Шарль Деллшо: Көңіл көшіндегі ұшқыштардың суреттері мен сырлары
Charles Dellschau
Шарль Деллшау – прусс-американдық суретші, ұшақтар мен дирижабльдердің болашақ суреттерімен танымал. Өмірінен аз мәлімет бар, бірақ ол ерте көреген суретші саналады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чарльз Август Альберт Делшау (4 маусым 1830, Бранденбург, Пруссия – 20 сәуір 1923, Хьюстон, Техас) – пруссиялық-америкалық, ұшақтар мен дирижабльдердің суреттері, коллаждар мен акварелі бар үлкен альбомдары табылғаннан кейін, өлімнен кейін танымал болған адам. Ол алғашқы көреген суретшілердің бірі деп есептеледі.
Charles August Albert Dellschau (4 June 1830 Brandenburg, Prussia – 20 April 1923 Houston, Texas) was a Prussian American who gained posthumous fame after the discovery of his large scrapbooks that contained drawings, collages and watercolors of airplanes and airships. He has been classified as one of the first visionary artists.
Өмір
Чарльз Делшаудың өмірі туралы көп мәлімет белгілі емес. Біріншілік дереккөздер аз, ал екіншілік дереккөздерде көбінесе қайшылы ақпарат кездеседі. Ол 1850 жылы Пруссияның Бранденбург аймағынан Техас штатына эмиграциялап, ет сатушы болып жұмыс істегені мәлім. 1860 жылы Делшау Форт-Бенд округінде азаматтыққа қабылданды, ал 1861 жылы Пьер Хилттің жесірі Антония Хилтке үйленді, оның бұрынғы некесінен қызы болған. Чарльз Делшаудың Антониямен некесі Ричмонд қаласында (Техас штаты) болды. Некеден кейін Чарльз қайын жұртының ат жабдықтарын сататын дүкенінде сатушы болып жұмыс істеді. Өгей қызынан басқа, Делшаудың үш баласы болды: екі қызы – Берта мен Мэри және 1877 жылы 6 жасында қайтыс болған ұлы Эдвард. Делшаудың әйелі Антония сол жылы қайтыс болып, күйеуі 47 жасында жесір қалды. 1865 жылы Делшау Азамат соғысынан кешірім туралы серт берді, ол Конфедерация армиясының сарбазы болғанын көрсетеді. Бұл құжатта Чарльз Делшау 5'3" бойында, ақшыл терілі, қызыл қоңыр шашы және жасыл-қоңыр көздері бар адам ретінде сипатталған. 1899 жылы зейнетке шыққаннан кейін ол өгей қызы мен күйеуімен бірге Хьюстон қаласында (Техас штаты) тұрып, олардың үйінің шатырындағы пәтерінде жұмыс істеді, онда ол кемінде 13 дәптерді фантастикалық дирижабльдердің суреттерімен, акварель бояуларымен және коллаждармен толтырды. Ол 93 жасында қайтыс болды және Хьюстон қаласындағы Вашингтон зиратында Стелциг учаскесінің А 70 нөмірінде жерленді. Оның қабір тасында фамилиясы "Dellschaw" деп қате жазылған, бұл, әдетте, өлім куәлігінде "u" әрпінің созылған құйрығымен жазылуының салдары болуы мүмкін. Оның қабірінде де инициалдары C.A. деп жазылған, C.A.A. емес.
Little is known about Charles Dellschau's life. Primary sources are scarce and secondary sources often contain contradictory information. It is known that he emigrated from Brandenburg, Prussia to Texas in 1850, where he worked as a butcher. In 1860, Dellschau received his letter of citizenship in Fort Bend County, and in 1861 he married Antonia Hilt, the widow of Pierre Hilt, who already had a daughter from her previous marriage. Charles Dellschau's marriage to Antonia took place in Richmond, Texas., and at some point after the marriage, Charles started working as a sales clerk in his in laws' saddlery shop. In addition to his stepdaughter, Dellschau had three children: two daughters, Bertha and Mary, and a son, Edward, who died in 1877 at age 6. Dellschau's wife, Antonia, died in the same year, leaving her husband a widower at age 47. In 1865 Dellschau signed the Civil War Amnesty Oath, indicating that he was a soldier for the Confederate States Army. In this document Charles Dellschau is described as a fair complexioned man of 5'3" with auburn hair and hazel eyes. After his retirement in 1899, he lived with his stepdaughter and her husband, and worked in their attic apartment in Houston, Texas, where he filled at least 13 notebooks with drawings, watercolor paintings, and collages depicting fantastical airships. He died at the age of 93, and was buried in the Washington cemetery in Houston in Stelzig Plot A 70. On his grave marker, the last name is misspelled as "Dellschaw," probably as a result of the "u" being written with an elongated tail on his death certificate. His grave marker also lists his initials on as C. A. instead of C. A. A.
