Кіріспе

Ұлыбританиядағы көлік құралдарына жыл сайынғы салық Көлік акцизі (VED; сондай-ақ "көлік салығы", "автомобиль салығы" және "жол салығы" деп аталады, бұрын "салық белгішесі" деп аталған) – акциз түрінде алынатын және Ұлыбританиядағы қоғамдық жолдарда пайдаланылатын немесе тоқтатылатын барлық қуатты көлік құралдары үшін төленетін жылдық салық. 1998 жылдың 31 қаңтарынан бері салық төленген, бірақ қоғамдық жолдарда пайдаланылмаған немесе тоқтатылмаған тіркелген көлік құралдары VED төлеуден босатылуы үшін міндетті түрде Жолдан тыс хабарлама (SORN) беруі керек. 2016 жылы VED мемлекеттік қазынаға шамамен 6 миллиард фунт стерлинг түсірді. Көлік салығы алғаш рет 1888 жылы Ұлыбританияда енгізілді. 1920 жылы моторлық көліктерге арналған акциз енгізілді; бастапқыда ол жол құрылысына бөлінген (немесе арнайы мақсатта белгіленген) және тікелей Арнайы Жол қорына аударылды. 1937 жылдан кейін автомобильдерден түсетін кіріс жолдарға арналған резервтен алынып тасталды, оның орнына ол Біріктірілген қорға – үкіметтің жалпы қаржы қорына аударылды. Осыдан бері Ұлыбританияның жол желісін күтіп ұстау жалпы салық есебінен қаржыландырылуда, ал VED осы салықтың бір бөлігі болып табылады.

Қазіргі ереже

Ұлыбритания бойынша VED жүргізуші және көлік құралдарын лицензиялау агенттігі (DVLA) жинап, орындайды. 2014 жылға дейін Солтүстік Ирландияда VED-ті сол жердегі жүргізушілер және көлік құралдары агенттігі жинады; жауапкершілік содан бері DVLA-ға берілді. Лицензия тиісті VED сомасын төлегеннен кейін беріледі (ол нөлге тең болуы мүмкін). 1998 жылдың 31 қаңтарынан бері лицензияланған және енді қоғамдық жолда пайдалануға немесе сақтауға ниеті жоқ тіркелген көлік құралдарының иелері VED төлеуге міндетті емес, бірақ жыл сайынғы міндетті жолдан тыс хабарламаны (SORN) тапсыруға міндетті. SORN тапсырмау, көлік құралын қоғамдық жолда пайдаланған кезде салықты төлемеумен бірдей жазаланады. 2014 жылдың 1 қазанына дейін көлік құралына лицензиялық табельді (салық дискісін) көрсету қажет болды (әдетте ол алдыңғы әйнектің ішкі жағына жабыстырылып, жолдарды жаяу патрульдеуші лауазымды тұлғаларға көрінетіндей етіп) салық төленгенін растау үшін. Осы күннен бастап қағаз дискілер шығарылмайды және дискіні көрсету талабы жойылды, себебі ақпарат енді орталықтандырылған деректер базасында сақталады және көлік құралының тіркеу нөмірі арқылы қолжетімді.

Көліктер

Төлем кестесі үш түрлі, автомобильдің 2017 жылдың 1 сәуірінен бұрын немесе кейін, немесе 2001 жылдың 1 наурызынан бұрын тіркелгендігіне қарай анықталады. 2025 жылдың сәуірінен бастап жаңа және қолданыстағы электр көліктеріне қатысты қосымша өзгерістер күшіне енеді.

2017 жылғы 1 сәуірден бұрын тіркелген

2001 жылдың 1 наурызынан 2017 жылдың 31 наурызына дейін тіркелген көліктер үшін төлемдер теориялық километрлік CO2 шығарындыларына негізделген. 2013 жылдың 1 сәуірінен бастап баға құрылымы өзгертілді, бірінші жылға арналған баламалы төлем енгізілді (стандартты төлем өзгеріссіз қалды және 2001 жылдан бастап солай болды). «Бірінші жылдық тариф» тек көлік алғаш рет тіркелген жылы қолданылады және үкімет бұл тарифтің «көлік сатып алудың қоршаған ортаға тигізетін әсері туралы сатып алушыға күшті сигнал беруге» бағытталған деп мәлімдейді. Балама отынмен жүретін көліктерге (TC59) төменде көрсетілген төлемдерден 10 фунт жеңілдік беріледі, егер бағасы нөлдік болмаса. 2022 жылдың 1 сәуірінен бастап қолданылатын төлемдер:

