақсы емес, "H. M. S. Pinafore" сияқты "жаңа" емес, бірақ "Принцесса Ида", "Пираттар" және "Иолантеден" жақсырақ екенін мәлімдеді. "Музыкалық уақыт" бұл шығарманы "Гилберт және Салливан мырзалардың бірлескен өнерінің ең жарқын мысалы" деп атады және Салливан "өзінің ең жаңа және ең әдемі әуендерін жазды" деді. Алайда, "Манчестер Guardian" 1887 жылғы наурызда Манчестердегі премьераны сынға алып, "Гилберт мырзаның негізгі идеясының әлсіздігі оны әзіл-қалжыңы мен пародиясыз эксцентриктікке әкелді" деп жазды. 1887 жылғы 5 ақпанда "Нью-Йорк Таймс" газеті шоудың атын "Руддигор" деп өзгерту туралы хабарлады. "Шығармаға қатысты сын-пікірлерге байланысты екінші акт өзгертілді. Суреттер, біреуін қоспағанда, енді кадрларынан түспейді. Лондон сияқты, залдар толы, бірақ бұл нәрсе провинцияларда және Америкада "Иолантеден" де нашар болады деген пікір қалыптасқан". 18 ақпанда "Нью-Йорк Таймс" газетіне жіберілген хатында Ричард Д'Ойли Карт бұл шығарманың сәтсіздікке ұшырағанын жоққа шығарды, "Микадо" кассалық түсімдері сол кезеңде ауырып қалған Гросмитсіз де жоғары екенін айтты. Ол бірінші түні "бірнеше наразылық дауыстары" естілгенін мойындады, себебі көрермендердің кейбіреулері арбақтардың қайта пайда болуын немесе "Жоғарғы сотқа" сілтеме жасауын ұнатпады (Д'Ойли Карт пікірінше, бұл "Жоғарғы күш" деп қате түсінілді), бірақ екі қарсылық та наразылық тудырған материалды алып тастау арқылы шешілгенін және көрермендердің реакциясы көбінесе ынталы болғанын мәлімдеді. Ол: "Театр әр түн сайын толы" деп қосты. Америкалық қойылымдар әртүрлі табысқа ие болды. Бірінші түндік билеттерге сұраныс соншалықты жоғары болғандықтан, Fifth Avenue театрының басшылығы оларды аукцион арқылы сатты. 1887 жылғы 21 ақпанда Нью-Йорктегі премьераға "көптеген және жарқын" көрермендер жиналды. "Бірінші актінің бірінші жартысынан кейін көрермендердің қызығушылығы айқын түрде төмендеді және кеш бойы адамдардың жалыққан сәттері болды" деп мойындады сыншы. Ол актерлердің көпшілігін жоғары бағалап, актерлер жұмысымен жақсы танысқаннан кейін қойылым жақсара түседі деп ойласа да, "Гилберт пен Салливан сәтсіздікке ұшырады" деген қорытындыға келді. Екінші жағынан, алты күннен кейін Филадельфиядан басталған американдық турне көрермендер тарапынан жақсы қабылданады. "Операның үлкен табысқа қол жеткізгеніне және болашақта "Микадо" сияқты танымал болатынына күмән жоқ. Жалпы пікір бойынша, Салливан мұндай керемет музыканы ешқашан жасамаған, ал Гилберттің өткір сатирасы мен өткір юморы бұрынғыдай керемет". 1886 жылдың жазында Брахам бұрын компанияның басты теноры болған Дж. Дункан Янгқа жасырын үйленді. 1887 жылдың басында, "Руддигор" қойылымы басталғаннан кейін, Брахам Картке екінші баласына, 6 мамырда дүниеге келетін қызына жүкті екенін хабарлады. Нью-Йорк қойылымындағы Роза рөлін сомдаған Джеральдин Ульмарды Лондонға шақырып, рөлді соған тапсырды. Гилберт "Руддигорды" "Гвардияның ерлері" және "Утопия, Лимитед" сияқты өзінің үш сүйікті Савой операсының бірі деп атады. Кейінгі зерттеулер бұл шығарманың құндылығын көрсетті. 1934 жылы Хескет Пирсон либреттоны Гилберттің ең жақсыларының бірі деп бағалады. 1937 жылы "Манчестер Guardian" газеті "Руддигордың Савой сериясындағы басқа комикалық операларға қарағанда аз тартымды деп саналуы түсініксіз" деп жариялады. Либреттода Гилберттің ең ақылға қонымды күйін көреміз, ал музыкада Салливанның тек оның ең әуенді күйінде ғана емес, сонымен қатар басқа жерлердегіден гөрі нәзік ырғақтардың шебері ретінде де естиміз. Сонымен қатар, пародияны барлығы да толықтай тамашалай алады, өйткені мұнда сатира бір топқа емес, не осы немесе сол эстетикалық қозғалысқа емес, мелодрамалық дәстүрдің ақымақтығына бағытталған, ол сахнаның өзі сияқты ескі. 1984 жылы Артур Джейкобс "Руддигорды" "Гилберттің ең әлсіз либреттоларының бірі, әсіресе "Микадодағы" жаңалықтан кейін, бұрынғы идеяларға сүйенгені анық көрінеді. Сюжеті "транспонтин" мелодрамасының пародиязы болып табылады. Бірақ бұл мелодраманың өзі күлкіге лайық болған жоқ. "Weekly Dispatch" газетінің айтуынша: "Руддигор" немесе "Сиырдың қарғысы" сияқты сахналық қойылымдар егер жойылмаса, Д'Ойли Карт театрының тұрақты тұтынушылары бармайтын жерлерге кетіп қалған".