Өлімнен кейін танылу
Ол қайтыс болғаннан кейін, Делльшаудың үйі оның ұрпақтарының қолында қалды. Оның суреттер мен суреттерден тұратын дәптерлері, сондай-ақ күнделіктері жарты ғасыр бойы, 1960 жылдардың аяғына дейін дерлік қол тигізбестен сақталды. Өрттен кейін үй тазартылып, кем дегенде 12 дәптер тротуарға лақтырып тастау үшін қойылды. Ескі заттар мен қолданылған жиһаз сатушы Фред Вашингтон кітаптарды көріп, оларды қоқыс жинаушыдан 100 долларға сатып алды. Кітаптар бір жылдан астам уақыт бойы Вашингтондағы дүкенде, тасталған кілемдердің астында тоқтап тұрды. 1968 жылы Хьюстон қаласындағы Сент-Томас университетінің студенті Мэри Джейн Виктор кітаптарды тауып, Вашингтонды олардың бір бөлігін университетке ұшу тарихына арналған көрмеге беруге көндірді. Ол сондай-ақ оларды өнерге демеушілік ететін және коллекционер Доминик де Менилдің назарына жеткізді. Де Менил ханым төрт дәптерді 1500 долларға сатып алды. Қалған кітаптардың жетісін Хьюстон қаласындағы коммерциялық суретші және НЛО зерттеушісі Питер (Пит) Г. Наварро сатып алды. Оларды зерттегеннен кейін Наварро төрт дәптерді Сан-Антониодағы Витте мұражайына және Сан-Антонио өнер мұражайына сатты. Бір дәптер ақырында француз кинорежиссері және өнер жинаушысы Бруно Дешармге тиесілі Париждегі жеке abcd (art brut connaissance & diffusion) коллекциясына түсті. Қалған дәптерлер жеке қолына тиді. Кейбіреулері бөлшектелді және жеке беттері сатылды. 2016 жылы 1919 жылға жатқан екі жақты бет Christie's аукционында 22 500 долларға сатылды. Делльшаудың ең ерте белгілі жұмысы – 1899 жылға жатқан күнделік, ал соңғысы – 1921-1922 жылдарға жатқан 80 беттен тұратын кітап. Оның мансабы суретші ретінде 21 жылға созылды. Оның жұмысы көбінесе «Сонара Аэро Клубының» қызметін жазған материалдардан тұрды, ол оның мүшесі болған. Делльшаудың жазбаларында клуб 19 ғасырдың ортасында Калифорния штатының Сонора қаласында кездескен ұшуға құштар адамдардың құпия тобы ретінде сипатталған. Делльшаудың айтуынша, клуб мүшелерінің бірі «NB газы» деп аталатын антигравитациялық отынның формуласын тапқан. Клубтың миссиясы – NB газын көтеру және қозғалту үшін пайдаланатын алғашқы кемеге жарамды ұшақты жобалау және құрастыру болды. Делльшау осы ұшатын машиналарын Aeros деп атады. Делльшау ешқашан өзінің пилот немесе әуе кемелерінің дизайнері екенін айтпады; ол өзін тек Сонора Аэро Клубының суретшісі ретінде таныстырады. Оның коллаждарында авиациялық жетістіктер мен апаттар туралы газет кесінділері («пресс-гүлдер» деп аталады) бар. Делльшаудың еңбегінде Сонора Аэро Клубының мүшелері деп саналатын адамдардың есімдері айтылса да, санақ жазбаларын, дауыс беру тізімін және өлім туралы куәліктерді зерттеу осы топтың бар екендігін растайтын ештеңе таппады, бірақ Колумбия зиратындағы бірнеше қабір тастарында бірдей тегі бар адамдардың есімдері жазылған. Ол сияқты көлемді «Шындықтан алыс әлемдер» дәптерлері аутсайдер суретші Генри Даргерге (1882-1973) тән болғандай, Сонора Аэро Клубы Делльшаудың ойдан шығарылған туындысы болуы мүмкін. Делльшаудың алғашқы жеке көрмесі «Шарльз Делльшау – Авиациялық дәптерлер» және оған қоса берілген каталог 2000 жылы Нью-Йорктегі Рикко/Мареска галереясында, оның қайтыс болғаннан кейін 75 жыл өткен соң өтті. Витте (Делльшау мен Да Винчидің «Қиялдың ұшулары» атты көрмесін ұйымдастырған) және Сан-Антонио мұражайы (Делльшаудың «Ұшу немесе қиял? Шарльз А. А. Делльшаудың құпия өмірі» атты көрмесі, сондай-ақ Флоридадағы Менилло мұражайында көрсетілген) және Менил коллекциясы. Делльшаудың өнер туындылары Филадельфия мұражайында, Париждегі