+2001 жылдың 1 наурызы мен 2017 жылдың 31 наурызы аралығында тіркелген көліктердің шығарындылар кластарыСтандартты төлем (£)Ескертулер A классы (100 г/км дейін) 0 B классы (101–110 г/км) 20 C классы (111–120 г/км) 30 D классы (121–130 г/км) 135 E классы (131–140 г/км) 165 F классы (141–150 г/км) 180 G классы (151–165 г/км) 220 H классы (166–175 г/км) 265 I классы (176–185 г/км) 290 J классы (186–200 г/км) 330 K классы (201–225 г/км) 360 Сондай-ақ, 2006 жылдың 23 наурызына дейін тіркелген және 225 г/км-ден жоғары шығарындысы бар көліктер. L классы (226–255 г/км) 615 M классы (255 г/км-ден жоғары) 630

2025 жылғы 1 сәуірдегі өзгерістер

2022 жылдың қарашасында Ұлыбритания үкіметі нөлдік эмиссиясы бар көліктерге арналған төмендетілген салық ставкалары 2025 жылдың 1 сәуірінен бастап тоқтатылатынын жариялады, соның салдарынан салық ставкалары ішкі жану қозғалтқыштары бар көліктермен бірдей болады. Бұл өзгерістер жаңа және қолданыстағы көліктерге келесідей әсер етеді:

2017 жылдың 1 сәуірінен бастап немесе одан кейін алғаш тіркелген нөлдік эмиссиясы бар көліктер тіркеудің бірінші жылында 1–50 г/км салық мөлшерлемесін, ал келесі жылдары стандартты жылдық мөлшерлемені төлейді. Баламативті отынмен және гибридтік көліктерге арналған 10 фунт стерлингтік жеңілдік алынып тасталады, осылайша олар да стандартты мөлшерлемеге көшеді. Қымбат көліктерге арналған қосымша төлемнен босату 2025 жылы күшін жойған болар еді.

Жеңіл жүк көліктері (ТК39)

2001 жылғы 1 наурызда немесе одан кейін тіркелген және 3500 кг-нан аспайтын кіріс салмағы (көлік құралының ең үлкен немесе жалпы салмағы деп те аталады). Бір рет 12 айлық төлем. Тікелей дебетпен 12 айлық төлемнің толық сомасы. Тікелей дебетпен 12 айлық үлестемелердің толық сомасы. Бір рет 6 айлық төлем. Тікелей дебетпен 6 айлық төлем. £290. £290. £304.50. £159.50. £152.25.

Euro 4 жеңіл жүк көліктері (TC36)

2003 жылдың 1 наурызынан 2006 жылдың 31 желтоқсаны аралығында тіркелген, Euro 4 стандартына сәйкес келетін және кіріс салмағы 3500 кг-нан аспайтын. Бір рет 12 айлық төлем Тікелей дебетпен. 12 айлық төлемнің жалпы сомасы Тікелей дебетпен. Бір рет 6 айлық төлем Тікелей дебетпен. 6 айлық төлем. £140 £140 £147 £77 £73.50

Euro 5 жеңіл жүк көліктері (TC36)

2009 жылғы 1 қаңтар мен 2010 жылғы 31 желтоқсан аралығында тіркелген, Euro 5 стандартына сәйкес келеді және кіріс салмағы 3500 кг-нан аспайды. Бір рет 12 айлық төлем тікелей дебет арқылы. Жалпы 12 айлық үлесім тікелей дебет арқылы. Бір рет 6 айлық төлем тікелей дебет арқылы. 6 айлық төлем. £140 £140 £147 £77 £73.50.

Мотоцикл (қосалқы вагоны бар немесе жоқ) (TC17)

Қозғалтқыштың көлемі (см³)Бір рет 12 айлық төлемБір рет 12 айлық төлем тікелей дебеттеу арқылыБарлық 12 айлық төлемдер тікелей дебеттеу арқылыБір рет 6 айлық төлем6 айлық төлем тікелей дебеттеу арқылы150£22£22£23.10ЖоқN/A151-400£47£47£49.35ЖоқN/A401-600£73£73£76.65£40.15£38.33600-ден асатын£101£101£106.05£55.55£53.03

Үш дөңгелекті (жүксіз салмағы 450 кг-нан аспайтын) (TC50)

