Британ автокөлігінің тарихы: Arrol Johnston және алғашқы үлгілер
Arrol-Johnston
Британдық автомобильдер тарихы: 1895-1931 ж. Arrol Johnston компаниясы – Британиядағы алғашқы автокөлік, ерекше жолдан тыс көліктер мен полярлық экспедициялар үшін жасалған көліктер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аррол Джонстон (кейіннен Аррол Астер деп аталды) – Шотландияның ерте замандағы автомобильдерді өндірушісі. Ол 1895 жылдан 1931 жылға дейін қызмет етті және Ұлыбританияда жасалған алғашқы автомобильді өндірді. Компания сонымен қатар Мысыр үкіметі үшін әлемдегі алғашқы "жолсыз жүретін" көлікті, ал Эрнест Шеклтонның Оңтүстік полюске жасаған "Нимрод" экспедициясы үшін мұз және қарда жүруге арналған тағы бір көлікті жасады.
Arrol Johnston (later known as Arrol Aster) was an early Scottish manufacturer of automobiles, which operated from 1895 to 1931 and produced the first automobile manufactured in Britain. The company also developed the world's first "off road" vehicle for the Egyptian government, and another designed to travel on ice and snow for Ernest Shackleton's Nimrod Expedition to the South Pole.
Тарих
Джордж Джонстон білімі бойынша Гласгодағы Спрингберн қаласындағы Нилсон, Рид және Компания Лимитед компаниясынан локомотив инженері болды. 1894 жылы Джонстон Глазго корпорациясы трамвайларынан атпен жүретін трамвайлар паркін алмастыру үшін эксперименталды бумен жұмыс істейтін трамвай құрастыруды тапсырыс алды. Корпорация комитетінің алдындағы соңғы сынақ кезінде ол өртеніп кетті және жұмыс тоқтатылды. Джонстонның назары континенттік автомобильдерді егжей-тегжейлі зерттеуге аударылды және ол олардан гөрі жақсы көлік құралын, әсіресе жақсы қозғалтқышты жобалай алатынына және жасай алатынына көз жеткізді. Осылайша алғашқы британдық автомобиль жасалды және 1895 жылдың соңына қарай қаржылық қолдау алуға дайын болды. Сол жылдың күзінде Джонстонға Норман Осборн Фултон және Т. Блэквуд Мюррей қосылды. Фултон Джонстонның туысы болды және өндіріс пен құрастыруға жауапты болды, ал Мюррейдің электр инженериясы саласында тәжірибесі болды, ол Бриджетондағы тау-кен машиналарын жасаушы Мавор және Коулсон компаниясында жұмыс менеджері болып жұмыс істеген. Оның алғашқы міндеті Daimler қозғалтқышының платина түтікшелерін электрлік тұтандырумен алмастыруды әзірлеу болды. Джордж Джонстон 1895 жылдың қараша айында эксперименталды көлігімен жолға шықты, және «Scotsman» газетінде осымен 3 сағаттық сапар туралы мақала жарияланды, ол Шотландияда көрілген алғашқы автокөлік деп есептелді. Глазгода атсыз каретаны жүргізу 1878 жылғы Локомотивтерді түзету туралы заң бойынша қудалауға әкелді, онда Джордж Джонстон көлік карета ретінде тіркелгенін және заңдағы локомотивтің анықтамасына сәйкес келмейтінін айтып, өзінің қорғанысын жүргізді. Ол істі ұтып, номиналды айыппұл төледі, бірақ британдық автокөліктердің дамуын тежеп тұрған «қызыл ту актілеріне» түзетулер енгізуге қысым күшейді, және сол жылы 1896 жылғы Локомотивтер туралы заңның қабылдануы автокөліктерге сағатына 12 миль жылдамдықпен жүруге рұқсат берді.