abcd Art Brut коллекциясында (бір кітабы толығымен сақталған), Атлантадағы Жоғары мұражайда, Нью-Йорктегі Америка халықтық өнер мұражайында, Филадельфия өнер мұражайында, Джон Майкл Колер өнер орталығында және Америка мен Еуропаның бірнеше көрнекті жеке коллекцияларында сақталған. Бірнеше Делльшау суреттері 2009 жылы Лондондағы Музейде, сондай-ақ 2010 жылы Туринде көрсетілді. Балтимордағы Американың көреген мұражайы Делльшаудың туындыларын бірнеше рет көрсетті, ал Чикагодағы INTUIT мұражайы 2012 жылдың қыркүйегінде Делльшаудың өнеріне арналған жеке көрме ұйымдастырды. Чарльз Делльшаудың өмірі мен өнеріне арналған монография 2013 жылдың көктемінде Marquand Books және Стивен Романо тарапынан жарық көрді, ал Distributed Art Publishers таратылған кітапта Томас МакЭвилли, Трейси Бейкер Уайт, Роджер Кардинал, Джеймс Бретт, Томас Крауч, Барбара Сафарова және Рэндалл Моррис жазған мақалалар бар. Кітап Том Паттерсонның «Raw Vision» журналында, сондай-ақ «Bookforum» және «Intuit» журналдарында мақала жарияланды.
After his death, Dellschau's home remained in the hands of his descendants. His notebooks of paintings and drawings, as well as his diaries were left virtually untouched for half a century until the late 1960s. Following a fire, the house was cleared and at least 12 of the notebooks were placed on the sidewalk to be discarded. Fred Washington, a local antiques and used furniture dealer, spotted the books, and for $100 bought them from the trash collector. The books sat undisturbed in Washington's store under a pile of discarded carpet for over a year. In 1968, Mary Jane Victor, an art student at the University of St. Thomas in Houston stumbled upon the notebooks, and persuaded Washington to lend some of them to the university for a display on the story of flight. She also brought them to the attention of art patron and collector Dominique de Menil. Mrs. de Menil purchased four of the notebooks for $1,500. Of the remaining books, seven were purchased by Peter (Pete) G. Navarro, a Houston commercial artist and UFO researcher. After studying them, Navarro sold four of the notebooks to the Witte Museum in San Antonio, and the San Antonio Museum of Art. One notebook ultimately ended in the private abcd (art brut connaissance & diffusion) collection in Paris belonging to Bruno Decharme, a French filmmaker and art collector. The rest of the notebooks ended up in private hands. Some were dismantled and single pages were sold. In 2016, a double sided page dated 1919, sold for $22,500 at Christie's. Dellschau's earliest known work is a diary dated 1899, and the last is an 80 page book dated 1921 1922, giving his career as an artist a 21 year span. His work was in large part a record of the activities of the "Sonora Aero Club," of which he was a purported member. Dellschau's writings describe the club as a secret group of flight enthusiasts who met in Sonora, California in the mid 19th century. According to Dellschau, one of the club members discovered a formula for an anti gravity fuel called "NB Gas." The club mission was to design and build the first navigable aircraft using the NB Gas for lift and propulsion. Dellschau called these flying machines Aeros. Dellschau never claimed to be a pilot or a designer of any of the airships; he identifies himself only as a draftsman for the Sonora Aero Club. His collages incorporate newspaper clippings (called "press blooms") of then current news articles about aeronautical advances and disasters. Though Dellschau's