Кіріспе
Ішкі құрамы жоқ іс-әрекетті көрсететін грамматикалық аспект. Перфективті аспект (қысқаша ), кейде аористік аспект деп аталады, бұл қарапайым тұтас ретінде қаралатын әрекетті сипаттайтын грамматикалық аспект, яғни ішкі құрамы жоқ бірлік. Перфективті аспект кемелсіз аспекттен ерекшеленеді, ол оқиғаны ішкі құрылымы бар (мысалы, жалғасып жатқан, үздіксіз немесе әдеттегі іс-әрекеттер) ретінде ұсынады. Перфективті терминді кемелден ажырату керек (төменде қараңыз). Кейбір тілдерде кемелділік пен кемелсіздік арасындағы айырмашылық басқаларына қарағанда маңызды. Славян тілдерінде бұл етістік жүйесінің орталық бөлігі болып табылады. Неміс тілі сияқты басқа тілдерде ich ging ("Мен бардым", "Мен бара жаттым") сияқты форма грамматикалық айырмашылықсыз перфективті немесе кемелсіз қолданылуы мүмкін. Латын тілінде де, кемелділік пен кемелсіздік арасындағы айырмашылық тек өткен шақта жасалады (мысалы, латын тілінде veni "Мен келдім" және veniebam "Мен келе жаттым", "Мен келіп тұрдым"). Дегенмен, перфективті шақпен шатастыруға болмайды, өйткені перфективті аспект өткен, қазіргі немесе болашақ оқиғаларға қатысты болуы мүмкін. Перфектив көбінесе қысқа мерзімді оқиғалар үшін қолданылады (мысалы, "Джон шырықты өлтірді"). Алайда, бұл міндетті түрде дұрыс емес – ұзаққа созылған оқиға үшін де перфективті етістік дұрыс болады, егер ол толыққанды тұтас болса; мысалы, Тарквиний Суперб regnavit annos quinque et viginti (Ливий) "Тарквиний Ғарыш 25 жыл патшалық құрды". Ол жай ғана "оқиғаның ішкі құрамын ескермей, сырттан тұтас алғанда, оқиғаның мазмұнын көрсетеді". Перфектив кейде "аяқталған" әрекетті білдіреді деп сипатталады, бірақ одан гөрі, ол толыққанды тұтас ретінде көрінетін әрекетті немесе жағдайды білдіреді деп айту дұрыс болар еді; мысалы, орыс перфективті болашағы я убью тебя "Мен сені өлтіремін" әлі аяқталмаған оқиғаға қатысты. Перфективтің мәні – оқиғаның тұтас көрінісі. Алайда, көптеген тілдер оны әр түрлі ұқсас семантикалық рөлдер үшін пайдаланады, мысалы, сәттегі оқиғалар мен оқиғалардың басталуы немесе аяқталуы, олардың барлығы уақыт бойынша бір нүкте болып табылады, сондықтан ішкі құрылымы жоқ. Басқа тілдерде бұл рөлдер үшін жалпы перфективпен немесе онсыз бөлек сәттік, бастамалық немесе аяқтаулық аспектілер бар.
The perfective aspect (abbreviated ), sometimes called the aoristic aspect, is a grammatical aspect that describes an action viewed as a simple whole, i. e., a unit without interior composition. The perfective aspect is distinguished from the imperfective aspect, which presents an event as having internal structure (such as ongoing, continuous, or habitual actions). The term perfective should be distinguished from perfect (see below). The distinction between perfective and imperfective is more important in some languages than others. In Slavic languages, it is central to the verb system. In other languages such as German, the same form such as ich ging ("I went", "I was going") can be used perfectively or imperfectively without grammatical distinction. In other languages such as Latin, the distinction between perfective and imperfective is made only in the past tense (e. g., Latin veni "I came" vs. veniebam "I was coming", "I used to come"). However, perfective should not be confused with tense—perfective aspect can apply to events in the past, present, or future. The perfective is often thought of as for events of short duration (e. g., "John killed the wasp"). However, this is not necessarily true—a perfective verb is equally right for a long lasting event, provided that it is a complete whole; e. g., Tarquinius Superbus regnavit annos quinque et viginti (Livy) "Tarquin the Proud reigned for 25 years." It simply "presents an occurrence in summary, viewed as a whole from the outside, without regard for the internal make up of the occurrence." The perfective is also sometimes described as referring to a "completed" action, but it would be more accurate to say that it refers to an action or situation that is seen as a complete whole; e. g., the Russian perfective future я убью тебя "I shall kill you" refers to an event that has not yet been completed. The essence of the perfective is an event seen as a whole. However, most languages that have a perfective use it for various similar semantic roles—such as momentary events and the onsets or completions of events, all of which are single points in time and thus have no internal structure. Other languages instead have separate momentane, inchoative, or cessative aspects for those roles, with or without a general perfective.
Ағылшын тіліндегі эквиваленттері
Ағылшын тілінде қарапайым перфективті немесе имперфективті жоқ; осы айырмашылықтың негізгі ағылшын тіліндегі баламалары үшін имперфективті қараңыз. Басқа тілден ағылшын тіліне аударғанда, аудармашы кейде жеке ағылшын етістіктерін қолданады. Мысалы, испан тілінде имперфективті sabía "Мен білдім" және перфективті supe "Мен анықтадым", podía "Мен істей алатынмын" және pude "Мен істедім", quería "Мен қаладым" және quise "Мен тырыстым", no quería "Мен қаламайтынмын" және no quise "Мен бас тарттым" деп аударылуы мүмкін. Польша тіліндегі перфективтілік ағылшын тіліне қарапайым уақыт ретінде, ал имперфективтілік – үздіксіз уақыт ретінде аударылады; мысалы, имперфективті oglądałem "Мен көріп тұрдым" деп, ал перфективті obejrzałem "Мен көрдім" деп аударылады. Мұндай айырмашылықтар көбінесе тілге тән болады.
Кемелділік пен кемелділік
Перфективті және кемелді жақтарды шатастыруға болмайды. Кемелді уақыт (қысқартылған немесе) – өткен оқиғаның қазіргі уақытқа қатысы бар екенін немесе өткен жағдайдың нәтижесінде туған қазіргі жағдайды сипаттау үшін қолданылатын грамматикалық форма. Мысалы, "Мен оны үстелге қойдым" деген сөз, мен осы затты үстелге қойдым және ол әлі де сол жерде екенін білдіреді; "Мен Францияға бардым" деген сөз, осы тәжірибемнің қазіргі уақыттағы бір бөлігі екенін көрсетеді; ал "Мен әмиянды жоғалттым" деген сөз, осы жоғалтудың қазіргі уақытта мазасыздық тудырып жатыр екенін білдіреді. Кемелді уақыт түрі міндетті түрде перфективті болуы керек емес. Мысалы, "Мен осы жерде бір сағаттан бері күтіп тұрмын" және "Мен өмір бойы сол дәрігерге барамын" деген сөздер кемелді, бірақ сонымен қатар кемшілік жаққа да жатады. Дегенмен, кейбір тілдерде, мысалы, қазіргі грек тілінде, кемелді уақыт әрқашан перфективті болып келеді.