George Johnston was by training a locomotive engineer from Neilson, Reid and Company Limited of Springburn, Glasgow. Johnston was commissioned by Glasgow Corporation Tramways in 1894 to build an experimental steam powered tramcar to replace their fleet of horse drawn trams. During a final test before a Corporation committee, it caught fire and work was abandoned. Johnston's attention was then turned to a detailed examination of continental makes of motor cars and he came to the conclusion that he could design and make a better vehicle than any of them and, in particular, a better engine. The first British built motor car was thus conceived and by the end of 1895 was ready for financial backing. In the autumn of that year Johnston was joined by Norman Osborne Fulton and T. Blackwood Murray. Fulton was Johnston's cousin and was made responsible for manufacture and assembly, while Murray had electrical engineering experience, having been Works Manager with Mavor and Coulson, makers of mining machinery in Bridgeton. His first task was the development of electrical ignition in place of the incandescent platinum tubes of the Daimler engine. George Johnston had an experimental vehicle on the roads in November 1895, and there was an account in the Scotsman of a 3 hour journey in it, reputed to be the first Auto Car to be seen in Scotland. The driving of a horseless carriage in Glasgow resulted in a prosecution under the Locomotive Amendment Act of 1878, where George Johnston conducted his own defence arguing that the vehicle was registered as a carriage and did not fit the definition of locomotive in the act. While he lost his case and was given a nominal fine, there was growing pressure to amend the so called 'red flag acts' that were holding back British motor vehicle development, and later that year the passing of the Locomotives on Highways Act 1896 allowed motor vehicles to travel at as much as 12mph.
Мо-кар синдикаты
1895 жылы Джонстон Форт көпірінің инженері сэр Уильям Арролмен бірлесіп, оның машинасының өндірісін жүзеге асыру үшін Mo Car Syndicate Limited компаниясын құрды. Сэр Уильям төраға, ал Джонстон басқарушы директор болды. Синдикатқа Пейсли қаласынан П.М. Коутс мырза және Джон Миллер мырза, сондай-ақ жұмысшы менеджер Норман Фултон кірді. Сэр Уильямның бизнестегі басты мүддесі – қаржылық қолдау көрсету болды. Аррол Джонстонның алғашқы машинасы – алты орындық "Dogcart" (екі қатар артқа қарап отыратын орындықтары бар көлік), ол Глазгоның шығыс бөлігіндегі Камалахидегі зауытта өндіріске шығарылды. Dogcart – еден астына орнатылған 10 а.к. күші бар 2 цилиндрлі қарама-қарсы поршеньді қозғалтқышпен жұмыс істейтін ағаштан жасалған көлік, оны арқанмен тартып іске қосатын еді. Көлік тізбекті соңғы жетегімен және жоғары дөңгелекті, қатты шиналы, атқа тіркелген көлік түріндегі корпусы 1900 жылдарға дейін сақталды. Тежегіштер қатты артқы дөңгелектерге басылатын аяқ киімдер түрінде жасалған, ал серіппелер алдыңғы жағында толық эллипстік жапырақты серіппелерден, артқы жағында жартылай эллипстік серіппелерден тұрды. Трансмиссия және тежегіштерді басқару тұтқалары жүргізушінің оң қолына жақын орналастырылған. Компанияның Камалахидегі ғимараты 1901 жылы өрттен қирады, содан кейін өндіріс Пейслиге көшірілді. 1902 жылы Уильям Бердмор компанияның ең ірі жеке акционері атанды, бұл оның темір және болат компоненттерін тұрақты түрде сатып алуын қамтамасыз етті. Кейіннен ол A J (әдетте осылай аталды) компаниясы акционерлік қоғамға айналғанда төраға болды. A J 1903 жылы қаржылық тұрғыдан қайта құрылды. Бердмордан түскен жаңа қаржы фирманың банкроттықтан сақталуына көмектесу үшін берілді, сонымен қатар штат құрамында маңызды өзгерістер болды, оның ішінде бас инженер болып Дж.