Кіріспе

Ол адамға айналу үшін терісін шеше алатын селкилер туралы ирланд және оркад фольклорына негізделген. Ирландияның солтүстік-батысындағы Ольстердің батыс жағалауындағы Роан Иниш аралының жанында әжесі мен атасы және туысы Эмонмен бірге тұруға жіберілген жас Фиона туралы оқиға. Селкилер сол жерде мекендейді деген әңгіме бар. Отбасылық аңыз бойынша, оның кіші әйелі нәресте кезінде суға кетіп, селки тәрбиелеген. Фильмнің бір бөлігі Донегал қаласында түсірілген.

Сюжет

1946 жылы болған оқиға Фионаның (Джени Кортни) көзқарасымен баяндалады. Фиона – жас қыз, анасының қазасы, әкесінің ауруы және өзінің денсаулығының нашарлауынан кейін іргелі балықшылар ауылындағы әжесі мен атасымен бірге тұруға жіберілген. Кешкі уақытта әкесі отбасының тарихы туралы, соның ішінде Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Роан-Иниш аралындағы ата-баба үйінен эвакуациялану туралы әңгімелейді. Ирланд тілінде Рон Инис деп аталатын Роан-Иниш – Наринге жақын жердегі нағыз арал. Олар Ирландияның кішкентай балықшылар ауылдарында тұрады, онда бәрі бір-бірін жақсы біледі. Адамдар табиғатқа жақын өмір сүреді, ал жануарлар құрметтеледі және ауыл тұрғындарымен бірге өмір сүреді. Ерекше сезімталдықтарымен белгілі теңіз түлкілеріне (итшандарға) ерекше құрмет көрсетіледі. Теңіз түлкісіне зиян келтіру – үлкен күнә. Фиона басқа ауыл тұрғындарымен сөйлескенде, алыс туысы Тадгтан әдемі итша (теңіз түлкісі) әйеліне үйленген атасы туралы естиді. Олардың некесі бақытқа, жетістікке және көп балаға толы болғанымен, мұхитпен байланысы әрқашан сақталып келген. Тадг оған итшаның қаны олардың әулетінде сақталып, әр буын сайын отбасында өзі сияқты және Фионаның кішкентай інісі Джейми сияқты "қара рухты" адам болады дейді. Фиона Роан-Иништен кетіп бара жатқанда теңіздің оның нәресте інісі Джеймиді қалай алып кеткенін естиді, ол бірнеше жыл бұрын кішкентай қайығында көзден жоғалған, қайтып оралмаған. Денсаулығы үшін әжесі мен атасының жанында тұратын туысы Эмон да әкесімен бірге күнделікті Роан-Иниш аралдарына балық аулауға барады. Эмон тез арада Фионаның жоспарларына серіктес болады, өйткені теңіздегі және жағалаудағы оқиғалар қызықтырақ бола бастайды. Бір күні Роан-Иниш аралына барғанда Фиона Джеймидің жағада және шөпте ойнап жүргенін көреді. Ол Эмонға сенім білдіреді, ол оған әзірге әжесі мен атасына айтпауды ескертеді. Ол теңіз түлкілерінің оған қамқорлық жасап, тамақтандырып, ойнайтынын байқайды. Олар әжесі мен атасы Роан-Иниш аралдарына қайта оралуы керек деп ойлайды, сонда теңіз түлкілері Джеймиді оларға қайтарады. Әжесі мен атасының үй иесі үйін сатуда, олар жақын арада көшуі керек, бірақ Джеймиді жоғалтудан болған қайғыға байланысты Роан-Иниш аралдарына көшуге келіспейді. Фиона мен Эмон оларға айтпай-ақ, егер олар тағы да көшіп кету керек болса, неге олар ең жақсы көретін коттедждерге қайтып бармайды деген ойға келеді. Фиона мен Эмон ешкімге ештеңе айтпастан, Роан-Иниш аралдарындағы ұзақ уақыттан бері тасталып кеткен коттедждерді қайтарудың ауыр жұмысын бастайды. Олар үйлерді тазартып, қалпына келтіріп, жаңа төсеніш, бояу, бақша және жиһаз жасайды. Әжесі мен атасына оралғаннан кейін қатты дауыл көтеріледі және Фиона қатты желде Джеймидің қауіпсіздігі үшін қорқады. Ол қатты ойланады: "Ол үйге кіруді ойлайды деп үміттенемін". Әжесі мен атасы оның айтқандарын естіп, сөзін мүлдем сенбейді. Әжесі ақылды және шешімді, ол тұрып, осы сәтте оның денесі мен іс-әрекеттері былай дейді: егер баланың тірі қалуы мүмкін болса, онда ол осы жылдарда өліп қалған деп есептелетін болса, құтқару дереу болуы керек. Ол күйеуін, Эмон мен Фионаны жинап, қажетті заттарын жинап, қайыққа отырып, Роан-Иниш аралдарына барады. Олар үйге кіргенде, Джеймидің жоқ екенін, желдің күшейіп, жаңбырдың басталғанын көреді. Алайда, әжесі мен атасы Фиона мен Эмонға соңғы бірнеше аптада үйлерді құпия қалпына келтіргендері үшін таңғалып, алғыстарын білдіреді. Джеймидің кішкентай қайығы жағаға қарай секіріп шығады, ол дауылдан құтылу үшін үйлерге қарай жүреді, оларды сүйіспеншілікпен теңіз түлкілері қауіпсіз жерге алып барады, олар осы уақытқа дейін осылай істеп келген болар. Бірақ ол тоқтап, қашып кетеді – ол өзінің ата-анасын, Эмон мен Фионаны, үлкен әпкесін көріп, олар туралы есінде жоқ. Топтың алдында әжесі оны қорқып қалмауға шақырады және оларға сүйіспеншілік пен қауіпсіздік үшін келеді. Джейми қозғалмай, қорқып, әлі де жүгіреді, содан кейін оның қайығына жүгіреді, бірақ осы сәтте бірнеше теңіз түлкісі оны отбасына қарай айдап, оны қайыққа және теңізге қайтуға кедергі жасайды. Ол әжесінің аясына түсіп, екеуі ішке кіреді. Джеймидің аман-есен екенін көріп, теңіз түлкілері кетеді. Үй ішінде жеңімпаз отбасы өлі деп ойлаған баланың қайтып келгеніне қуанады. Олар Джеймиді жамылғыға орап, жылы оттың алдына отырады. Фиона оны қолында ұйықтатады.