work mentioned names of purported Sonora Aero Club members, research of census records, voting rosters, and death records has found nothing to substantiate the existence of this group, though a few gravestones in the Columbia Cemetery share identical surnames. It is speculated that, like the voluminous "Realms of the Unreal" notebooks by outsider artist Henry Darger (1882 1973), the Sonora Aero Club is a fiction by Dellschau. Dellschau's first one person exhibition "Charles Dellschau Aeronautical notebooks" and its accompanying catalogue was held in 2000 at the Ricco/Maresca Gallery in New York City, some 75 years after his death. Witte (which mounted an exhibition of Dellschau and Da Vinci called "Flights of the Imagination") and the San Antonio Museum (which curated a solo exhibition of Dellschau entitled "Flight or Fancy? The Secret Life of Charles A. A. Dellschau", also shown at the Menillo Museum in Florida) and the Menil Collection. Dellschau's artwork is also in the collection of the Philadelphia Museum, the abcd Art Brut collection in Paris, which owns an entire book, the High Museum in Atlanta, the American Folk Art Museum in New York, the Philadelphia Museum of Art, the John Michael Kohler Art Center, and several prominent private collections in America and Europe. Several Dellschau drawings were put on display at the Museum of Everything, London England in 2009 as well as in Turin in 2010. The American Visionary Museum in Baltimore has shown the work of Dellschau on several occasions and the INTUIT Museum in Chicago presented a one person exhibition of Dellschau's art in September 2012. Charles Dellschau's life and art is the subject of a monograph released in the spring of 2013 produced by Marquand Books, Stephen Romano and distributed by Distributed Art Publishers with essays by Thomas McEvilley, Tracy Baker White, Roger Cardinal, James Brett, Thomas Crouch, Barbara Safarova and Randall Morris. The book has been reviewed in Raw Vision magazine by Tom Patterson, as well as in Bookforum, and Intuit magazine.
Санаткерлік талдау
Делльшау Американың ең ертедегі көреген суретшілерінің бірі саналады. Оның туындылары жаңа технологиялардың адамдардың әлемді қабылдауын өзгерте отырып, шабыттандыратын оптимизм сезімін көрсетеді. Осыған дейін ұшу адамның қайғы-даулы жағдайының немесе оның тағдырына сай емес нәрсені іске асыра алмауының метафорасы болған. Делльшаудың жұмысы акварельді шеберлікпен пайдалануымен ерекшеленеді, көбінесе суды бояудың күңгірт түсі ретінде қолданады. Делльшаудың туындыларында цирк туларының суреттерінен әсер көрінеді, олар орталыққа шоғырланған сюжеттер мен әсемдік шекараларын пайдаланады және көбінесе құнды тастардың сияқты әдемілікке ие. 1998 жылғы Рикко Мареска көрмесіне шолу жасай келе, New York Times былай деді:
Dellschau is regarded as one of America's earliest visionary artists. His work has been interpreted as a testimony to the sense of optimism that new technologies inspire as they change the way people see the world. Flight, up until that time, had been a metaphor for man's pathos or his inability to accomplish what he was not meant to. Dellschau's work is also remarkable in that it uses the medium of watercolor brilliantly, often using water as the medium with a subtle tint of color. Dellschau's work shows the influence of circus banner painting, in its use of centralized subjects and ornamental borders, and often possesses a jewel like quality. Reviewing the 1998 Ricco Maresca exhibition, the New York Times said: