Патапско өзені: тарихы мен географиясы

Кіріспе

Мэриленд штатындағы өзен, АҚШ

Патапско өзені (/p//ə/'/t//æ//p/,/s//k//oʊ/ pəTAPskoh) – Мэриленд штатының орталық бөлігінде орналасқан, Чесапик шығанағына құятын 63 шақырымдық (39 миль) өзен. Өзеннің тасқын суға толатын бөлігі Балтимор қаласының портын құрайды. Оңтүстік саласымен бірге Патапско Мэриленд штатының Говард округінің солтүстік шекарасын құрайды. "Патапско" атауы алгонкин тіліндегі pota psk ut сөзінен шыққан, ол "артқы су" немесе "көпіршікпен жабылған тасқын" дегенді білдіреді.

Тарих

Капитан Джон Смит өзенді 1612 жылғы картасында Болус өзені деп атап, зерттеуге шыққан алғашқы еуропалық болды. "Қызыл өзен" балшық түсіне байланысты аталған, "ескі Болус" деп саналады, себебі карталарда басқа салалары да Болус деп белгіленген. Өзен Элк-Риджден өте алмайтындықтан, маңызды сауда жолы болған жоқ; 1723 жылы тек бір кеме солтүстік саласына қызмет көрсеткен, ал төрт кеме аузы маңында жұмыс істеген. 1770 жылдардан бастап Патапско өзені Мэриленд штатының өнеркәсібінің орталығына айналды. Өзен бойындағы диірмендер мен өндіріс орындары XVIII және XIX ғасырларда кеңінен дамыды, көбінесе шағын бөгеттермен қуаттандырылды. Балтимор және Огайо темір жолының алғашқы басты жолы 1829 жылы Патапско аңғарының батысына салынды; елдегі алғашқы темір жол, қазірге дейін сақталған, бірақ көп өзгерген. Аңғарда көптеген теміржол көпірлері салынды, оның ішінде әлі де қолданылып келе жатқан Томас виадугі және қазір қираған Паттерсон виадугі бар. 1907 жылғы гидроэлектростанция Блоде бөгеті арқылы ұн диірмендерін қуаттандырды. 1868 жылғы су тасқыны 14 үйді шайып кетіп, Элликотт қаласының маңында 39 адамның қаза болуына себеп болды. 1923 жылғы су тасқыны көпірлерді қиратты. 1952 жылы 2,44 метрлік су толқыны Элликотт қаласының дүкендерін шайып кетті. 1956 жылғы су тасқыны Бартигис ағай-інілерінің зауытына ауыр зақым келтірді. 1972 жылы "Агнес" дауылынан қалған жаңбыр Элликотт қаласы мен Ескі Басты Жолға зиян келтірді. 2016 жылдың шілдесінде Мэриленд штатында болған су тасқынынан екі адам қаза тапты, екі жылдан кейін 2018 жылдың мамырында Мэриленд штатында болған су тасқынында бір құтқарушы қаза тапты. Патапско өзенінің сағасы Балтимор портын құрайды, онда 1812 жылғы соғыс кезінде Балтимор шайқасы болды. Осы жерде Фрэнсис Скотт Ки британдық кемеде "Жұлдыздарға толы ту" атты өлеңін жазды, кейін ол Америка Құрама Штаттарының ұлттық әнұранына айналды. Бүгінде кеме тұрған жерді қызыл, ақ және көк түсті теңіз белгісі көрсетеді. 2024 жылдың 26 наурызының таңында Патапско өзені арқылы 695-ші мемлекетаралық тас жолынан өтетін Фрэнсис Скотт Ки көпіріне контейнерлік кеме соқтығысып, ішінара өзенге құлады.

Captain John Smith was the first European to explore the river, noting it on his 1612 map as the Bolus River. The "Red river", named after the clay color, is considered the "old Bolus", as other branches were also labeled Bolus on maps. As the river was not navigable beyond Elkridge, it was not a significant path of commerce; in 1723, only one ship was listed as serving the northern branch, and four others operating around the mouth. Beginning in the 1770s, the Patapsco River became the center of Maryland industrialization. Milling and manufacturing operations abounded along the river throughout the eighteenth and nineteenth centuries, generally powered by small dams. The Baltimore and Ohio Railroad's original main line was constructed in 1829 west along the Patapsco Valley; the nation's first railroad, the route remains, though much altered. Many railroad bridges were built in the valley, including the Thomas Viaduct, which is still in use, and the Patterson Viaduct, now in ruins. The 1907 hydropower Bloede's Dam powered flour mills. An 1868 flood washed away 14 houses and killed 39 people around Ellicott City. A 1923 flood topped bridges. In 1952, an 2.44 m wall of water swept the shops of Ellicott City. A 1956 flood severely damaged the Bartigis Brothers plant. In 1972, rainfall from the remnants of Hurricane Agnes damaged Ellicott City and the Old Main Line. Two died in the July 2016 Maryland flood ravaged Main Street, followed two years later by a May 2018 Maryland flood that took the life of a rescuer. The mouth of the Patapsco River forms Baltimore Harbor, the site of the Battle of Baltimore during the War of 1812. This is where Francis Scott Key, aboard the British , wrote "The Star Spangled Banner", a poem later set to music as the national anthem of the United States. Today, a red, white, and blue buoy marks where the ship was anchored. In the early hours of March 26, 2024, the Francis Scott Key Bridge, which carried Interstate 695 over the Patapsco River, was struck by a container ship and partially collapsed into the river.

Су бөлу

Патапсконың су алабы (су бетін қоса алғанда) 950 шаршы миль (2,460 км2) құрайды. Парр бұлағы 1950 жылдары тоған жасау үшін қазылып, Патапско өзенінің Оңтүстік тармағының бастауын құрайтын жеті бұлақтан толтырылды. Солтүстік тармақ 20,9 миль (34 км) ағып өтеді.

Патапско алқабы мемлекеттік паркі Патапско өзені мен оның тармақтарының 32 милі (51 км) бойымен созылып, бес аймақты қамтиды. Өзен парк ішінде 100-200 фут (35-70 м) тереңдікте шатқалдар жасап, тасты тік жарлар мен салалы сарқырамаларға толы. 1906 жылы салынған Блойд су электр стансасы парк ішіндегі Патапско өзенінде орналасқан және анадромалық балықтардың қозғалысына толыққанды кедергі келтірді. 1992 жылы балық өтетін құрылғы орнатылғанымен, ол өрлеуге тырысқан алты жергілікті балық түрінің бесеуін тоқтатып қойды. Блойд су электр стансасын жоюға жасалған күш-жігер 1980 жылдары тоғыз адамның суға батып қайтысынан кейін басталды, сонымен қатар Патапско өзенінің су алабының үлкен бөлігіне балықтардың өтуін қалпына келтіру мақсатында жүргізілді. Бөгеттің бұзу жұмыстары 2018 жылдың 12 қыркүйегінде басталды, бұл балық аулауға мүмкіндік берді және каякпен жүзуге қолайлы тасты тасқындықты құрды. 2010 жылы Блойд су электр стансасынан жоғары орналасқан Симкинс және Юнион бөгеттері алынып тасталды. Блойд су электр стансасын жою нәтижесінде Даниельс бөгеті, 9 миль (14 км) жоғарыда, Патапско өзенінің негізгі арнасындағы соңғы бөгет ретінде қалды. Патапсконың Оңтүстік тармағындағы Пайни Рун су қоймасы фосфор мен шөгінділердің артық мөлшерімен ластанған. The Friends of Patapsco Valley & Heritage Greenway, Inc. (PHG) сияқты коммерциялық емес экологиялық ұйымдар, айналасындағы қауымдастықтардың тұрғындарымен бірлесіп, қоршаған ортаны тазалау жұмыстарын жүргізеді. 2006 жылдан 2012 жылға дейін PHG еріктілері 183 өзен тазалау акциясына қатысып, Патапско аңғарының өзендерінен 264 тонна қоқыс шығарды.

