Кіріспе

1975 жылы Хал Эшби режиссерлік еткен фильм

«Шампунь» – 1975 жылы түсірілген американдық комедиялық фильм. Оны Хал Эшби режиссерлік еткен, ал басты рөлдерді Уоррен Бити, Джули Кристи, Голди Хоун, Ли Грант, Джек Уорден, Тони Билл және Кэрри Фишер (оны кинодағы тұңғыш рет пайда болуы) сомдаған. Фильм сценарийін Уоррен Бити мен Роберт Таун бірлесіп жазған. Оқиға 1968 жылғы сайлау күні Лос-Анджелестегі көп әйелмен қарым-қатынас құратын шаштараздың өмірінен басталады. Фильм – жыныстық саясат пен 1960 жылдардың аяғындағы әлеуметтік және жыныстық нормалар тақырыбындағы сатира.

Сюжет

1968 жылғы АҚШ президенттік сайлауының қарсаңында Беверли-Хиллстегі сәбилер парикмахері Джордж Ронди өзінің пәтерінде бірнеше клиенттері / жыныстық серіктестерінің бірі Фелисиямен кездеседі. Жыныстық қатынас кезінде оған Джилл телефон шалып, оның жас, жас, болашақ актриса қыз-жігіті, үйіне кірген кісінің бар екеніне параноикамен, үрейленіп, паникаға ұшырайды. Джордж үйінен Джиллді тыныштандыруға асығады, бұл Фелисияны ренжітеді. Джорджтың мансабы мен харизмасы оған әдемі әйелдермен, оның ішінде қазіргі қызбен кездесуге және жыныстық қатынасқа түсуге тамаша алаң берді. Осыған қарамастан, 34 жастағы Джордж өзінің кәсіби өміріне қанағаттанбайды; ол жұмыс істейтін салондағы шығармашылық жұлдыз, бірақ бизнестің иесі Норманға екінші скрипканы ойнау керек. Джордж өзінің жеке салонын ашуды армандайды, бірақ ол кез келген банкті өзіне қажетті капиталды беруге көндіре алмайды. Ол Фелисия мен оның ешнәрседен бейхабар күйеуі Лестерді іздеп, оны қаржыландырады. Джорджтың Лестермен кездесуі оның қайырымдылық жасаушысынан сақтауы үшін екінші құпияны ұсынады; Лестердің қазіргі сүйіктісі Джеки - Джорджтың бұрынғы қызы, мүмкін, оның өміріндегі ең маңызды қарым-қатынасы. Джеки Джиллмен де жақсы дос, бұл жағдайды одан да күрделі етеді. Джеки Джорджға өзінің шашын Felicia-ға ұқсас етіп жасатуды тапсырады. Екеуінің арасында жыныстық шиеленістік пайда болады, ал Джордж Джекиді сүйуге тырысады. Алғашында Джеки Джорджты қабылдамайды, бірақ кейін оны қайталап сүйеді. Олар ваннада жыныстық қатынасқа түсе бастағанда, Лестердің келгенін естіді. Лестер бөлмеге кіргенде, олар оның игілігі үшін Джордж Джекидің шашын баптауды аяқтап жатыр деп ойлайды. Джорджтың кәсіпінен гей екенін болжаған Лестер Джорджтан Джекиді Республикалық партияның сайлау кешіндегі кешке ертіп баруын сұрайды. Жорж келгеннен кейін, өзін қазіргі және бұрынғы жыныстық серіктестермен, соның ішінде Джиллмен (және оны келесі фильмінде рөл беруді ойлаған Джонни Поуппен бірге келген) және Фелисиямен бірге табады. Джеки ашуланып, тым көп ішіп, өзін әдепсіз ұстайды, сондықтан Лестер Джордждан оны үйіне апаруды сұрайды, бірақ ол барудан бас тартады. Фелисиядан басқа барлық директорлар Беверли-Хиллздің сарайларында қарсы мәдениетке қарсы сәнді тойға барады, онда қонақтар алкогольге, басқа да есірткілерге және жыныстық қатынасқа барады. Лестер, одан кейін Джилл мен Джонни бірден бір жұптың ас үйдің еденінде қараңғыда күшті жыныстық қатынаста болғанын байқады. Лестер бұл кездесу туралы таңғалып, терезеден қарап тұрған Джилл мен Джонниге үнсіз қарап отыр. Кенеттен Джордж дұрыс жауып қоймаған тоңазытқыштың есігі ашылып, оны және Джекиді жарықпен жарықтайды. Лестер қатты таңғалып, кенеттен кетеді. Ашулы Джилл креслоны лақтырып, терезелерді сындырып, Джорджқа қарғыс айтады. Джеки қашып кетеді, Джордж Джиллді айқын өтірікпен жайғастыруға тырысады, бірақ Джилл, ұстамды емес, түнді Джоннимен өткізуге қашады. Келесі күні таңертең Джилл Джорджтың үйінде оның төсегінде табылған Фелисияның бір құлаққашын ұстап тұр. Ол өзінің сүйіктілері туралы сұрағанда, Джордж сұлу әйелдерді іздеу үшін сұлулық индустриясында мансап іздегенін және оның азғындығы, оны мәңгі өмір сүретінін сезінуге мәжбүр еткенде, оны сүймейтінін мойындайды. Үйіне оралғанда Джорджты Лестер мен кейбір қорқынышты адамдар қарсы алады. Джордж мен Лестер бірден өзара түсіністікке келеді. Лестер Джекиді жезөкше деп атайды және оған тойынатынын айтады. Лестер Джорджға іскерлік келісім жасасуға уәде береді, содан кейін ол ер адамдармен бірге кетеді. Джордж кейіннен Джекидің үйіне барады, бірақ ол Лестер оларды бірге таппауын қалайды деп, өз көлігімен қашып кетеді. Джордж оны мотоциклмен қуып жетеді, екеуі оның үйінің үстіндегі төбе басына жетеді. Джордж Джекиге ұсыныс жасайды, бірақ ол оған тым кеш екенін айтады; ол Фелисиядан ажырасып, оған үйленетінін айтқан Лестермен Акапулькоға баруды ұйымдастырды. Джеки Джорджты көзқарасқа қалдырады, ол қайғылы түрде Лестермен бірге кететінін көреді.