Subsequent reviews, written after Gilbert and Sullivan had renamed the show and made other changes, were generally more favourable. A week after the premiere, the Illustrated London News praised the work, the actors and both Gilbert and, especially, Sullivan: "Sir Arthur Sullivan has eminently succeeded alike in the expression of refined sentiment and comic humour. In the former respect, the charm of graceful melody prevails; while, in the latter, the music of the most grotesque situations is redolent of fun." A week later, The Academy reckoned that Ruddygore (as it was still called in the review) was probably not so good as Patience or The Mikado, nor as "fresh" as H. M. S. Pinafore, but "it is better than Princess Ida, the Pirates, and Iolanthe". The Musical Times called the work "one of the most brilliant examples which the associated art of Messrs. Gilbert and Sullivan has brought into existence," and said that Sullivan had "written some of his freshest and most delightful melodies." However, in the view of The Manchester Guardian, reviewing the Manchester premiere in March 1887, "The weakness of his central idea has led Mr Gilbert into extravagance without wit and parody without point." On 5 February 1887, The New York Times reported the change of name to Ruddigore. "In consequence of the criticisms on the piece, the second act has been changed. The pictures, with the exception of one, no longer come down from their frames. The houses are packed, as they always are in London, but the opinion is universal that the thing will be a worse failure in the provinces and America than Iolanthe." In a letter cabled to The New York Times and printed on 18 February, Richard D'Oyly Carte denied that the piece was a failure, stating that box office receipts were running ahead of the same time period for The Mikado, despite the absence of the ailing Grossmith, who was by then recovering. He acknowledged that there had been "isolated hisses" on the first night because some audience members did not like the reappearance of the ghosts or a reference to the "Supreme Court" (according to D'Oyly Carte, misunderstood as "Supreme Being") but asserted that both objections had been addressed by the removal of the offending material, and that audience reaction had been otherwise enthusiastic. He added, "The theatre is crammed nightly." The American productions met with mixed success. The demand for tickets for the first night was so great that the management of the Fifth Avenue Theatre sold them by public auction. A "large and brilliant" audience assembled for the New York premiere on 21 February 1887. "After the first half of the first act there was a palpable diminution of interest on the part of the audience, and it must be admitted that there were times during the course of the evening when people were bored." While the critic had praise for many members of the cast and felt the production would improve once the cast was more familiar with the work, the reviewer concluded that "Gilbert and Sullivan have failed." On the other hand, the American tour, beginning in Philadelphia six days later, met with a much more favourable audience reaction. "That the opera is a great success here and another "Mikado" in prospective popularity there can be no question The general verdict is that Sullivan never composed more brilliant music, while Gilbert's keen satire and pungent humor is as brilliant as ever." During the summer of 1886, Braham secretly married J. Duncan Young, previously a principal tenor with the company. In early 1887, shortly into the run of Ruddigore, Braham informed Carte that she was pregnant with her second child, a daughter, who would be born on 6 May. Geraldine Ulmar, the Rose in the New York cast, was summoned to London to take over the role. Gilbert ranked Ruddigore along with The Yeomen of the Guard and Utopia, Limited as one of his three favourite Savoy operas. Later assessments have found much merit in the piece. In 1934 Hesketh Pearson rated the libretto among Gilbert's best. In a 1937 review, The Manchester Guardian declared,
text=It is incomprehensible that Ruddigore should ever have been considered less attractive than the other comic operas in the Savoy series. The libretto gives us Gilbert at his wittiest, and in the music we hear Sullivan not only in his most tuneful vein but also as a master of more subtle rhythms than he commands elsewhere. Moreover, the parody is one that all can enjoy to the full, for here the satire is not pointed at a coterie, nor at this or that æsthetic movement, but at the absurdities of a melodramatic tradition which is nearly as old as the stage itself. In 1984, Arthur Jacobs rated Ruddigore "One of the weaker of Gilbert's librettos, it was seen (especially after the freshness of invention in The Mikado) to be rather obviously relying on brushed up ideas The plot is supposedly a burlesque of what was 'transpontine' melodrama But that brand of melodrama was itself hardly alive enough to be made fun of. As the Weekly Dispatch put it: 'If stage work of the kind caricatured in Ruddygore or The Witch's Curse is not extinct, it is relegated to regions unfrequented by the patrons of Mr D'Oyly Carte's theatre'."

Музыкалық мазмұн

Салливанның зерттеушісі Герваз Хьюз сэр Родериктің "When the night wind howls" әнін "Түндегі жел ұлы-қатты соққанда" деп сипаттап, оны "Салливанның жазған ең керемет сипаттамалық музыкасы деуге болады, ол Шуберттің "Эрлкониг", Вагнердің "Ұшқыш голландыққа" увертюрасы және Сент-Сенстің "Danse macabre" туындыларымен қатар тұруға лайық, олардың барлығы бірдей бояумен суреттелген тондық шығармалар. Ән жазбасы оркестрлеудің кереметтігін көрсетпесе де, музыканың D минорынан A-flat мажорына және кері қайту жолын, сондай-ақ B-flat мажоры аккордындағы тоқталған каденциядағы фортиссимо хорының күшті әсерін көрсетеді. Келесі гармониялық өрлеулер ерекше болып көрінеді, бірақ оларды зерделі зерттесек, Салливанның бұрын таныс емес салаға енгенін түсінеміз. Керісінше, осы бірнеше тактта оның жетілген гармониялық мүмкіндіктерінің шыңына жетеді."