Кіріспе

Thymallus thymallus, сіркірек немесе еуропалық сіркірек, лосось тұқымдасына жататын тұщы су балығының түрі. Бұл Thymallus (сіркіректер) туысының Еуропаға тән жалғыз түрі, ол Ұлыбритания мен Франциядан Ресейдегі Урал тауларына және оңтүстік-шығыстағы Балқан жарты аралына дейін кеңінен таралған, бірақ континенттің оңтүстік бөліктерінде таралмайды. 1948 жылы Мароккоға әкелінген, бірақ онда бекініп қалмаған.

Сипаттама

Грейлингтің ең үлкен тіркелген ұзындығы және ең үлкен тіркелген салмағы құрайды. Типикалық *Thymallus* түріне жататын грейлинг, ұқсас Арктикалық грейлингтен (*T. arcticus arcticus*) 5–8 арқалық және 3–4 анальдық тікендерімен ерекшеленеді, бұл тікендер екінші түрде жоқ; *T. thymallus* бұл қанаттарында жұмсақ сәулелердің саны да аз болады. Бұл түрдің жекелеген өкілдері 14 жылға дейін өмір сүретіні тіркелген. Грейлинг суық, таза, ағысы бар өзен суларын ұнатады, бірақ көлдерде де, сирек жағдайларда Балтық теңізі маңындағы тұзды суларда да кездеседі. Бұл балық – барлық жемді жейтін жануар, өсімдіктермен, шаяндармен, жәндіктермен және құрғақ жердегі жәндіктермен, моллюскалармен, зоопланктонмен және еуразиялық шабақ сияқты кішірек балықтармен қоректенеді. Грейлингтің өзі де ірі балықтардың, соның ішінде хученнің (*Hucho hucho*) азығы болып табылады. Арктикалық грейлингпен бірге *T. thymallus* экономикалық маңызы бар *Thymallus* түрлерінің бірі саналады, оны коммерциялық мақсатта өсіреді және спорттық балық аулау үшін аулайды. Грейлинг – Берн конвенциясының III қосымшасына енгізілген қорғалатын түр. Балтық теңізінде оның саны күрт азайып, құрып кету қаупі туындаған. "Грейлинг" термині көбінесе *Thymallus* туысына жалпылама сілтеме жасау үшін қолданылады, ал *T. thymallus* нақтылық үшін кейде Еуропалық грейлинг деп аталады. Бұл түрдің көптеген ескірген синонимдері бар. *Thymallus thymallus* – оның туысының типтік түрі болып табылады.

Балық аулау

"Ақсудың ханымы" деп аталады. Еуропада балықшылар бұрын оларды, өзендер мен ағыстарда форельдің таралуына кедерес келтіреді деген жаңылыс пікірмен қудалаған. Алайда, зерттеулер көрсеткендей, көк балық пен форель әртүрлі азықтармен қоректенеді және әдетте өзендер мен ағыстардағы әртүрлі микроорталарды ұнатады, бірақ кішкентай, аз жыртқыш форельмен ұқсас экологиялық нишаны бөліседі. Англия мен Уэльсте оларды жалпы балық аулау маусымы бойы (16 маусымнан 14 наурызға дейін) аулауға болады, бұл форель маусымы жабық болғанда қызықты балық аулау мүмкіндігін ұсынады. Шотландияда көк балық үшін жабық маусым жоқ; олар осы елге әкелінген. Ирландияда көк балық жоқ. Көк балықты аулауға арналған танымал құралдарға көк балық сиқыршысы, клинкерлер, түрлі нимфалар және "қызыл таңбалар", сондай-ақ басқа форель үлгілері жатады. Кішкентай қызғылт креветкаға ұқсас құрылған жемдер де тиімді болып табылады. "Чех нимфингі" деп аталатын әдіс, көк балықтар суық кезде жиналғанда балықшыларға көмектеседі. Бұл әдіс өзен ағысымен ұшқыш қанатының астына бірнеше чех нимфаларын жылжытуды қамтиды, ал нимфалар көк балықты шағып алуға ынталандыруы керек. Балықшылар осы әдісті орындау үшін өзенге кіре алады, бұл оларға терең суға қол жеткізуге мүмкіндік береді. Көк балықтар көбінесе форельге қарағанда сақтықсыз болғандықтан және адамның жанында болудан оңай қорқымайтындықтан, өзенге кіру оларды алаңдатпайды. Францияда да маусым бірнеше факторға байланысты шектеулі. Аллиер – Оңтүстік Еуропада көк балықтың табиғи ортада кездесетін сирек жерлерінің бірі.