Кіріспе
Алан Роусторн (2 мамыр 1905 – 24 шілде 1971) – британдық композитор. Ол Ланкашир графтығының Хаслингден қаласында туған және Эссекс графтығындағы Такстед шіркеуінің зиратына жерленген.
Alan Rawsthorne (2 May 1905 – 24 July 1971) was a British composer. He was born in Haslingden, Lancashire, and is buried in Thaxted churchyard in Essex.
Алғашқы жылдар
Алан Роусторн Ланкаширдің Хаслингден қаласында, Диргайт үйінде, Хуберт Роусторнның (1868–1943), жақсы қамтамасыз етілген дәрігердің және оның әйелі Джанет Бридждің (1877/8–1927) отбасында дүниеге келді. Әкесі мен анасы және жалғыз әпкесі Барбарамен Ланкаширдің көркем табиғатында бақытты және жылы қарым-қатынаста өмір сүргеніне қарамастан, Роусторн бала кезінде денсаулығының нашар болуына байланысты қиындықтарды бастан өткерді. Ол бірнеше рет Саутпорттағы мектептерге барып оқығанмен, Роусторнның алғашқы білімінің көп бөлігі үйде жеке репетиторлармен алды. Бала кезінде музыка мен әдебиетке қабілетті болғанына қарамастан, Роусторнның ата-анасы оны кәсіби музыкант болу арманынан қайтармақ болды. Осының салдарынан ол Ливерпуль университетіндегі білім беру бағдарламаларына, бірінші кезекте стоматологияға, содан кейін сәулет өнеріне қабылдануға тырысып, сәтсіз аяқтады. Стоматология туралы Роусторн: «Күнәсін кешіргені үшін, ешкімнің аузына жақындамас бұрын оны тастап кеттім», – деген еді. Ал оның досы Констант Ламберт осыған байланысты: «Мырза Роусторн тіс дәрігерлігімен айналысуын тіпті хобби ретінде де тоқтатқанын мәлімдеді», – деп әжуалады.
Мансап
1925 жылы Роусторн ақыры Манчестердегі Патшалық музыка колледжіне оқуға түсті, онда оның ұстаздары фортепианодан Фрэнк Меррик, виолончельден Карл Фукс болды. 1927 жылы Роусторнның анасы небәрі 49 жасында қайтыс болды. 1930 жыл шамасында Манчестердегі Патшалық музыка колледжін бітіргеннен кейін, Роусторн келесі екі жылды Польшадағы Закопанеде Эгон Петриден фортепиано сабақтарын алып, содан кейін қысқа ғана уақыт Берлинде де оқыды. 1932 жылы Англияға оралғаннан кейін Роусторн Девондағы Дартингтон Холлда пианист және мұғалім болып жұмыс істеді, ол Би және мим мектебінің резиденциялық композиторы атанды. 1934 жылы Роусторн Лондонға еркін композитор ретінде тәуекел сынау үшін кетті. Оның алғашқы нақты табысы төрт жылдан кейін, 1938 жылғы Лондондағы Халықаралық қазіргі заманғы музыка қоғамы (ISCM) фестивалінде екі скрипкаға арналған «Тақырып және вариациялар» атты шығармасы орындалғанда келді. Келесі жылы оның оркестрге арналған ірі «Симфониялық этюдтері» Варшавада, тағы да ISCM фестивалінде орындалды. Оркестрлік партитуралардың толыққанды кепілдік берілген тізбегіндегі бірінші шығарма – «Симфониялық этюдтер», оны атауын ескермегенде, оркестрге арналған концерт ретінде естігенге болады, бұл Роусторнның өзіне тән музыкалық үнге ие композитор ретінде беделін қалыптастыруға көмектесті. Роусторнның басқа да танымал шығармалары: виола сонатасы (1937), екі фортепиано концерті (1939, 1951), гобой концерті (1947), екі скрипка концерті (1948, 1956), струнный оркестрге арналған концерт (1949) және гитараға арналған «Элегия» (1971), бұл шығарма композитордың қайтысынан кейін Джулиан Брем үшін жазылып, аяқталды. Басқа шығармаларға виолончель концерті, үш мойынды квартет, сондай-ақ көптеген камералық шығармалар мен үш симфония кіреді. Роусторн бірқатар фильмдерге музыка жазды. Бұл саладағы ең танымал жұмысы – 1953 жылғы британдық соғыс фильмі «Жәбірлі теңіз» үшін жазылған музыка, ал оның басқа да сазгерліктері «Тұтқынға алынған жүрек» (1946), «Құпиялар мектебі» (1946), «Шайқас ағасы Сайлас» (1947), «Өлі махаббаттарға сарабанд» (1948), «Пандора және Ұшатын Голландиялық» (1951), «Құстар ұшпайтын жерде» (1951), «Занзибардың батысында» (1954), «Ешқашан болмаған адам» (1956) және «Қорқыныш тасқыны» (1958) сияқты көптеген танымал британдық фильмдерді қамтыды.
Отбасы
1934 жылы Роусторн өзінің бірінші әйелі Джесси Хинчклиффке, Филармония оркестрінің скрипкашысына үйленді. Олар 1947 жылы бөлісіп, 1954 жылы ажырасты. Келесі жылы ол Париж бен Сохо өнер ортасында белгілі суретші және модель Изабель Роусторнға (туған есімі Изабель Николас) үйленді. Оның құрбыларының арасында Андре Деран, Альберто Джакометти, Пабло Пикассо және Фрэнсис Бэкон болды. Изабель Роусторн композитор Констант Ламберттің жесірі және 1981 жылы қайтыс болған The Who рок-тобының менеджері Кит Ламберттің әкесі болды. Алан Роусторн оның үшінші күйеуі болды, ал журналист және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Арнайы операциялар тобының мүшесі Сефтон Делмер – оның бірінші күйеуі болды. Изабель 1992 жылы қайтыс болды.