Кіріспе

Ресей астрономы (1854–1934)

Аристарх Аполлонович Белопольский (Аристарх Аполлонович Белопольский; 13 шілде 1854 [е.с. 1 шілде 1854] – 16 мамыр 1934) – Ресей империясының және кейіннен Кеңес Одағының астрономы. Ол Мәскеуде дүниеге келген, бірақ оның әкесінің ата-бабалары Сербияның Бело-Полье қаласынан шыққан.

Өмір

Белопольский 1876 жылы Мәскеу университетін бітіріп, 1878 жылы Мәскеу обсерваториясында Федор Александрович Бредыхиннің көмекшісі болды. 1888 жылы Пулково обсерваториясының штаттық қызметкері болып кірді. Ол спектроскопия саласында жұмыс істеді және бірнеше спектроскопиялық екіжұлдыздарды ашты. Соның ішінде ол Кастор В екіжұлдызының 2,92 күндік периодпен спектроскопиялық екіжұлдыз екенін анықтады. Белопольский өте жақсы аспап жасаушы ретінде танымал болды, 1900 жылы спектрлердің Доплер жылжуын өлшеуге арналған құрал жасады. Ол алыс объектілердің айналу жылдамдығын өлшеу үшін оптикалық Доплер жылжуын қолдануды алғашқылардың бірі болып енгізді. Ол Юпитер планетасының экваторының жоғары ендіктерге қарағанда жылдам айналатынын және Сатурн сақиналарының біртұтас масса ретінде айналмайтынын, олардың жеке-жеке кішкентай денелерден тұратынын дәлелдеді. Венераның айналу жылдамдығын өлшеуге екі рет әрекеттенді, 1900 жылы 24 сағат, ал 1911 жылы 35 сағат деп болжады – сол кездегі астрономдардың Венера күнінің ұзақтығын анықтауға жасаған көптеген сәтсіз тыныстарының бірі. Ол Оскар Бэклундпен жақын дос болды, соңғысы 1916 жылы қайтыс болғаннан кейін Пулково обсерваториясының директоры болып тағайындалды. Бірақ 1918 жылы әкімшілік жұмыстың ауырлығын ұнатпағандықтан қызметтен кетті. Ай бетіндегі Белопольский кратері, 1004 Белопольская астероиды және Ресей Ғылым академиясының сыйлығы оның құрметіне аталған.