Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бас сыртындағы көзге көрінетін құлақ бөлігі.
Visible part of the ear that is outside the head
Құлақша немесе аурикула – бас сыртындағы көзге көрінетін құлақ бөлігі. Оны пинна (лат. "қанат" немесе "қанат", : pinnae) деп те атайды, бұл термин көбінесе зоологияда қолданылады.
The auricle or auricula is the visible part of the ear that is outside the head. It is also called the pinna (Latin for 'wing' or 'fin', : pinnae), a term that is used more in zoology.
Даму
Адам ұрығында дамитын құлақ алғаш рет жүктіліктің алтыншы аптасында байқалады, ол бірінші және екінші фарингеальдік доғалардан пайда болатын құлақ дөңгелектерінен дамиды. Бұл дөңгелектер құлақтың бүктемелеріне айналып, біртіндеп жоғары және артқа қарай жылжып, бастың соңғы орнына жетеді. Осы процесте қосымша құлақтар (преаурикулярлық тегтер деп те аталады) қалдырылуы мүмкін. Алғашқы үш дөңгелек 1-ші жегілдік доғасынан пайда болып, тиісінше трагус, спиральдің бұрышы және спиральды құрайды. Бұл аймақтардағы тері сезімі тригеминальді жүйке арқылы жүзеге асады, ол 1-ші жегілдік доғасының серік жүйкесі болып табылады. Соңғы үш дөңгелек екінші жегілдік доғасынан пайда болып, тиісінше антигеликс, антитрагус және құлақ күлдірегін құрайды. Құлақтың бұл бөліктері мойын торабынан және шағын бөлігі бет жүйкесінен қамтамасыз етіледі. Осы себепті бет жүйкесінің герпес инфекциясында (Рамсей Хант синдромы II типі) құлақ қалқаншасында көпіршіктер классикалық түрде пайда болады. Құлақтың функциясы – дыбысты жинап, оны бағыттық және басқа да ақпаратқа түрлендіру. Құлақ дөңгелегі дыбысты жинап, оны күшейтіп, естіру арнасына бағыттайды. Адамның құлақ қалқаншасының сүзгілеу әсері адам сөйлеу жиіліктеріндегі дыбыстарды басымдықпен таңдайды.
The developing auricle is first noticeable around the sixth week of gestation in the human fetus, developing from the auricular hillocks, which are derived from the first and second pharyngeal arches. These hillocks develop into the folds of the auricle and gradually shift upwards and backwards to their final position on the head. En route accessory auricles (also known as preauricular tags) may be left behind. The first three hillocks are derived from the 1st branchial arch and form the tragus, crus of the helix, and helix, respectively. Cutaneous sensation to these areas is via the trigeminal nerve, the attendant nerve of the 1st branchial arch. The final three hillocks are derived from the second branchial arch and form the antihelix, antitragus, and lobule, respectively. These portions of the ear are supplied by the cervical plexus and a small portion by the facial nerve. This explains why vesicles are classically seen on the auricle in herpes infections of the facial nerve (Ramsay Hunt syndrome type II). The auricle's functions are to collect sound and transform it into directional and other information. The auricle collects sound and, like a funnel, amplifies the sound and directs it to the auditory canal. The filtering effect of the human pinnae preferentially selects sounds in the frequency range of human speech.
Көшейткіш және модуляция
Пинна, барабан қабығы және ортаңғы құлақ арқылы дыбысты күшейту 1,5 кГц-ден 7 кГц-ға дейінгі жиілік диапазонында шамамен 10-15 дБ деңгейін арттырады. Бұл күшейту, жоғары дыбыс деңгейлерінен туындайтын ішкі құлақ травмасының маңызды факторы болып табылады. Кончаға тығыз орналасатын, электрлік емес есту аппараттары, олар естуді қорғау мақсатында (әсіресе музыканттар мен шулы ортада жұмыс істейтіндер үшін) жасалған, Ұлыбританиядағы Саутгемптон университетінің Дыбыс және діріл зерттеу институты (ISVR) тарапынан зерттелді.