С. Нейпер тағайындалды. Джордж Джонстон келіспеушіліктерге байланысты кетіп, All British Car Company компаниясын құрды, бірақ бұл кәсіпорын ұзаққа соқпады. Сол жылы компания 3023 см³ көлемді 12/15 а.к. үлгісін ұсынды, ол көрінісі жағынан заманауирақ болды, бірақ бәрібір қарама-қарсы поршеньді қозғалтқышты пайдаланды, ол 800 айналым/мин жылдамдықта 12 а.к., ал 1100 айналым/мин жылдамдықта 15 а.к. қуат өндірді. Dogcart-тың үш цилиндрлі нұсқасы да болды, ол 16 а.к. қуатты, орталық цилиндрі сыртқы екеуінен үлкен болды. 1905 жылы жасалған қатты ағаш дискілі дөңгелектері бар Dogcart әлі күнге дейін Хартумдағы Судан ұлттық мұражайында сақталып тұр, ол Мысырдың сардабына іздеу шамдарымен жабдықталған көлік ретінде жеткізілген. 1905 жылғы Олимпиадалық көрмеде 4654 см³ көлемді жаңа 24/30 а.к. тік төрт цилиндрлі қозғалтқыш таныстырылды, ал 1907 жылы 8832 см³ көлемді 38/45 а.к. ұсынылды. 1907 жылы Аррол Джонстон британдық Оңтүстік полюстік экспедициясы үшін машина жасаумен айналысты, ол Антарктидаға жетті, бірақ қатты мұздан басқа жерлерде пайдалануға шектеулі болды, сондықтан базалық лагерь аймақтарында ғана қолданылды. Автомобиль 12/15 а.к. модельдің спиртпен жұмыс істейтін, ауамен салқындатылатын нұсқасы болды. 12/15 а.к. егіз модель 1909 жылға дейін өндірісте болды. Осы жылы Т.С. Пуллингер (бұрын Дарракк, Санбим және Хамбер компанияларында жұмыс істеген) Аррол Джонстонға қосылды, ол ескі модельдерді 2835 см³ көлемді жаңа 15·9 а.к. модельдерінің пайдасына тоқтатып берді. Бұл модельде радиатор және төрт дөңгелекті тежегіштер болды (соңғылары 1911 жылы алынып тасталды). 1912 жылы 1794 см³ көлемді 11·9 а.к., 3640 см³ көлемді 20·9 а.к. және 3618 см³ көлемді 23·8 а.к. модельдері ұсынылды. 1913 жылы Аррол Джонстон Дэмфристің сыртындағы Хитхоллда жер сатып алып, америкалық фирмаға зауыт салуды тапсырды. Бұл Ұлыбританиядағы металл арматурасы бар бетонды (ферробетонды) қолданған алғашқы зауыт деп есептеледі, оны Мичиган штатының Хайленд Парк қаласындағы Форд зауытын жобалаған Альберт Кан жобалаған. A J жаңа зауытта Детройт Электрикті шығаратын Андерсон Электрик үшін 50 электр көлігін жасау туралы келісімшартқа отырды, бірақ қаншасы шынымен жасалғаны белгісіз. Соғыс басталғанға дейін алты цилиндрлі 23/9 машинаны қоса алғанда, бірнеше модельдер жасалды. Соғыстан кейінгі алғашқы Аррол Джонстон – 1919 жылы Г.В.А. Браун жобалаған, 2651 см³ көлемді 4 цилиндрлі 40 а.к. қозғалтқышы бар Victory моделі. Олар модельді 1919 жылдың наурыз айында агенттерге ұсынды, бірақ алғашқы өндіріс машинасы тамыз айына дейін жеткізілмеді, ол Уэльс принціне сатылды. Өкінішке орай, Victory "сатылмайтын және сенімсіз" болып шықты және Англияның батысындағы Корольдік турне кезінде бұзылып кетті, сондықтан оның тұсаукесеріне қатысқан жарнама оған қажет емес еді. Көп ұзамай оны соғыс алдындағы 15·9 а.к. жаңартылған нұсқасы алмастырды, ол арзан болды, бірақ бұл қара боялған радиатор және тұрақты тұтану сияқты шығындарды қысқарту шараларына байланысты болды. 15·9 а.к. Victory-ге шұғыл алмастыру ретінде қайта жандандырылды. Көбірек заманауи нұсқасы, 20 а.к., 1922 жылы 15.9 а.к. қатарласып ұсынылды. 1921 жылы арзан бағадағы Galloway, теория бойынша, Kirkcudbright маңындағы Tongland зауытынан бөлек марка ретінде ұсынылды. Автомобиль Fiat 501 негізінде жасалған және 1460 см³ көлемді жанындағы клапанды қозғалтқышпен басталып, 1925 жылы 1669 см³ көлемді 12/20 және 12/30 модельдеріне дейін жетті. Өндіріс 1922 жылы негізгі A J зауытына Хитхоллға көшірілді. 1924 жылы қысқа ғұмырлы 14 а.к. пайда болды, бірақ келесі жылы 12·3 а.к. моделімен ауыстырылды. Сонымен қатар, колониялар үшін 3290 см³ көлемді 4 цилиндрлі Empire моделі өндірілді.
