Франческо Гварди: Венециялық суретші және кескіндеме мектебінің соңғы өкілі

Кіріспе

Италиялық суретші (1712–1793)

Франческо Лазаро Гуарди (5 қазан 1712 – 1 қаңтар 1793) – итальян суретшісі, ақсүйек және Венеция мектебінің мүшесі. Ол ағаларымен бірге классикалық Венеция сурет мектебінің соңғы өкілдерінің бірі саналады. Мансабының басында ол үлкен ағасы Джан Антониомен діни суреттер жасауға бірлесіп жұмыс істеді. 1760 жылы Джан Антонионың қайтысынан кейін Франческо ведута жанрына көшті. Оның алғашқы туындылары Каналеттоның ықпалында жасалған, бірақ ол біртіндеп шайқап салынған, көшпенділік пен еркін қиялға толы архитектурамен ерекшеленетін еркін стильді қабылдады.

Өмірбаян

Франческо Гварди Венецияда Трентино аймағынан шыққан ақсүйек отбасында дүниеге келген. Оның әкесі Доменико (1678 жылы туған), ағалары Николо мен Джан Антонио да суретшілер болған. Әкесі 1716 жылы қайтыс болғаннан кейін отбасылық шеберхананы мұра еткен. Олар, мүмкін, кейінірек Франческоға жатқызылған үлкен тапсырмалардың кейбіреулерін команда ретінде орындаған. Оның қарындасы Мария Сесилия заманының көрнекті венетолық суретшісі Джованни Баттиста Тиеполоға үйленген. 1735 жылы Гварди Микеле Мариескинің шеберханасына оқуға түсіп, 1743 жылға дейін онда жұмыс істеген. Оның ең алғашқы белгілі туындылары 1738 жылы Трентинодағы Виго-д’Ануания приходы үшін жасалған. Осы кезеңде ол үлкен ағасы Джан Антониомен бірге жұмыс істеген. Франческо қол қойған алғашқы туындысы – «Эвхаристияға табыну» (шамамен 1739 жыл). Оның осы кезеңдегі жұмыстары пейзаждар мен фигуралық композицияларды қамтыды. Оның алғашқы ведуталары Каналетто мен Лука Карлеварийстің ықпалында болған. 1757 жылдың 15 ақпанында ол суретші Маттео Паганидің қызы Мария Маттеа Паганиге үйленген. 1760 жылы оның інісі Джан Антонио қайтыс болды, ал тұңғыш ұлы Винченцо дүниеге келді. 1764 жылы екінші ұлы Джакомо туды. 1763 жылы ол Муранода, Сан-Пьетро-Мартире шіркеуінде жұмыс істеді, онда Алессандро Магнасконың экспрессионистік стиліне ұқсас «Доминикан әулиесінің кереметі» туындысын аяқтады. Франческо Гвардидің ең маңызды кейінгі туындыларының бірі – 1763 жылы Дож Альвизе IV Мочениго сайлауына арналған рәсімдерді бейнелейтін «Дождың тойлары» атты он екі кенептен тұратын серия. Кейінгі жылдары оның өнеріне Каналеттоның ықпалы азайды, бұл Венециядағы Ca’ d’Oro-дағы Пьяцеттадан көрінеді. Шамамен 1778 жылы ол Ронцегно приход шіркеуінде «Қасиетті Троицаның Петр мен Пауылға көрінуі» суретін салған. 1782 жылы Гварди Венеция үкіметінен Ресейдің Ұлы княздарының қалаға сапарын бейнелейтін алты кенеп жасау тапсырымын алды, олардың тек екеуі ғана сақталған, ал тағы екеуі Папа Пий VI сапарына арналған. Сол жылдың 12 қыркүйегінде ол Венецияның Көркемсурет академиясына қабылданды. Оның кейінгі туындыларында түстерге көбірек назар аударылған, мысалы, 1782 жылғы «80 жетім баланың концерті» (қазір Мюнхенде) және Бергамодағы Accademia Carrara-дағы «Баспалдақпен сарайдың фасады». Гварди 1793 жылы Канареджиодағы (Венеция) Мадоннаның Кампиеллосында қайтыс болды.

Francesco Guardi was born in Venice into a family of nobility from Trentino. His father Domenico (born in 1678) and his brothers Niccolò and Gian Antonio were also painters, later inheriting the family workshop after the father's death in 1716. They probably all contributed as a team to some of the larger commissions later attributed to Francesco. His sister Maria Cecilia married the pre eminent Veneto European painter of his epoch, Giovanni Battista Tiepolo. In 1735, Guardi moved to the workshop of Michele Marieschi, where he remained until 1743. His first certain works are from 1738, for a parish at Vigo d'Anuania, in Trentino. In this period he worked alongside his older brother, Gian Antonio. The first work signed by Francesco is a Saint Adoring the Eucharist (c. 1739). His works in this period included both landscapes and figure compositions. His early vedute show influence both from Canaletto and Luca Carlevarijs. On 15 February 1757, he married Maria Mattea Pagani, the daughter of painter Matteo Pagani. In 1760 his brother Gian Antonio died and his first son, Vincenzo, was born. His second son, Giacomo, was born in 1764. In 1763 he worked in Murano, in the church of San Pietro Martire, finishing a Miracle of a Dominican Saint clearly influenced by Alessandro Magnasco in its quasi expressionistic style. Francesco Guardi's most important later works include the Doge's Feasts, a series of twelve canvases celebrating the ceremonies held in 1763 for the election of Doge Alvise IV Mocenigo. In his later years, Canaletto's influence on his art diminished, as shown by the Piazzetta in the Ca' d'Oro of Venice. In circa 1778, he painted the severe Holy Trinity Appearing to Sts. Peter and Paul in the parish church of Roncegno. In 1782 Guardi was commissioned by the Venetian government six canvases to celebrate the visit of the Russian Grand Dukes to the city, of which only two remain, and two others for that of Pope Pius VI. On September 12 of that year he was admitted to the Fine Art Academy of Venice. A stronger attention to colours is present in late works such as the Concerto of 80 Orphans of 1782, now in Munich, in the Façade of Palace with Staircase in the Accademia Carrara of Bergamo. Guardi died at Campiello de la Madona in Cannaregio (Venice) in 1793.

