Екінші дүниежүзілік соғыстағы «Моррис» эсминеці

Кіріспе

Sims класты эсминец USS Morris (DD 417), Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі Sims класты эсминец, АҚШ Әскери-теңіз күштерінде қызмет еткен және Комодор Чарльз Моррис атымен аталатын кеме. Бұл кеме Екінші дүниежүзілік соғыстағы ең көп награда алған АҚШ Әскери-теңіз күштерінің кемелерінің бірі болды.

Құрылыс және іске қосу

Моррис кемесі 1938 жылдың 7 маусымында Вирджиния штатындағы Портсмут қаласындағы Норфолк әскери-теңіз базасында салынды; 1939 жылдың 1 маусымында, коммодор Морристің шөбересі әйелі Шарльз Р. Наттердің демеушілігімен суға түсірілді және 1940 жылдың 5 наурызында капитан Гарри Б. Джаретт басшылығымен комиссияға қабылданды.

Қызмет тарихы

Моррис, 2-ші эсминецтер эскадрильясының (DesRon 2) флагманы, 1941 жылдың жазына дейін шабуылдық жаттығуларын жалғастырды, содан кейін Солтүстік Атлантика патруліне қосылды. АҚШ-тың Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуымен ол Чарльстон теңіз кемежайына кірді, онда эсминецтер үшін алғашқы отты басқару радарын орнатты. 1942 жылдың 3 қаңтарында ол Перл-Харборға бағыт алды, ақпан айының соңында эскадрильясымен қайта қосылды. 17-ші оперативтік топқа (TF 17) қосылған эсминец 16 наурызда Нумеяға аттанды және өзінің алғашқы ірі жаумен шайқасына – Корал теңізі шайқасына қатысты. Шайқасқа дейін ол операциялық топтың авианосектерін күзетіп, олардың ұшақтары Тулаги портындағы және Луизиада архипелагындағы жау кемелеріне шабуыл жасады. 4-8 мамыр аралығында ол бір жау ұшағын жойды және екі ұшаққа зақым келтірді. Кейіннен қатты зақымдалған «Йорктаун» кемесіне 500-ге жуық адамды құтқару үшін жақындады. Құтқару кезінде алған зақымдар оны Перл-Харборға қайтаруға мәжбүр етті, онда жедел жөндеулер бір айдан кейін Мидуэй шайқасына дайындыққа жеткізді. Ол қайтадан «Йорктаун» кемесіне жақындап, 500-ден астам адамды құтқарып алды. Морристің келесі әрекеті тамыздың соңында болды, ол Гуадалканал кампаниясын қолдау үшін 61-ші TF-қа қосылды. Келесі екі айда ол кемелерді күзетіп, Соломон аралдарында патрульдік жүргізді. 25 қазан күні Гилберт аралдарында 3 күндік тәуелсіз шайқастан кейін ол TF 17-ге қосылды және Санта-Крус аралдары шайқасына қатысты. Осы шайқаста ол алты ұшақты жойды және тағы бір рет «Хорнет» кемесін құтқарып, 550 адамды алып кетті. Басқа құтқару операцияларындағыдай, оның суперқұрылымы зақымдалды, бірақ Эспириту Сантодағы жөндеуден кейін ол Гуадалканал аймағына оралды, алдымен «Энтерпрайз» кемесімен, содан кейін Расселлге жабдық жеткізуші эскорт ретінде қызмет етті. 1943 жылдың мамыр айында Моррис Тынық мұхитының оңтүстігінен шығып, жапондық қорғаныс шебінің Алеут аралдарындағы соңғы нүктесі Ату және Киска аралдарын басып алуды қолдау үшін солтүстікке бағыт алды. Содан кейін ол Сан-Францискоға, Калифорнияға 7 апталық жөндеуге оралды. Қараша айында ол Лиском шығанағын, Корал теңізін және Коррегидорды Гилберт шабуылында эскорттаған әуелік қолдау тобына қосылды, осы кезде ол Лиском шығанағына көмекке келді. Оперативтік топтар Тынық мұхитының ортасына тереңірек енгенде, Моррис олармен бірге Маршалл аралдарына бағыт алды. 1944 жылдың 30 қаңтарында ол Вотье атолына қарсы жағалауды бомбалау миссиясында әскери кемелер колоннасын басқарды. Содан кейін ол Кваджалейн атолына жетіп, Намур маңындағы жақындаған жауынгерлерге отпен қолдау көрсетіп, жақын аралдан жапондық қарсы шабуыл жасағын жойды. Ақпан айының ортасында Кваджалейннен шығып, Эниветокты басып алуды қолдау үшін ТГ 51.11-мен бірге қозғалды. 