In 1895 Johnston formed a joint venture with Sir William Arrol MP, an engineer of the Forth Bridge to form the Mo Car Syndicate Limited, which was to produce his car. Sir William was Chairman and Johnston was Managing Director, and the Syndicate included a Mr. Archibald Coats with a Mr P M Coats of Paisley, and a Mr. John Millar also of Paisley, while Norman Fulton was Works Manager. Sir William's main interest in the business was as the financial backer. The first Arrol Johnston car was a six seater "Dogcart" (a vehicle with two transverse seats placed back to back), which went into production at a factory at Camlachie, in the East End of Glasgow. The Dogcart was a wood bodied vehicle powered by a 10 hp 2 cylinder opposed piston engine mounted beneath the floor, which was started by pulling on a rope. The vehicle boasted chain final drive and its high wheeled, solid tyred, horse carriage type of body was retained well into the 1900s. The brakes were arranged in the form of shoes which could be pressed on the back of the solid rear tyres, and the suspension comprised full elliptic leaf springs at the front, and half elliptics at the rear. Transmission and brake control levers were mounted close to the driver's right hand. The company's Camlachie premises were destroyed by fire in 1901, and production was moved to Paisley. In 1902 William Beardmore took the largest single shareholding in the company, creating a captive customer for his iron and steel components. He later became Chairman when A J (as it was widely known) became a public company. A J was restructured financially in 1903. New finance, mainly from Beardmore, became available, Beardmore wishing to help the firm stave off bankruptcy, and there were important changes in staff, including the arrival of J. S. Napier as Chief Engineer. George Johnston left as a result of a disagreement and founded the All British Car Company, a venture that was to be short lived. A J became effectively a wholly owned subsidiary of William Beardmore and Company In the same year, the company introduced a 3023cc 12/15hp model of more modern appearance; this, however, still used an opposed piston engine producing 12bhp at 800rpm and 15bhp at 1100rpm. There was also a three cylinder version of the dogcart; this was an uncouth 16 hp with the centre cylinder being of greater bore than the outer two. A 1905 Dogcart with solid wooden disc wheels still survives in Khartoum, inside the Sudan national museum, where it was supplied as a searchlight tender for the Sirdar of Egypt. Also announced at the 1905 Olympia show was the new 24/30 hp vertical four of 4654cc; followed in 1907 by the 38/45 hp of 8832 cc. In 1907 Arrol Johnston were engaged to produce a car for the British South Polar Expedition, and it did make it to Antarctica, though it was of limited use except on hard ice, so it was restricted to the base camp areas. The car was an alcohol fuelled air cooled version of the 12 15hp model. The 12/15 hp twin survived in production until 1909. This was the year that T. C. Pullinger (formerly of Darracq, Sunbeam and Humber) joined Arrol Johnston; he swept out the old range in favour of the new 15·9 hp of 2835cc. That model featured a dashboard radiator and four wheel brakes (the latter were dropped in 1911). For 1912 a 1794 cc 11·9 hp, a 3640 cc 20·9 hp and a 3618 cc 23·8 hp were introduced. In 1913 Arrol Johnston bought land at Heathhall, just outside Dumfries, and commissioned an American firm to build a factory. This is said to be the first factory in Britain to use ferro concrete (concrete reinforced with metal bars), and was designed by Albert Kahn, architect of the Ford factory at Highland Park, Michigan, where the Model T was produced. A J contracted to build 50 electric cars for Anderson Electric, maker of the Detroit Electric, at the new plant but it is not certain how many were actually made. Several models of car including the six cylinder 23/9 were built up to the outbreak of war. The first post war Arrol Johnston was the Victory model in 1919 designed by G. W. A. Brown which had an ohc 2651 cc 4 cylinder engine of 40 hp. They introduced the model to agents in March 1919 but the first production car was not delivered until August; it was sold to the Prince of Wales. The Victory sadly proved "unsellable and unreliable", and broke down while on a Royal tour of the West of England, so that the publicity attending its debut was not of the kind it needed. It was soon replaced by a modernized version of the prewar 15·9 hp; it was cheaper, but this was due to such cost cutting measures as a black painted radiator and fixed ignition. The 15·9 hp was revived as an urgent replacement for the Victory. A more modern version, the 20 hp, was introduced alongside the 15.9 hp in 1922. In 1921 the cheaper Galloway was launched as, in theory, a separate make, from the Tongland works near Kirkcudbright. The car was based on the Fiat 501 and started with the 10/20 with a 1460 cc side valve engine, in 1925 growing to the 1669 cc 12/20 and 12/30. Production moved to the main A J factory in Heathhall in 1922. A short lived 14 hp appeared in 1924, only to be replaced the following year by a 12·3 hp model. There also was a 4 cylinder 3290cc Empire model manufactured for the colonies.