Жетілді стилі

Франческоға немесе оның інісі Джан Антонио Гуардиге жатқызылатын барлық суреттердің ішінде ең жоғары бағаланған туынды пейзаж емес, оның орнына шағын Чиеза делл'Анжело Сан Рафаэле шіркеуінің орган галереясы үшін салынған Тобит туралы әңгіме. Web Gallery of Art сайтынан келтірейік:
Перспектива, ұйымдастырылған кеңістік, Тиеполоның палладиандық беріктігі, жеке түсті жазу стилімен алмастырылды – енді керемет каллиграфиялық, енді керемет бұлтты. Гуардидің кескіндеме стилі, ұсақ нүктелермен және жандағы соққылармен сипатталатындықтан, pittura di tocco (соққының өнері) деп аталады. Бұл босаң стильді Джованни Пьяццетта мен Себастьяно Риччи де қолданған, ал кейбір діни тақырыптарда Бароккидің Болонья стиліне тән тәтті суфматоға ұқсас. Ол бұл жағынан Каналеттоның суреттерінің көбінесе сызықтық және архитектуралық тұрғыдан дәл стилінен ерекшеленеді. Осы стиль бір ғасырдан кейін Гуардидің туындыларын француз импрессионистерінің жоғары бағалауына себеп болды. Каналетто, vedutista ретінде, тыныш республиканың құрған ғажайып қалалық сәулетіне назар аударды; ал Гуардиде ғимараттар көбінесе балқып, тұманды лагунаға батып бара жатқандай көрінеді. Каналеттоның картиналарында көбінесе күрделі сызықтық және жарқын бөлшектер болады, олар Венецияны күн сәулесінде бейнелейді. Гуарди кешкісін қаланың үстіндегі бұлтты аспанды суреттейді. Дегенмен, бұл қарама-қайшылықтар шындықты жеңілдетеді, себебі Каналетто көбінесе қарапайым қоғамдық өмір мен аудандарды суреттеді (оларда эпикалық көркемдік сапалар жасады), ал Гуарди кейде герцог Венециясының рәсімдерін суреттеуден жаңылған жоқ. Нәтижесінде, Гуардидің суреттері ыдыраудың басталуын көрсетеді. Халық, құлап бара жатқан Республиканы құтқара алмайтын, мысалы, Сан-Маркуоладағы мұнай қоймасындағы өрттегідей, әлсіз лилипутиялық «мойын бұратын» көрермендердің қалың тобына айналды. Бұл, Наполеон бағалауынша, казинолар, карнавалдар мен жалдамалы куртизандармен толған «Еуропаның қонақ бөлмесіне» айналған, тез құлдырап бара жатқан империяның лайықты бейнесі болды.

Among all the paintings attributed to either Francesco and his brother Gian Antonio Guardi, the most praised work is not a landscape, but instead the airy sfumato Story of Tobit painted for the organ loft in the small Chiesa dell'Angelo San Raffaele. To quote from the Web Gallery of Art:
Perspective, organized aerial space, the Palladian solidity of Tiepolo are exchanged for a personal style of coloured handwriting – now brilliantly calligraphic, and now brilliantly cloudy. Guardi's painterly style is known as pittura di tocco (of touch) for its small dotting and spirited brush strokes. This looser style of painting had been used by Giovanni Piazzetta and Sebastiano Ricci, and recalls, in some religious themes, the sweetened sfumato of Barocci's Bolognese style. In this he differs from the more linear and architecturally accurate style of Canaletto's painting. This style, a century later, would make Guardi's works highly prized by the French Impressionists. Canaletto, as a vedutista, concentrated on glamorous urban architecture erected by the serene republic; on the other hand, in Guardi, the buildings often appear to be melting and sinking into a murky lagoon. Canaletto's canvases often have intricate linear and brilliant details, and depict Venice in sunny daylight. Guardi paints clouded skies above a city at dusk. These contrasts, however, simplify the facts, since Canaletto often painted the drab communal life and neighborhoods (creating in them some epic artistic qualities), while Guardi did not avoid sometimes painting the ceremonies of Ducal Venice. Ultimately, Guardi's paintings evoke the onset of the dissipation. The citizenry has shrunken to an impotent lilliputian crowd of "rubber neckers", unable to rescue the crumbling Republic, as for example in the Fire in the Oil Depot in San Marcuola. It was fitting depiction of the rapidly declining empire, which had declined, in Napoleon's assessment, into a "drawing room of Europe" peopled with casinos, carnivals, and courtesans for hire.