Amplification of sound by the pinna, tympanic membrane and middle ear causes an increase in level of about 10 to 15 dB in a frequency range of 1.5 kHz to 7 kHz. This amplification is an important factor in inner ear trauma resulting from elevated sound levels. Non electrical hearing apparatuses which were designed to protect hearing (particularly that of musicians and others who work in loud environments) which fit snugly in the concha have been studied by the Institute of Sound and Vibration Research (ISVR) at the University of Southampton in the U. K.
Пиннаның ойығы
Анатомиялық құрылысының арқасында, құлақ қалқаны жиілік спектрінің шағын бөлігін жояды; бұл жолақ құлақ қалқаны төмен және жоғары жиілікті дыбыстарға қатысты әртүрлі жұмыс істейді. Төмен жиілікті дыбыстар үшін ол дыбыстарды құлақ жолына бағыттайтын рефлектор тәрізді жұмыс істейді. Ал жоғары жиілікті дыбыстар үшін оның қызметі күрделірек деп есептеледі. Құлаққа кіретін дыбыстардың бір бөлігі тікелей құлақ жолына жетеді, ал екінші бөлігі құлақ қалқанының контурларынан секіріп, кейін құлақ жолына кіреді – бұл өте шағын кешігуге себеп болады. Бұл кешігу фазалық өшіруді тудырады, нәтижесінде толқын периоды кешігу периодынан екі есе ұзын жиілік компоненті жойылады. Жақын орналасқан жиіліктер де айтарлықтай төмендейді. Зардап шеккен жиілік жолағында – құлақ қалқанының ойығы – құлақ қалқаны жолақты тоқтату немесе ойық сүзгісін құрайды. Бұл сүзгі әдетте 10 кГц шамасындағы дыбыстарға әсер етеді, бірақ 6-дан 16 кГц-ға дейінгі кез келген жиілікке де әсер етуі мүмкін. Бұған қоса, ол дыбыс көзінің орналасуына байланысты, жоғарыдан келетін дыбыстарға тікелей келген дыбыстардан гөрі күштірек әсер етеді. Бұл дыбысты тік жазықтықта анықтауға көмектеседі.
Due to its anatomy, the pinna largely eliminates a small segment of the frequency spectrum; this band is called the The pinna works differently for low and high frequency sounds. For low frequencies, it behaves similarly to a reflector dish, directing sounds toward the ear canal. For high frequencies, however, its value is thought to be more sophisticated. While some of the sounds that enter the ear travel directly to the canal, others reflect off the contours of the pinna first: these enter the ear canal after a very slight delay. This delay causes phase cancellation, virtually eliminating the frequency component whose wave period is twice the delay period. Neighboring frequencies also drop significantly. In the affected frequency band – the pinna notch – the pinna creates a band stop or notch filtering effect. This filter typically affects sounds around 10 kHz, though it can affect any frequencies from 6 – 16 kHz. It also is directionally dependent, affecting sounds coming from above more than those coming from straight ahead. This aids in vertical sound localization.
Басқа түрлерде
Көрінетін құлақ қабықшалары сүтқоректілерде, әсіресе плаценталық сүтқоректілер мен сумкалыларда кең таралған қасиет, бірақ монотремдерде нашар дамыған немесе жоқ. Теңіз сүтқоректілерінде әдетте құлақ қабықшалары қысқарған немесе мүлдем болмайды, себебі судың ішінде дыбыс ауадағыдан өзгеше таралады, сондай-ақ құлақ қабықшалары суда оларды тежеп тастауы мүмкін. Тері іздері Спинолестесте егеуқұйрық сияқты үлкен құлақ қабықшаларын көрсетеді. Басқа төрт аяқты жануарлар тобында, мысалы, бауырымен жорғалаушылар, қосмекенділер және құстарда сыртқы құлақ қабықшалары жоқ.
Visible pinnae are a common trait in mammals, particularly placental mammals and marsupials, but are poorly developed or absent in monotremes. Marine mammals usually have either reduced pinnae or no pinnae due to sound travelling differently in water than in air, as well as the fact that auricles would potentially slow them down in the water. Skin impressions show large, mouse like pinnae in Spinolestes. External pinnae are absent in other tetrapod groups such as reptiles, amphibians, and birds.