Талдау

Кинотанушы Эммануэль Леви "Шампунь" фильмін қала маңындағы өмір салтын сынап көрсету деп сипаттайды, оның жеке Беверли-Хиллз ортасын "Жау" және "Степфорд әйелдері" (екеуі де 1975 жылы шықты) фильмдерінде бейнеленген шағын қалалармен салыстырады. Ол фильмнің саяси тақырыптарын былай түсіндіреді: 1975 жылы, Уотергейт жанжалынан кейін [Ричард] Никсон отставкаға кеткеннен (1974 жылдың тамызы) бір жыл өтпей жасалған бұл фильмде Никсонның рияқары мен алдауы мен қатар, қарапайым американдықтардың арасындағы ұқсас амалдардың арасындағы параллельдер көрсетілген. Телевизор көбінесе қосылып тұрады, бірақ ешкім оны көруге уақыт таба алмайды, нәтижесінде экрандағы сурет пен дыбыс тұрақты бұлыңғыр болып көрінеді. Фильм американдықтардың эмоционалдық немесе саяси қатысудан гөрі жеке және жыныстық өміріне құл болғандарын көрсетеді. Ешбір кейіпкер саясат туралы сөйлеспейді немесе түсінбейді. "Шампунь" – сексте де, саясатта да адалсыздық туралы, және оның қымбат тұратыны туралы фильм.

