Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вьетнамдық нан немесе сэндвич
Vietnamese bread or sandwich
Багет Вьетнамға француздардың XIX ғасырдың ортасындағы Нгуен әулеті тұсында әкелінді және XX ғасырдың басында негізгі тағамға айналды. 1950 жылдары Сайгонда ерекше вьетнамдық сэндвич стилі қалыптасты, ол көпке танымал көше тағамына айналды, сондай-ақ bánh mì Sài Gòn ("Сайгон сэндвичі" немесе "Сайгон стилі bánh mì") деп те аталады. Дегенмен, bánh (немесе оның Nôm түрі) сөзі француз тілімен байланысқа дейін, яғни 13 ғасырдан бері күріш нандары мен басқа да кондитерлік өнімдерді білдірген.
The baguette was introduced to Vietnam by the French in the mid 19th century, during the Nguyễn dynasty, and became a staple food by the early 20th century. In the 1950s, a distinctly Vietnamese style of sandwich developed in Saigon, becoming a popular street food, also known as bánh mì Sài Gòn ('Saigon sandwich' or 'Saigon style bánh mì'). However, [[wikt:bánh (or its Nôm form, ) has referred to rice cakes and other pastries since as early as the 13th century, long before French contact.
Тарих
"Нан" дегенді білдіретін bánh mì сөзі вьетнам тілінде 1830 жылдардың өзінде-ақ Жан Луи Табердтің Dictionarium Latino Annamiticum сөздігінде кездеседі. Француздар 1860 жылдары, Вьетнамдағы империализмнің бастапқы кезеңінде Вьетнамға багетті, сондай-ақ патé шо, сияқты басқа да нан-пирожкилерді әкелді. Солтүстік вьетнамдықтар багетті bánh tây деп атады, яғни сөзбе-сөз "батыс наны", ал Оңтүстік вьетнамдықтар оны bánh mì, "бидай наны" деп атады. 1954 жылғы Вьетнамның бөлінуі Солтүстік Вьетнамнан Оңтүстік Вьетнамға миллионнан астам адамның көшіп келуіне себеп болды, бұл Сайгонның жергілікті ас мәдениетін өзгертіп жіберді. Осы шарада солтүстіктен келген тағы бір көшіп келуші мобилетке салынған себеттен Чả lụa бутербродтарын сата бастады, ал Джиа Джин провинциясындағы (қазіргі Фу Нхуин ауданы) сауда орыны phá lấu бутербродтарын сата бастады. Кейбір дүкендер бутербродтарды арзан чеддер ірімшәгімен толтырды, ол француздық гуманитарлық көмектен келген, бірақ солтүстіктен келген көшіп келушілер қабылдамаған еді. 1980 жылдардағы Đổi Mới нарық реформалары bánh mì-нің қайта жандануына әкелді, әсіресе көшеде сатылатын тағам ретінде. Филадельфиядағы бір мейрамхана да "вьетнамдық хоаги" деп сататын ұқсас бутербродты ұсынады. 1970 жылдардан бері Вьетнам соғысынан қашқан вьетнамдық босқындар Лондонға келді және Лондонның Де Бовуар Таун сияқты аудандарындағы қоғамдық орталықтарда орналасты. Соңынан олар Шордичте Вьетнам стиліндегі табысты асханалар желісін құрды, онда bánh mì, phở сияқты тағамдар 1990 жылдардан бастап танымал болды. Bánh mì бутербродтары 2002 жылғы PBS-тің Sandwiches That You Will Like деректі фильмінде көрсетілді. Bánh mì сөзі 2011 жылдың 24 наурызында Оксфорд ағылшын тілінің сөздігіне қосылды. 2017 жылғы мәліметтерге сәйкес, bánh mì АҚШ мейрамханаларының бутербродтар тізіміндегі шамамен 2% құрайды, бұл 2013 жылғы көрсеткіштен бес есеге жуық. 2020 жылдың 24 наурызында Google bánh mì-ді Google Doodle арқылы тойлады.