Өндіріс

Фильмді түсіру кезінде Джон Сейлс кельт аралдарының аңыздары мен тілін зерттеуге сүйенді, соның ішінде 1920 және 30-жылдары Ұлы Бласкет аралының тұрғындарынан жиналған, халықтық естеліктер жинағы, ол 1953 жылы Ирландия үкіметімен эвакуацияланып, 1989 жылы ұлттық парк болып жарияланды. "Тәжірибелі оператор Хаскелл Векслер "Роан Иниш құпиясына" ең қарапайым, табиғи көрнектілік сыйлады. Ешқандай мақтан тудырмай және өзіне назар аудармай, фильм сізді теңіз жағалауының көбігіне, тұманға және жарқырауына, уақыттың құпияларына және табиғи өзгерістеріне батырады. Мейсон Дарингтің қарапайым, дәстүрлі ирланд музыкасы көңілділік атмосфераға бір қабат қосады", - деп жазды Скот Розенберг SFGate сайтында. Романның түпнұсқасында оқиға Шотландияда болса да, фильм жасаушылар практикалық себептермен оны Ирландияда түсіруге шешім қабылдады. Джон Сейлстің режиссерлік түсіндірмесінде айтуынша, фильмнің көп бөлігі Солтүстік Ирландиядағы Ольстердегі Донегал графтығында түсірілді, ал кейбір сахналар Шотландияның Аргиллдегі Мулл аралында түсірілді. Фиона рөліне 1000-нан астам қыз қатысты, актриса "жіңішке, арық, күңгірт терілі, бірақ көңілді және судан қорқымайтын" болуы керек еді.

Қалпына келтіру

2020 жылы UCLA кино және теледидар архиві фильмнің цифрлық түрде жаңартылған көшірмесін жасады.

Сыни жауап

Ол 45 сынға негізделген Rotten Tomatoes сайтында 7.8/10 орташа есеппен 96% рейтингке ие. SFGate сайтынан Скот Розенберг оны былай сипаттайды: "Өзі аттас аралындай, ол қазіргі заманның қарқыны мен шамадан тыс ақпарат ағынынан үзіліп, өзінің ежелгі ырғақтарымен өмір сүретін, дербес уақыт кеңістігіндегідей".