Демалыс

Патапско өзенінің кейбір аймақтарында демалыс үшін жүзуге болады, онда арқанмен секіру, ішкі камерамен суға түсу және суда басу сияқты әрекеттер кездеседі. Бұл өзен рафтинг үшін де қолданылады. Патапско балық аулауға да өте қолайлы. MD DNR көктемнің басында Патапско мемлекеттік паркінің бір бөлігін балықпен толықтырады, соның арқасында жақсы форель аулауға мүмкіндік туады. Солтүстік жыланбас балығы да Патапскода қоныс тепкен. Оларды тарихи Элликот қаласынан бастап, портқа дейін кездестіруге болады.

Жол қиылыстары

Бұл Патапско өзенінің негізгі арнасының барлық өткелдерінің, сондай-ақ оның екі төменгі қысқа саласы – Орта саласы мен Солтүстік-Батыс саласының тізімі. Тізімдер өзеннің төменгі ағысынан басталып, өзеннің бастауына дейін жалғасады. Сурет Өткел Көтеретін орын Ашылған жылы ЕскермелерАнн Арундел округі – Балтимор округіФрансис Скотт Ки көпіріБалтимор1977–20242024 жылдың 26 наурызында контейнерлік кеме соқтығысынан құладыБалтимор порты туннеліБалтимор1957$4.00 төлемақыФорт МакГенри туннеліБалтимор1985Тек Солтүстік-Батыс саласын кесіп өтеді; $4.00 төлемақыХановер көпіріБалтиморТек Орта саласын кесіп өтедіРиджлис Ков қиылысыБалтиморТек Орта саласын кесіп өтедіХановер және Поти Стрит көпірлеріБалтимор1973Хановер Стрит көпірі 2005 жылы қайта жаңартылдыКертис Бэй саласы теміржол көпіріB&O Кертис Бэй саласыБалтиморПатапско авенюі көпіріПатапско авенюіБруклин, Балтимор1961I 895 көпірі Оңтүстік-Батыс Аймақ паркіне жақынБалтимор Хайлендс19582019 жылы жөндеуден өттіОрталық жеңіл рельс көпіріБалтимор жеңіл рельсіБалтимор Хайлендс1908Бұрын Балтимор және Аннаполис теміржолы үшін қолданылғанЕскі Аннаполис жолы көпіріБалтимор ХайлендсBW паркі көпіріБалтимор Хайлендс19481985 жылы жөндеуден өттіХаммондс Ферри жолы көпіріХаммондс Ферри жолыЛинтикумЛансдаун1961Балтимор айналма жолы көпіріЛинтикумЛансдаун19581982 жылы жөндеуден өттіСолтүстік-Шығыс дәлізі көпіріAmtrak Солтүстік-Шығыс дәлізіЛинтикумХалетопI 195 көпіріЭлкриджХалетоп1988Говард округі – Балтимор округіI 895 көпіріЭлкриджРелей1973Он/офф рампа көпірлері US 1 көпірінің солтүстігі мен оңтүстігінде орналасқанПатапско өзені көпіріЭлкриджРелей19151952 жылы жөндеуден өткен бетондық аркалы көпірТомас виадугіB&O Capital бөлімшесіЭлкриджРелей1835Дүниедегі ең үлкен көп аркалы көпір. Филип Э. Томас атымен аталған.I 95 көпіріЭлкриджРелей1968Ган Роуд көпіріГан РоудРелейТек Патапско аңғары мемлекеттік паркіне кіру үшінПатапско айналмалы көпіріАйналмалы көпір жолыИлчестер2006Ривер Роудты Грист Милл жолымен байланыстыратын жаяу жүргіншілер көпіріПатерсон виадугіГрист Милл жолыИлчестер2006Бұрынғы теміржол көпірі 1829 жылы ашылған, 1868 жылы қираған және 1869 жылы қайта салынған; бұрынғы теміржол көпірінің тіректеріне салынған жаңа жаяу жүргіншілер көпіріИлчестер көпіріЕскі магистральдың бөлімшесіИлчестер1903Илчестер жолы көпіріИлчестер жолыЖергілікті фольклорда Heartbeat көпірі деп аталады.Негізгі көше көпіріЭлликотт СитиОелла1914Балтимор Ұлттық Пайк көпіріЭлликотт СитиКатсонсвилл19362014 жылы түпнұсқа аркаларды пайдалана отырып қайта құрылдыI 70 көпіріЭлликотт СитиКатсонсвилл1966Холлифилд көпіріЕскі Фредерик РоудДэниелс1934Дэниелс көпіріЕскі магистральдың бөлімшесіДэниелсЭуропа көпіріЕскі магистральдың бөлімшесіМт. AiryMD 125 көпіріВудсток1981Патапско өзенінің Солтүстік саласы Оңтүстік саласының құйылысы