Ароль-Астер
1927 жылы «Арроль Джонстон» және лондондық «Уэмблидің Астері» компаниялары біріктіріліп, «Арроль Астер» деген бірыңғай таңба құрылды, оның директорлары «Арроль Джонстон» және «Астер» екеуінен де тағайындалды. 15,9 л.с. қуаты сақталды, сондай-ақ екі қолданыстағы «Астер» да сақталды. Екеуіне де тыныштық үшін Бёрт МакКоллумның бір жеңді клапанды қозғалтқыштары орнатылды, бірақ 21/60 л.с. «Астер» бастапқы OHV түрінде де қол жетімді болды және «Арроль Астер» деп аталды. Тағы бір жаңа «Арроль Астер» – 2,5 литрлік 6 цилиндрлі 17/50 л.с. қуаты бар, жеңді клапандары бар модель болды. 1929 жылы 21/60 л.с. «Арроль Астер» және 15,9 л.с. «Арроль Джонстон» шығарылымнан алынды, олардың орнына 8 цилиндрлі «Арроль Астер» келді. Оның 3,3 литрлік жеңді клапанды қозғалтқышы 17/50 л.с. агрегатынан және екі қосымша цилиндрден тұрды, сонымен қатар турбонаддувпен жабдылды. Бұл спорттық модель ретінде жоспарланған жылдам автомобиль болды, бірақ француздық жеңді клапанды конструкциялардан айырмашылығы, айналу жиілігі шектеулі болғандықтан жоғары қуатты бере алмады. Компания банкротқа ұшырағанға дейін екі жыл бойы жұмыс істеді. 1931 жылға дейін өндіріс және сату шектеулі көлемде жалғасты.
In 1927 Arrol Johnston were merged with Aster of Wembley, London to form the combined marque of Arrol Aster, with directors from both Arrol Johnston and Aster. The 15.9 hp was retained as were the two current Asters. Both the latter were given Burt McCollum single sleeve valve engines in the interests of silence, but the 21/60 hp Aster was also available in its original ohv form, renamed the Arrol Aster. Another completely new Arrol Aster was the 2.5 litre 6 cylinder 17/50 hp with sleeve valves. The 21/60 hp Arrol Aster and the 15.9 hp Arrol Johnston were dropped for 1929, and a straight 8 Arrol Aster substituted. It had a 3.3 litre sleeve valve engine consisting of the 17/50 unit with two extra cylinders and was available in supercharged form. This was a fast car intended as a sports model, but unlike the French sleeve valve designs it could not produce high outputs as revolutions were limited. The company lasted for two years before the company went into receivership. Limited production and sales continued until 1931.
Футбол
Аррол Джонстон зауыттың футбол командасын басқарды. 1919 жылы футбол клубы Дамфристегі үш клубтың бірі болып, «Оңтүстік Королевасы» ФК құрамына бірікті. Аррол Джонстонның ең белгілі ойыншылары Дейв Холлидей мен Ян Диксон еді. Екеуі де кейін «Оңтүстік Королевасы» сапында ойнап, содан кейін Англияның жоғары лигасына жататын клубтары үшін ең көп гол соққан ойыншылар атанды. Әсіресе Холлидейдің гол соғу карьерасы өте сәтті болды. Одан кейін ол кубок жеңіп алған жаттықтырушыға айналды.
Arrol Johnston ran a works football team. In 1919 the football club was one of three clubs in Dumfries that merged to form Queen of the South F. C. The most notable players at Arrol Johnston were Dave Halliday and Ian Dickson. Both then played for Queen of the South before going on to top score for their respective clubs in the top division in England. Halliday in particular had a highly successful goal scoring career. He then became a trophy winning manager.