The word bánh mì, meaning "bread", is attested in Vietnamese as early as the 1830s, in Jean Louis Taberd's dictionary Dictionarium Latino Annamiticum. The French introduced Vietnam to the baguette, along with other baked goods such as pâté chaud, in the 1860s, at the start of their imperialism in Vietnam. Northern Vietnamese initially called the baguette bánh tây, literally "Western bánh", while Southern Vietnamese called it bánh mì, "wheat bánh". The 1954 Partition of Vietnam sent over a million migrants from North Vietnam to South Vietnam, transforming Saigon's local cuisine. Around this time, another migrant from the North began selling [[Chả lụa sandwiches from a basket on a mobylette, and a stand in Gia Định Province (present day Phú Nhuận District) began selling phá lấu sandwiches. Some shops stuffed sandwiches with inexpensive Cheddar cheese, which came from French food aid that migrants from the North had rejected. In the 1980s, Đổi Mới market reforms led to a renaissance in bánh mì, mostly as street food. A restaurant in Philadelphia also sells a similar sandwich, marketed as a "Vietnamese hoagie". Since the 1970s, Vietnamese refugees from the Vietnam War arrived in London and were hosted at community centers in areas of London such as De Beauvoir Town eventually founding a string of successful Vietnamese style canteens in Shoreditch where bánh mì alongside phở, was popularised from the 1990s. Bánh mì sandwiches were featured in the 2002 PBS documentary Sandwiches That You Will Like. The word bánh mì was added to the Oxford English Dictionary on 24 March 2011. As of 2017, bánh mì is included in about 2% of U. S. restaurant sandwich menus, a nearly fivefold increase from 2013. On 24 March 2020, Google celebrated bánh mì with a Google Doodle.
Нан
Вьетнамдық багеттің жұқа қабығы және ақ, ауалы ішкі бөлігі болады. Ол бидай және күріш ұнынан жасалуы мүмкін.
A Vietnamese baguette has a thin crust and white, airy crumb. It may consist of both wheat flour and rice flour.
Белгілі сатушылар
1975 жылы Сайгон құлауына дейін Оңтүстік Вьетнамдағы белгілі bánh mì сатушыларының қатарында Bánh mì Ba Lẹ және 1968 жылы ашылған Bánh mì Như Lan болды. Вьетнамдық американдықтар көп тұратын Америка Құрама Штаттарының аймақтарында көптеген нан пісіретін орындар мен жылдам тамақ мекемелері bánh mì-ге маманданған. Бірнеше штаттарда филиалдары бар Lee's Sandwiches желісі вьетнамдық сэндвичтерді француз багеттерінде (немесе кейбір жерлерде дәстүрлі bánh mì) және круассандардағы батыс үлгісіндегі сэндвичтерді ұсынады. Жаңа Орлеандағы Dong Phuong Oriental Bakery бүкіл қала бойынша мейрамханаларға жеткізілетін bánh mì нанымен танымал. 1975 жылдан кейін Ба Ле иесі Во Ван Ле Америка Құрама Штаттарына қашып, Лам Куок Тханьпен бірге Bánh mì Ba Lê құрды. Солтүстік Вирджиниядағы Eden Center сауда орталығында bánh mì-ге маманданған бірнеше танымал нан пісіру орындары бар. Вьетнамдағы McDonald's және Paris Baguette мекемелерінде bánh mì таба аласыз.
Prior to the Fall of Saigon in 1975, well known South Vietnamese bánh mì vendors included Bánh mì Ba Lẹ and Bánh mì Như Lan (which opened in 1968). In regions of the United States with significant populations of Vietnamese Americans, numerous bakeries and fast food restaurants specialize in bánh mì. Lee's Sandwiches, a fast food chain with locations in several states, specializes in Vietnamese sandwiches served on French baguettes (or traditional bánh mì at some locations) as well as Western style sandwiches served on croissants. In New Orleans, Dong Phuong Oriental Bakery is known for the bánh mì bread that it distributes to restaurants throughout the city. After 1975, Ba Lẹ owner Võ Văn Lẹ fled to the United States and, along with Lâm Quốc Thanh, founded Bánh mì Ba Lê. The Eden Center shopping center in Northern Virginia has several well known bakeries specializing in bánh mì. McDonald's and Paris Baguette locations in Vietnam offer bánh mì.