This is a list of all crossings of the main stem of the Patapsco River, as well as its two downstream short branches, the Middle Branch and Northwest Branch. Listings start downstream and continue upstream to the sources of the rivers. Image Crossing Carries LocationOpenedNotesAnne Arundel County – Baltimore CountyFrancis Scott Key BridgeBaltimore1977–2024Collapsed after being struck by a container ship on March 26, 2024Baltimore Harbor TunnelBaltimore1957$4.00 tollFort McHenry TunnelBaltimore1985Crosses Northwest Branch only; $4.00 tollHanover BridgeBaltimoreCrosses Middle Branch onlyRidgleys Cove interchangeBaltimoreCrosses Middle Branch onlyHanover and Potee Street BridgesBaltimore1973Hanover Street Bridge reconstructed in 2005Curtis Bay Branch Railroad bridgeB&O Curtis Bay BranchBaltimorePatapsco Avenue bridgePatapsco AvenueBrooklyn, Baltimore1961I 895 bridge near South West Area ParkBaltimore Highlands1958Refurbished in 2019Central Light Rail bridgeBaltimore Light RailBaltimore Highlands1908Previously used for the Baltimore and Annapolis RailroadOld Annapolis Road bridgeBaltimore HighlandsBW Parkway bridgeBaltimore Highlands1948Refurbished in 1985Hammonds Ferry Road bridgeHammonds Ferry RoadLinthicumLansdowne1961Baltimore Beltway bridgeLinthicumLansdowne1958Refurbished in 1982Northeast Corridor bridgeAmtrak Northeast CorridorLinthicumHalethorpeI 195 bridgeElkridgeHalethorpe1988Howard County – Baltimore CountyI 895 bridgeElkridgeRelay1973On/off ramp bridges flank US 1 bridge to north and southPatapsco River BridgeElkridgeRelay1915Concrete arch bridge refurbished in 1952Thomas ViaductB&O Capital SubdivisionElkridgeRelay1835World's largest multiple arched bridge. Named after Philip E. Thomas. I 95 bridgeElkridgeRelay1968Gun Road bridgeGun RoadRelayPatapsco Valley State Park access onlyPatapsco Swinging BridgeSwinging Bridge TrailIlchester2006Pedestrian bridge connecting River Road to Grist Mill TrailPatterson ViaductGrist Mill TrailIlchester2006Former rail bridge opened 1829, destroyed 1868, and rebuilt 1869; new footbridge built on abutments of prior rail bridgeIlchester BridgeOld Main Line SubdivisionIlchester1903Ilchester Road bridgeIlchester RoadIlchesterKnown as Heartbeat Bridge in local folklore. Main Street BridgeEllicott CityOella1914Baltimore National Pike BridgeEllicott CityCatonsville1936Reconstructed using original arches in 2014I 70 bridgeEllicott CityCatonsville1966Hollifield BridgeOld Frederick RoadDaniels1934Daniels bridgeOld Main Line SubdivisionDanielsEureka bridgeOld Main Line SubdivisionMt. AiryMD 125 bridgeWoodstock1981Patapsco River North Branch South Branch confluence