Қабылдау

Шығарылғаннан кейін фильм сыншылардың көбінен жағымды пікірлер алды, олар талантты актерлік құрамды және өткір, сатирикалық сценарийді жоғары бағалады. Барлық сыншылардың пікірі оң болған жоқ; Роджер Эберт сияқты кейбір сыншылар оны көңілі толмағандықтан сынға алды. "The New Yorker" журналының сыншысы Паулин Каел фильмге жалпы оң баға беріп, оны "кейін қарағанда ірі картина" деп сипаттады, ал "The New York Times" газетінің Уолтер Гудман "Эшби екі онжылдық кинолық клишелерді жақсы есте сақтайтынын көрсетеді" деді. "Шампунь" коммерциялық тұрғыдан да сәтті болды. 4 миллион долларлық бюджетпен түсірілген фильм отандық прокаттан 49 407 734 доллар, ал әлемдік прокаттан 60 миллион доллар табыс тапты. Бұл оны 1975 жылғы ең табысты фильмдердің үшіншісіне айналдырды, "Жау" және "Күкі ұясынан ұшқандар" фильмдерінен кейін.

Марапаттар

Сыйлық санаты Номинант(тар) Нәтиже Ref. (Сілтеме) Оскар сыйлығы Ең үздік қосалқы актер Джек Уорден Ең үздік қосалқы актриса Ли Грант Ең үздік түпнұсқа сценарий Роберт Таун және Уоррен Битти Ең үздік көркемдік безендіру Көркемдік режиссерлік: Ричард Сильберт және В. Стюарт Кэмпбелл; Декорация: Джордж Гейнс Британдық кино және телеарналар академиясы сыйлығы Қосалқы рөлдегі ең үздік актер Джек Уорден Алтын глобус сыйлығы Ең үздік фильм – Музыкалық немесе комедия Ең үздік актер – Музыкалық немесе комедия Уоррен Битти Ең үздік актриса – Музыкалық немесе комедия Джули Кристи Голди Хон Ең үздік қосалқы актриса – Фильм Ли Грант Ұлттық кино сыншылары қоғамы сыйлығы Ең үздік сценарий Роберт Таун және Уоррен Битти Нью-Йорк кино сыншылары шеңбері сыйлығы Ең үздік сценарий Америка кино жазушылар гильдиясы сыйлығы Ең үздік комедия – Тікелей экранға арналған сценарий

Мұра

Ретроспективті жинақталған рецензиялардан кейін, рецензияларды жинақтайтын Rotten Tomatoes сайты фильмге 40 рецензия негізінде 68% баға берді, орташа бағасы 6,6/10. Сайттың консенсусы былай делінген: "Шампунь Никсоннан кейінгі Американы қараңғы комедиялық тұрғысынан бейнелейді, сол кезеңдегі маңызды тақырыптарға бағытталған және көбінесе оларды дәл тигізеді". Фильмді Америка кино институты мына тізімдерінде мойындады: 2000: AFI-ның 100 жыл – 100 күлкі – #47.

Sony Pictures Home Entertainment 2003 жылдың қаңтар айында «Шампунь» фильмін DVD форматында шығарды. 2018 жылдың 16 қазанында The Criterion Collection фильмді Blu-ray және DVD форматында арнайы басылымда қайта шығарды, онда түпнұсқа фильмнің жаңа 4K сандық көшірмесі бар. «Шампунь» 1976 жылы Грейдон Кларк түсірген «Black Shampoo» атты эксплоатациялық фильмге шабыт берді. Бұл фильм, негізінен ақ актерлер ойнаған танымал фильмдердің атауларын қасақана пайдаланып, бұрынғы фильмдерге афроамерикандық «баламаларды» ұсынудың блэксплоатация жанрындағы кең таралған тәсілінің мысалы. Кларк бір сұхбатында, ол Ашби фильмінен үлгі алып, қара шаштараздың жыныстық қатынастары туралы блэксплоатациялық фильм түсіруге себеп болған нәрсенің, блэксплоатация фильмдеріндегі кейіпкерлерге айналған қарақшылар, жеке детективтер немесе есірткі сатушылар туралы фильм түсіргісі келмегендігімен түсіндірді.