Кіріспе
Көкөніс крахмалы мен судан жасалған сұйық желім.
Бидай пастасы (ұн және су пастасы, ұн пастасы немесе жай ғана паста деп те аталады) – бидай ұны немесе крахмал мен судан жасалған гель немесе сұйық желім. Ол ежелгі заманнан бері кітап байлау, декупаж, коллаж, папье-маше және қабырғаларға қағаз плакаттар мен хабарламаларды жабыстыру сияқты түрлі өнер мен қолөнер салаларында қолданылып келеді.
Түрлері
Бидай пастасының маңызды айырмашылығы – ұннан жасалған және крахмалдан жасалған пасталардың арасындағы айқын шекара. Көкөніс ұны құрамында глютен де, крахмал да болады. Уақыт өте келе, ұн пастасындағы глютен байланысқа түсіп, жабысқақты босатуды өте қиын жасайды. Ал тек крахмалдан жасалған паста сапалы әрі толыққанды қайта орналастырылатын болады. Осы паста қағазды қорғау үшін стандартты жабысқаш ретінде қолданылады. Бидайдан басқа, басқа көкөністер де ұн мен крахмалға өңделіп, олардан паста жасауға болады. Пастаның беріктігі мен қайта орналастырылу қабілеті сияқты сипаттамалары өсімдік түріне, өндірушінің өңдеу технологиясына және соңғы қолданушының рецептіне байланысты өзгеріп отырады.
Қолданылуы
Қағаз сақиналардан тізбектер жасау жиі кездеседі, көбінесе түрлі-түсті құрылыс қағазынан дайындалады. Одан қағаз-маше жасауға да болады. Көркем өнерде бидай крахмалы пастасы дайындық және көрсету кезінде жиі қолданылады. Сапалы бидай крахмалы пастасы көптеген қағаз өнімдеріне сай келетін күшке ие, уақыт өте келе өзгертілуге мүмкіндік береді, тым қышқыл немесе сілтілі болмайды және ақ түсті болады. Активистер мен түрлі субмәдениеттердің жақтастары көбінесе осы желімді үгіт-насихат және көркем туындыларды жабыстыру үшін пайдаланады. Ол сондай-ақ 19 ғасырдан бері коммерциялық плакаттарды ілу үшін кеңінен қолданылып келеді. Атап айтқанда, 19 және 20 ғасырлардағы цирк плакаттарын ілу үшін оны жиі пайдаланған, олар паста жасау және плакаттау кампанияларына қатысты маңызды мәдениетті қалыптастырды. Алкоголь және түнгі клубтарды жарнамалау саласында 1890 жылдары Анри де Тулуз-Лотрек плакаттары соншалықты танымал болды, оларды зақымдамай қалай шешуге болатыны туралы нұсқаулар жарияланды. 1970 жылдарға дейін коммерциялық плакат ілгіштер өз пасталарын өзіндік пісіріп дайындаған, бірақ содан бері көптегендері алдын ала пісірілген, жылдам дайындалатын пасталарды сатып алады. Ол қағаздың арт жағына жағылады, содан кейін тегіс беттерге, әсіресе бетон мен металға жабыстырылады, себебі ол ағашқа немесе пластикке жақсы жабыспайды. Газет қағазы сияқты арзан, кедір-бүдыр қағаз жақсы жұмыс істейді, себебі оны талшықтарды қанықтыру үшін қоспаға қысқа уақытқа малып қоюға болады. Рұқсатсыз жарнама тақталарын немесе белгілерді ілу кезінде ұсталып қалу қаупін азайту үшін, бидай пастасын қолданушылар көбінесе командалармен немесе жақын топтармен жұмыс істейді. АҚШ және Канадада бұл процеске әдетте «бидай пастасы» немесе «постер бомбалау» деп аталады, тіпті дәстүрлі бидай пастасының орнына коммерциялық обой желімі қолданылған жағдайда да. Ұлыбританияда коммерциялық бидай пастасын жабыстыруды «флайпостинг» деп атайды, ал қалалық өнермен байланысты бидай пастасын жабыстыруды «пастап» деп атайды.