Кіріспе
Философиялық ағым. Бұл заң саласындағы ой мектебі туралы мақала. Экономика үшін – тарихи экономика мектебін қараңыз. Немец тарихи құқықтану мектебі – неміс құқығын зерттеудегі 19 ғасырғы интеллектуалдық қозғалыс. Романтизмді негізге ала отырып, ол заңды ұлттық сананың (Volksgeist) органикалық бітімі ретінде қарастырды. Бұл Vernunftrecht («рационалды құқық») деп аталатын бұрынғы ағымға қарсы болды.
This is an article about a school of thought in the area of law. For economics, see historical school of economics. The German historical school of jurisprudence is a 19th century intellectual movement in the study of German law. With Romanticism as its background, it conceived of law as the organic expression of a national consciousness (Volksgeist). It stood in opposition to an earlier movement called Vernunftrecht ('rational law').
Шолу
Тарихи мектеп Густав фон Гюгоның және әсіресе Фридрих Карл фон Савиньидің жазбалары мен ілімдеріне негізделген. Табиғи құқықшылар заңның адам табиғатынан логикалық тұжырымдама арқылы ғана анықталуы мүмкін деп санайтын. Немец тарихи мектебінің негізгі қағидасы – заңды қандай да бір билік органдары қабылдаған ережелердің кездейсоқ жиынтығы ретінде қарастырмау қажеттігі. Керісінше, осы ережелерді халықтың наным-сенімдерінің білдірілуі ретінде қарастыру керек, дәл сол сияқты тіл, әдет-ғұрыптар мен практика халықтың көзқарасын көрсетеді. Заң халықтың санасының бір түріне – Volksgeist-ке негізделген. Заңдар билік органдарының қаулыларынан туындауы мүмкін, бірақ көбінесе олар биліктің араласуынсыз уақыт өте келе табиғи түрде дамиды. Халықтың үнемі өзгеріп отыратын нақты қажеттіліктері осы үнемі жүріп жатқан табиғи дамуда маңызды рөл атқарады. Құқықтық жүйені дамытуда заңгерлердің кәсіби міндеті – қоғамдағы еңбек бөлінісінің мағынасында – өздерінің академиялық жұмыстарын заңға негіздеп, халықтың еркін анықтау. Осылайша, заңгерлер халықтың еркін бейнелейді. Немец тарихи мектебі римдіктер мен германистерге бөлінді. Савиньи де олардың қатарында болған римдіктер, Volksgeist-тің Рим құқығын қабылдаудан туындайтынын айтты. Ал германистер (Карл Фридрих Эйххорн, Якоб Гримм, Георг Безелер, Отто фон Гирке) орта ғасырлық неміс құқығын неміс Volksgeist-інің көрінісі ретінде қарастырды. Немец тарихи мектебі Германиядағы құқықты академиялық тұрғыдан зерттеуге елеулі әсер етті. Георг Фридрих Пухта мен Бернхард Виндшайд Савиньи қалаған римдік дәстүрді жалғастырды, нәтижесінде "Пандектенвиссеншафт" пайда болды, ол "ұғымдық құқықтану" (Begriffsjurisprudenz) ретінде қарастырылады.
Сын
Карл Маркс 1842 жылы "Тарихи құқық мектебінің философиялық манифесті" атты эссесін тарихи құқық мектебін сынауға арнады, оны он сегізінші ғасырдың "бірден-бір бекер туындысы" деп атады.