17 ақпанда келген ол 24 ақпанға дейін тасымалдаушы операцияларын жалғастырды, содан кейін Перл-Харборға бағыт алды. Моррис 1944 жылдың сәуір айында қайтадан соғысқа қатысты, ол 7-ші флоттың бірлігі ретінде Голландиядан бастап Жаңа Гвинеяның батыс бөлігіндегі барлық қонуларға қатысты. Мамыр және маусым айларында ол Тоем, Уакде, Сарми аймақтарында және кейін Биак аралы операциясы кезінде отпен қолдау көрсетті. Шілдеде Ноемфур аралындағы, содан кейін Сансапор мүйісіндегі жаудың қаруларына қарсы күресті. Тамыз айында ол Халмахера және Моротайға қарсы операцияларға қатысып, Филиппинге алғашқы шабуылға дайындық бастады. 16 қазанда ол TG 8.6 тобымен Лейте шығанағына бағыт алды. 21-ші күні ол әуе шабуылына қарсы станцияға кіріп, бірнеше күн бойы жапондықтардың жаңа тактикасы – камикадземен кездесулер өткізді. Келесі бір ай бойы ол әскерлер мен жабдықтарды Лейтеге жеткізуге жалғастырды. Жаңа жыл 1945 жылы таң атқанда ол солтүстікке қарай Лусон операциясына бағыт алды. Бір апта ішінде келген ол шабуылға дейінгі бомбалау жұмыстарына қатысып, 9 қаңтарда қону кезінде отпен қолдау көрсетті. Ол 18 күн бойы патрульдік жүргізіп, жағалаудағы нысандарды бомбалады және камикадзелермен шайқасты. Лусоннан кейін 7-ші флоттан бөлінген Моррис 5-ші флотқа қосылып, Окинаваға дайындалды. 1 сәуірде ол TG 51.11 тобымен Керама-Реттоға келді. Келесі 5 күн бойы ол жүк тасымалдаушылар мен мұнай тасымалдаушыларды сүйреп, әртүрлі секторларда әуе шабуылына қарсы және су асты кемелеріне қарсы патрульдік жүргізді. 6 сәуірде A 11 станциясын қарауылдаған кезде ауыр бомба немесе торпеда тасымалдайтын Накадзима B5N «Кейт» ұшағы оған жақындады. Морристің қарулары ұшақты өртеп жіберді, бірақ тоқтатуға мүмкін болмады. 18:15-тен кейін ол кеменің сол жағына, 1-ші және 2-ші қарулар арасында құлады. Жарылыстан туған өрт жылдам тарады. Оларды бақылауға екі сағат, ал толық сөндіруге тағы 30 минут кетті. Моррис содан кейін Керама-Реттоға оралды, онда уақытша жөндеулер қираған мұрын бөлігін және 18 фут 3 дюймге дейін жеткен сусымасын, оң жағындағы металл пластинаның үлкен бөлігін және зақымдалған рульді түзетуге көмектесті. Кеме 13 қаза тапқан, 45 жараланған адамға ұшырады. 22 мамырда ол Тынық мұхиты арқылы бағыт алды және 18 маусымда Сан-Франциско теңіз кемежайына кірді. Теңізге лайықты емес және тұруға жарамсыз деп танылған ол 9 қарашада қызметтен босатылды. 28 қарашада теңіз кеме тізімінен шығарылып, жабдықтарынан айырылып, 1947 жылдың 2 тамызында Franklin Shipwrecking компаниясына сатылды, содан кейін 1949 жылдың 17 шілдесінде Лос-Анджелестегі National Metal and Steel Corporation компаниясына қайта сатылды, онда ол мақұлданып, жаратылды.

