Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ричард Вавро (14 сәуір 1952 – 22 ақпан 2006) – шотланд суретшісі, майлы пастельмен салған ландшафттарымен танымал. Ол аутизм спектріндегі дарынды адам еді.
Richard Wawro (14 April 1952 – 22 February 2006) was a Scottish artist notable for his landscapes in wax oil crayon. He was an autistic savant.
Өмір
Вавро Тадеуш пен Олив Вавроның ұлы болды; оның әкесі – поляк әскери шенеунігі және Фиф қаласында кітапханашы болып қоныстанған инженер-құрылысшы, ал анасы – шотланд мектеп мұғалімі. Оған үш жасында "орташадан жоғары және ауыр дәрежедегі интеллектуалдық кемістік" деген диагноз қойылды, кейін бұл жағдай аутизм екені анықталды. Ол 11 жасқа дейін сөйлей алмады және катарактаны жою үшін көзіне операция жасау қажет болды, нәтижесінде көру қабілеті нашарлап, заң бойынша соқыр саналды. Кішкентай кезінен бастап Вавро тақтаға сурет салып жүрді. Алты жасында жергілікті балалар орталығында бояуларды қолдана бастады, оның таланты көп ұзамай байқалды. Лондон қаласындағы Польша өнер мектебінің профессоры Мариан Бохуш Шишко Вавроның суреттерін "механик дәлдігімен және ақын көрегендігімен жасалған керемет құбылыс" деп сипаттап, "керемет әсер қалдырды" деді. Ол 17 жасында Эдинбургте алғашқы көрмесін ұйымдастырды. 1970 жылдардың басында оның бір көрмесін сол кездегі Білім министрі Маргарет Тэтчер ашты, ол оның бірнеше суретін сатып алды, сондай-ақ Иоанн Павел II да суреттерін сатып алды. Әкесі 2002 жылы қайтыс болғанға дейін әр суретіне оның келісімін алды. Жалпы, ол 100-ге жуық көрмеде 1000-нан астам сурет сатты. Оның түпнұсқа туындылары алғаш рет 1977 жылы Нью-Йоркте өткен Ағылшын тілі мұғалімдерінің Ұлттық кеңесінің "Дарынды және талантты балалар үшін шығармашылық" конференциясында таныстырылды. 1983 жылы оның өмірі мен шығармашылығы аутизм сарапшысы Лоренс А. Беккердің (Ph.D.) түсірген, халықаралық марапатқа ие болған деректі фильмнің ("Ашық көздермен") сюжетіне айналды, ол оның бейнепрофилін – "Нағыз Rainman" фильмін де жасады. Вавро 2006 жылы өкпе рагынан қайтыс болды.
Wawro was the son of Tadeusz and Olive Wawro; his father was a Polish military officer and civil engineer who had settled as a librarian in Fife, and his mother a Scottish schoolteacher. He was diagnosed as "moderately to severely retarded" at the age of three, a condition later recognised as autism. He did not learn to speak before the age of 11 and required eye surgery to remove cataracts, which left him with sufficiently poor eyesight to be classed as legally blind. As a toddler, Wawro began to draw on a chalkboard. In the local children's centre at the age of six he began to use crayons, and his talent was recognised soon after. Professor Marian Bohusz Szyszko of the Polish School of Art, London, said he was "thunderstruck" at Wawro's drawings, describing them as "an incredible phenomenon rendered with the precision of a mechanic and the vision of a poet". He had his first exhibition in Edinburgh when he was 17. In the early 1970s one of his exhibitions was opened by Margaret Thatcher, then Education Minister, who bought several of his pictures, as did John Paul II. He got his father's approval for each picture until his father died in 2002. Overall he sold more than 1,000 pictures in around 100 exhibitions. His original art was first introduced in the United States in 1977 at a National Council of Teachers of English conference on Creativity for the Gifted and Talented in New York City. In 1983 his life and work were the subject of an international, award winning documentary film, With Eyes Wide Open, by the autism expert Laurence A. Becker, Ph. D. who also produced a video profile of him, A Real Rainman. Wawro died of lung cancer in 2006.
Шығармалары
Вавро балауыз майлы бояулармен жұмыс істеді, бұл ерекше техника. Ол пейзаждар мен теңіз суреттеріне маманданған, олардың тереңдігі мен түстерінің егжей-тегжейлі және әсерлі бейнелерімен танымал болды. Ол модельдерді пайдаланбады, кітаптарда немесе теледидарда бір рет көріп қалған суреттерден шабыттанды. Оның керемет жады оған әр суретті қайда салғанын еске түсіріп, оны санасында нақты уақытпен белгілеуге мүмкіндік берді. Өте жақсы есте сақтау қабілетіне қарамастан, ол суреттерге өзінің қосымшаларын жиі енгізетін. Оны ең бастысы жарық шабыттандырды, ал жарық пен көлеңкені бейнелеу үшін қолданған түстері шеберлік деп есептеледі.
Wawro worked in the unusual medium of wax oil crayon, specialising in landscapes and seascapes that were acclaimed for their highly detailed and dramatic images of intense depth and colour. He used no models, but drew from images seen only once, such as in books or on television; his phenomenal memory enabled him to recall where he drew each picture and to date it precisely in his mind. Although possessing perfect recall, he often added his own touches to the images. He was particularly inspired by light, and the tones he used to capture light and shadows are considered masterly.