Қозғалтқыштың көлемі (см³)Бір рет 12 айлық төлемБір рет 12 айлық төлем тікелей дебеттеу арқылы12 айлық төлемдердің жалпы сомасы тікелей дебеттеу арқылыБір рет 6 айлық төлем6 айлық төлем тікелей дебеттеу арқылы150 фунттан аспайтын үш дөңгерлік велосипед£22£22£23.10Жоқ/Қолданылмайды/ЖоқБарлық басқа үш дөңгерлік велосипедтер£101£101£106.05£55.55£53.03

Сауда лицензиялары

Сауда лицензиялары өтініш берілген айға байланысты 6 айдан 12 айға дейін қолжетімді. Шығарылған ай Мерзімі біткен ай Кезеңі (көлік құралдарының көпшілігі үшін тариф) (велосипедтер мен үш дөңгерлі велосипедтер үшін тариф) Қаңтар Маусым 6 ай £99 £55.55 Желтоқсан 12 ай £180 £101 Ақпан Желтоқсан 11 ай £180 £101 Наурыз Желтоқсан 10 ай £165 £92.60 Сәуір Желтоқсан 9 ай £148.50 £83.30 Мамыр Желтоқсан 8 ай £132 £74.05 Маусым Желтоқсан 7 ай £115.50 £64.80 Шілде Желтоқсан 6 ай £99 £55.55 Тамыз Маусым 11 ай £180 £101 Қыркүйек Маусым 10 ай £165 £92.60 Қазан Маусым 9 ай £148.50 £83.30 Қараша Маусым 8 ай £132 £74.05 Желтоқсан Маусым 7 ай £115.50 £64.80

Айыппұл салынбаған көліктер

Көлік құралдарының әртүрлі кластары мен қолданылуы салықтан босатылады, соның ішінде 40 жылдан астам көлік құралдары (төменде қараңыз), трамвайлар, адамдарды тасымалдауға жарамсыз көлік құралдары, полиция көліктері, өрт сөндіру машиналары, жедел жәрдем және денсаулық сақтау қызметі көліктері, шахта құтқару көліктері, құтқару қайықтары, кейбір жол құрылысы және техникалық қызмет көрсету көліктері, мүгедектерге арналған көлік құралдары, кейбір ауыл шаруашылығы және жерді күтіп ұстау көліктері, жол шыршалары мен қар аралау машиналары, заңда белгіленген сынақтан өтетін көлік құралдары, шетелдік қарулы күштер мүшелері әкелген көлік құралдары және мемлекеттік көліктері. Электрмен жүретін көліктер 1995 жылға дейін салықтан босатылған (сол кезде ең көп таралған электр көліктері сүт тасымалдаушылар болған); бүгінгі күні олар салықтан босатылмайды, бірақ көбінесе салық ставкалары нөлдік болып белгіленеді. Жыл сайын 1 сәуірде осы жылдың басына дейін қырық жылдан астам уақыт бұрын жасалған көлік құралдары «тарихи көлік құралдары» заңнамасы бойынша тегін көлік құралын жүргізуге лицензия алуға құқылы болады. Бұл көлік құралының жасына және оның жүріс жолының шектеулі болуына байланысты. Бастапқыда бұл 25 жастан асқан барлық көліктерге қолданылатын жылжымалы босату болды; алайда 1997 жылы шекті мерзім 1973 жылғы 1 қаңтарда тоқтатылды. «1973 жылға дейінгі» деген өзгеріс классикалық автокөлік қауымдастығында ұнамады, және бірқатар классикалық автомобиль клубтары бұрынғы жүйеге қайта оралу үшін үгіт жүргізді. 2006 жылы осы санаттағы 307 407 көлік құралы тіркелген. 2014 жылғы 1 сәуірден бастап 1974 жылғы 1 қаңтарға дейін шығарылған көліктер VED (Қаржы заңы 2014, 2013 жылғы 20 наурыздағы 2013 жылғы бюджетте көрсетілгендей) салығынан босатылды. 2014 жылғы бюджетте үкімет қырық жылдық жылжымалы босатуды енгізді, 1975 жылғы 1 қаңтарға дейін салынған көліктер 2015 жылғы 1 сәуірде салықтан босатылды және т.б.

Атқару

2008 жылы DVLA-ның құқық қорғау тәжірибесіндегі кемшіліктер салдарынан жылына миллионнан астам салық төлеу мерзімін өткізіп алған жүргізуші анықталмай қалған, бұл 2006 жылы VED түсімдерінде 214 миллион фунт стерлингтік шығынға әкеп соқты. 2007 жылы мотоциклдердің 6,7%-ы салықтан босатылған деп есептелді. Одан кейін жақсартылған жүйелер 2009/2010 жылдары шығынды шамамен 33,9 миллион фунтқа дейін төмендетті. Автоматты номерлік тақтаны тану (ANPR) жүйелері салық төленбеген, сақтандырылмаған көліктерді және ұрланған автомобильдерді анықтау үшін пайдаланылуда.

Тарих

1888 жылғы бюджеттің нәтижесінде екі жаңа көлік салығы енгізілді – локомотив салығы және тауар арбасы салығы (осы бюджетте жарияланған дөңгелекке арналған жалпы салықтан бас тартылды). Локомотив салығы әрбір локомотив үшін 5 фунт стерлинг (қазіргі күні £-қа тең) мөлшерінде, егер ол қоғамдық жолдарда пайдаланылса, ал тауар арбасы салығы қолданыстағы жүк көлігі салығына жатпайтын барлық тауар көлік құралдарына (механикалық жетегі барларын қоса алғанда) енгізілді, бірақ ауыл шаруашылығында пайдаланылатын және 10 центнерден (cwt imperial) кем салмақтылары бұл салықтан босатылды. Әрбір дөңгелек үшін салық мөлшері 5 шиллинг (£0,25) болды.

Жол қоры

1909 жылғы бюджетте сол кездегі қазынашылық канцлері Дэвид Ллойд Джордж жол жүйесінің өзін-өзі қаржыландыру қағидасына көшетінін жариялады, сондықтан 1910 жылдан бастап автомобильдерден алынатын акциздер жол жүйесін салуға және күтіп ұстауға бағытталды. 1920 жылғы Жол туралы заң кеңестерге «барлық жаңа көлік құралдарын тіркеу және әрбір көлікке жеке номер тағайындау», сондай-ақ «механикалық қозғалтқыш көліктер мен ат әбзелдерінен акциздерді жинау және пайдалану тәртібін белгілеу» міндеттемесін жүктеді. 1920 жылғы Қаржы заңы «механикалық қозғалтқыш көлік құралдарына лицензия алу үшін төленетін алымды» енгізді, ол белгілі бір мақсатқа – жаңа құрылған Жол қорына толығымен бағытталуға тиіс болды. Механикалық қозғалтқыш көліктерге арналған акциздер алғаш рет 1921 жылы енгізілді, сонымен қатар көлік құралында көлік лицензиясын (салық дискісін) көрсету талабы да қойылды.

Ипотеканың аяқталуы

Жинақталған Жол қоры жолдарға толыққанды жұмсалған емес (көп бөлігі жаңа жолдар салуға емес, қайта жаңартуға жұмсалды) және басқа мемлекеттік мақсаттарда қолданылуымен танымал болды, бұл практиканы Уинстон Черчилль қаржы министрі болған кезде енгізді. 1926 жылы, сол кезде автокөлік жүргізушілерінен жиналған салықтарды жол желісін қаржыландыруға тікелей пайдалануға үкіметтегі көптеген адамдар қарсы болды, канцлер Уинстон Черчилль бір хаттамада былай деді: «Ойын-сауықтарға салық салынуы мүмкін; қоғамдық орындарға салық салынуы мүмкін және түсімдер жалпы кіріске бағытталуы мүмкін. Бірақ автокөлік иелеріне моторға салынатын салықты мәңгілікке жолдарға жұмсауға артықшылық беріле ме? Бұл – ақылға сыймайтын нәрсе». 1936 жылғы Қаржы заңына сәйкес 1937 жылы мақсаттық салық салу тоқтатылды, ал көлік құралдарының жол салығынан түскен түсімдер тікелей қазынаға аударылды. Жол қоры, сол кезде мемлекеттік гранттармен қаржыландырылатын, 1955 жылға дейін таратылмады. SORN ұсынбау, көлік құралын қоғамдық жолда пайдаланғанда баж салығын төлемеумен бірдей жазаланады. 2013 жылғы бюджетте SORN декларациясы мәңгілік болатыны жарияланды, осылайша бастапқы декларация жасалғаннан кейін жыл сайын жаңарту қажеттілігі жойылды. 1999 жылдың маусым айында 1100 см³ дейін қозғалтқыш көлемі бар автомобильдер үшін төмендетілген VED диапазоны енгізілді. 1100 см³ дейінгі автомобильдер үшін 12 айлық салық құны 100 фунт стерлинг, ал одан жоғары көлемділер үшін 155 фунт стерлинг болды.