Morris, flagship of Destroyer Squadron 2 (DesRon 2), followed her shakedown with routine training schedules until the summer of 1941 when she joined the North Atlantic Patrol. With the entry of the United States into World War II, she entered Charleston Navy Yard, where she was equipped with the first fire control radar for a destroyer. By 3 January 1942, she was underway for Pearl Harbor, rejoining her squadron there at the end of February. Attached to Task Force 17 (TF 17), the destroyer sailed on 16 March for Noumea, and into her first major enemy engagement, the Battle of the Coral Sea. Prior to the battle, she guarded the carriers of the task force as their planes struck at enemy shipping in Tulagi Harbor and in the Louisiade Archipelago. From 4–8 May, she splashed one enemy plane and damaged two while screening Yorktown and Lexington, and when the latter was heavily damaged, pulled alongside to rescue some 500 survivors. Damage received during the rescue forced her back to Pearl Harbor where hurried repairs put her back into condition for the Battle of Midway a month later. In that action she again pulled alongside Yorktown to rescue over 500 survivors. Morriss next action came in late August, when she joined TF 61 in support of the Guadalcanal Campaign. For the next 2 months, she screened carriers and patrolled among the Solomon Islands. On 25 October, following a 3 day independent sweep through the Gilbert Islands, she rejoined TF 17 and took part in the Battle of the Santa Cruz Islands. During the action, she destroyed six aircraft and once more came to the rescue of Hornet, from which she took on 550 survivors. As in other rescue operations her superstructure was damaged, but, after repairs at Espiritu Santo, she was back in the Guadalcanal area, first operating with Enterprise and then as supply unit escort to Russell. In May 1943, Morris departed the southern Pacific and sailed north to support the capture and occupation of Attu Island and Kiska, the Aleutian end of the Japanese ribbon defense. Then she returned to San Francisco, California for a 7 week overhaul. In November, she again joined an air support group escorting Liscome Bay, Coral Sea, and Corregidor in the Gilberts offensive, during which she went to aid Liscome Bay. As the task forces pressed further into the central Pacific, Morris sailed with them into the Marshall Islands. On 30 January 1944, she led a column of warships in a shore bombardment mission against Wotje Atoll. Thence she steamed to Kwajalein Atoll, where, while providing close fire support off Namur, she wiped out a Japanese counterattack force from an adjacent island. In mid February she departed Kwajalein and moved with TG 51.11 to support the seizure and occupation of Eniwetok. Arriving on 17 February, she continued carrier operations until 24 February, when she sailed for Pearl Harbor. Morris returned to combat in April 1944, when as a unit of the 7th Fleet she took part in all the western New Guinea landings, beginning with Hollandia. In May and June she give fire support in the Toem Wakde Sarmi areas and then during the Biak Island operation. In July, she went against enemy guns on Noemfoor Island and then at Cape Sansapor. In August, she participated in operations against Halmahera and Morotai and then began preparations for the initial invasion of the Philippines. On 16 October, with TG 8.6, she got underway for Leyte Gulf. Safely delivering her charges, transports with the first reinforcement groups aboard, on the 21st, she took up anti aircraft station and, for several days, experienced meetings with the newest Japanese tactics: the kamikaze. Throughout the next month she continued to escort troops and supplies to Leyte. With the dawn of the new year, 1945, she was en route north for the Luzon operations. Arriving within the week she participated in pre invasion bombardment and then provided fire support during the landings on 9 January. For 18 days she patrolled, bombarded shore positions, and fought off kamikazes. Detached from the 7th Fleet after Luzon, Morris rejoined the 5th Fleet and prepared for Okinawa. On 1 April, she arrived off Kerama Retto with TG 51.11. For the next 5 days, she escorted transports and oilers and cruised in various assigned sectors on antiaircraft and antisubmarine patrols. On 6 April, while patrolling station A 11, a Nakajima B5N "Kate", carrying either a heavy bomb or torpedo, closed in on her. Morriss guns scored hits and set the plane afire, but could not stop it. Shortly after 1815, it crashed into the ship on the portside, between the Nos. 1 and 2 guns. Fires caused by the explosions spread quickly. Two hours were needed to bring them under control with another 30 minutes to extinguish them. Morris then returned to Kerama Retto where temporary repairs somewhat corrected her demolished bow and subsequent draft of 18 feet 3 inches, her large protrusion of plating on the starboard side, and her damaged steering. The ship suffered 13 dead, 45 wounded. On 22 May, she started out across the Pacific, and on 18 June entered the San Francisco Naval Shipyard. Declared neither seaworthy nor habitable, she was decommissioned on 9 November. Struck from the Naval Vessel Register on 28 November, she was stripped of gear and sold to Franklin Shipwrecking on 2 August 1947, then resold to the National Metal and Steel Corporation in Los Angeles, California on 17 July 1949, where she was scrapped.

Марапаттар

Моррис екінші дүниежүзілік соғыстағы ерлігі үшін 15 ұрыс жұлдызымен марапатталды, бұл оны екінші дүниежүзілік соғыстағы ең көп марапатталған АҚШ Әскери-теңіз кемелерінің қатарына қойды.