Эмиссиялық рейтингтер салығы

1990 жылдары VED-ті жою үшін саяси аргументтер келтірілді. Ұсыныстардың бірі – тұтынушыларды төмен эмиссиялы көлік құралдарын сатып алуға ынталандыру үшін VED-ті жоғарылатылған жанармай салығымен алмастыру болды. Бұл ұсыныс саяси жағынан тартымды емес еді, себебі ол ауылдық жерлерде тұратын адамдар мен кәсіпорындар үшін шығындарды арттыратын еді. VED-ті жоюдың орнына, Тони Блэр басқаратын Лейборист үкіметі, көлік құралдарының эмиссиясын бақылау құралы ретінде, көлік құралының көміртегі эмиссиясының рейтингісімен тікелей байланысты VED есептеудің жаңа жүйесін енгізді. Содан бері VED CO2 рейтингісіне негізделген салықтық топтар бойынша алынады. Сонымен қатар, мұндай көліктер үшін жанармайға салынатын салық мөлшерлемесі төмендетілді. 2007 жылдың басында бұл схема әлі де ұсыныс деңгейінде болды және нақты басталу күні белгіленбеген. Ұсынылған өзгерістердің басты мақсаты – Ұлыбритания мен Еуропадан келетін ауыр жүк көліктері Ұлыбритания жолдарын пайдалану үшін бірдей төлем жасауы (шетелдік көліктердің Ұлыбританияда салық төлемей қалу мүмкіндігін жою) еді. Алайда, салық қолданылатын маршруттарға әсер ету (автомагистральдарды пайдалану үшін төменгі тарифтерді белгілеу), кептелісті азайту (салықты күніне қарай өзгерту) және төмен эмиссиялы көліктерді ынталандыру да күтілді. 2002–2003 салық жылында салықтан қашудың шамамен 206 миллион фунт стерлингтік шығынға әкелгені есептелді. Бұл жағдайды азайту үшін 2004 жылдан бастап DVLA компьютері салық мерзімі өткеннен кейін бір ай ішінде төленбеген жағдайда автоматты түрде 80 фунт айыппұл (28 күн ішінде төленсе, жартысына дейін төмендетіледі) салады. Салық төлемеген жағдайда 1000 фунт стерлингке дейін айыппұл салынуы мүмкін, бірақ практикада айыппұл көбінесе одан әлдеқайда төмен болады. 2005 жылдың маусым айында үкімет барлық жол көліктері үшін жол пайдаланушыларына алым салу схемасын қабылдау жоспарларын жариялады, ол телематикалық жүйе арқылы көліктердің қозғалысын қадағалау арқылы жұмыс істейтін еді. Бұл идея азаматтық және адам құқықтарына қатысты наразылық тудырды, себебі ол жаппай бақылауға теңестірілді. Оған қарсы онлайн петиция басталды және 2007 жылдың 20 ақпанында жабылу күніне дейін 1,8 миллионнан астам қол жиналды. 2009 жылдың сәуір айында CO2 рейтингіне негізделген топтар қайта жіктеліп, ең жоғарысы жылына 455 фунт стерлингке, ең төменгісі 0 фунт стерлингке белгіленді. Сондай-ақ, 1 наурыз немесе одан кейін тіркелген көліктерге қатысты бағалар артқа қарай өзгертілді, яғни осы күнден кейін тіркелген ең жоғары эмиссиялық рейтингі бар көліктер көбірек төлейді. 2001 жылдың 1 наурызына дейін тіркелген көліктер үшін 1549 куб. см-ден жоғары немесе төмен қозғалтқыш көлеміне қарай төлем жасала береді. 2009 жылы Шотландия үкіметінің консультациялық құжатында барлық жол пайдаланушылары, соның ішінде велосипедшілер үшін VED енгізу мүмкіндігі көтерілді, бірақ оған қарсы кең пікір қалыптасты. 2010 жылдан бастап жаңа бірінші жылдық мөлшерлеме енгізіледі – «шоурум салығы» деп аталды. Бұл жаңа салық 2008 жылғы бюджетте жарияланды және төленетін салық мөлшері көлік құралдарына салынатын акциздік салық тобына негізделген, төменгі топтағы көліктер үшін 0 фунт стерлингтен бастап, ең жоғары топтағы көліктер үшін 950 фунт стерлингке дейін. VED тікелей дебет арқылы банк шотынан автоматты түрде жиналуы мүмкін, бірақ бұл 0 фунт VED бар көліктерге қолданылмайды; олар үшін тіркелген иесіне қағаз хабарлама жіберіледі, содан кейін оны почта бөлімшесінде немесе онлайн жаңарту керек. 2017/18 жылы 34 000 жүргізушіге жаңаруды жасалмағандығы үшін айыппұл салынды.