Нидерландыдағы жылдық жаяу марш жарысы

Кіріспе

Халықаралық төрт күндік шерулер Нимгеген (Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen) – әлемдегі ең ірі көп күндік шеру іс-шарасы. Ол спортты және дене шынықтыруды дамыту мақсатымен жыл сайын шілде айының ортасында Ниймеген қаласында ұйымдастырылады. Қатысушылар жасы мен жынысына қарай күн сайын 30, 40 немесе 50 шақырым қашықтықты жүреді және аяқтағаннан кейін патшалық бекітілген медаль (Vierdaagsekruis) алады. Қатысушылардың көп бөлігі азаматтар, бірақ бірнеше мың әскери қызметшілер де қатысады. Әскери қызметшілер 40 шақырым қашықтықты толық әскери киімде, 18-49 жастағы ерлер үшін кем дегенде 10 килограмм салмақпен жүреді; әйелдер үшін салмақ міндетті емес.

Қорытынды

Vierdaagse ( ) – 1909 жылдан бері жыл сайын өткізіліп келе жатқан жаяу жүру шарасы. 1925 жылдан бері Нимвеген қаласында ұйымдастырылып келеді. 2016 жылы шараның 100 жылдығы тойланды (екі дүниежүзілік соғыс кезінде шерулер тоқтатылғанын еске түсіреді). Бастапқыда әскери шара болып, бірнеше азаматтық адамдар қатысса, қазір көбінесе азаматтық тұрғындар қатысады. Соңғы жылдары қатысушылар саны артып, жылына 40 000-нан астам адам, оның ішінде 5 000-ға жуық әскери қызметкер қатысады. Бұл – әлемдегі ең ірі жаяу жүру шарасы. Жолдағы тығындардың алдын алу үшін 2004 жылдан бастап ұйымдастырушылар қатысушылар санын шектеуде. Көптеген адамдар жыл сайын қатысады, олардың арасында 60 жылдан астам қатысқандар да бар. Берт ван дер Ланс 2018 жылы 86 жасында жетпіс бірінші шеруін аяқтағандығы үшін рекордты иеленді. Әр күндік маршруттағы ең ірі қаланың атымен аталады: сейсенбі күні – Элст күні, сәрсенбі күні – Вихен күні, бейсенбі күні – Гросбек күні, жұма күні – Куйк күні. Маршруттар ерекше жағдайлар болмаса, өзгермейді. Мұндай өзгеріс 2007 жылы болды (маршрут 2006 жылы өзгертілді, бірақ шара тоқтатылды), себебі тығын болғандықтан шаршембі күні қатысушылар Ваал өзенінің жағасындағы Ваалкаде арқылы өтті. 2006 жылғы шеру 90 жыл ішінде (1940 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде) алғаш рет тоқтатылды, себебі бірінші күні қатты ыстықтан мыңдаған адам бас тартып, екі адам қаза тапты. 2006 жылғы шара тоқтатылғаннан кейін, ұйымдастыру комитеті шараны тоқтатудың орнына, басталу уақытын/қашықтығын/аяқталу уақытын реттеу туралы шешім қабылдады. 2016 жылғы мерейтойлық шарадағы ерекше ыстыққа байланысты басталу уақыты және/немесе аяқталу уақыты маршруттың қиындығын ескере отырып, өзгертілді. Коронавирус пандемиясының салдарынан 2020 және 2021 жылғы Vierdaagse шаралары тоқтатылды. Шараның жұма күндері, финиш сызығына жақындаған кезде, халық жүргізушілерге гладиолустарды сыйлайды, бұл римдік дәуірде гладиаторларға да осы гүлдер шашылғандықтан жеңістің символы саналады. Сондықтан қалаға кіру және финиш сызығына қарай St. Annastraat бойымен жүру шара кезінде Via Gladiola деп аталады. Көптеген адамдар осы жұма күніне бір апта бұрын Via Gladiola бойында орындықтар мен тіпті дивандарды резервтейді. Финиш голланд телеарналарында көрсетіледі.

The Vierdaagse (, ) is an annual walk that has taken place since 1909. Based at Nijmegen since 1925, it now takes place in the third week of July. In 2016 it celebrated the 100th edition (reflecting that the marches were curtailed during the two world wars). Originally a military event with a few civilians, it now is a mainly civilian event. Numbers have risen in recent years, with over 40,000 taking part annually, including about 5,000 military, and is the world's largest walking event. Due to possible congestion on the route, since 2004 the organisers have limited the number of participants. Many take part every year, including several who have taken part in over 60 annual marches. The record is held by Bert van der Lans, who completed his seventy first march in 2018, at the age of 86. Each day of the marches is named for the biggest town on the daily route. Tuesday is the day of Elst, Wednesday the day of Wijchen, Thursday the day of Groesbeek and Friday the day of Cuijk. The routes always remain the same unless there is a specific need to change. This happened in 2007 (route changed in 2006 but cancelled) when the walkers went along the Waalkade, beside the River Waal, on Wednesday for the first time due to congestion on the original route. The 2006 march was the first to be cancelled in 90 years (apart from 1940 due to World War II) when extreme heat during the first day's march caused thousands of drop outs and two deaths. Following the 2006 cancellation, it was decided that the organising committee would adjust the start time/distance/finish time to manage the event, instead of outright cancellation. The 2016 centenary event responded to unusually hot conditions by adjusting starting times and/or increasing the valid finishing time to reflect the difficulty of the course. Due to the coronavirus pandemic, both the 2020 and 2021 Vierdaagse events were cancelled. On Fridays of the event, as participants near the finish, the public presents walkers with gladioli, a symbol of victory since Roman times, when gladiators were likewise showered with these flowers. The entry into the city and towards the finish, along the St. Annastraat, is for that reason called Via Gladiola during the event. As far as a week ahead of that Friday, people will reserve spaces alongside the Via Gladiola by placing chairs and even couches. The finish is broadcast on Dutch television.

Алғашқы жылдар

1908 жылдың сәуір айында Нидерландыда дене шынықтыру лигасы (Nederlandsche Bond Voor Lichamelijke Opvoeding, немесе NBVLO) құрылды. 1909 жылдың қыркүйегінде NBVLO алғашқы Vierdaagse ұйымдастырды. Көбінесе әскери жаттығу шарасы ретінде жоспарланған, ел бойынша төрт күндік он бес маршрут дайындалды, әр маршруттың ұзындығы шамамен бірдей болды. Бірақ төрт маршрут қысқа мерзімде тоқтатылды, олардың үшеуі Роттердамда холера індетінің басталуына байланысты, ал біреуі – жол жағдайының нашар болуына байланысты. Барлығы 306 әскери қызметші және он азамат қатысты. Төрт күнді де аяқтаған әскери қатысушылар жаңадан тағайындалған Vierdaagse Cross-ты алды. 1910 жылдан бастап Vierdaagse жыл сайынғы шараға айналды, әр жылы басқа қалада өткізілді, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі жұмылдыру 1914 және 1915 жылдары жүрістердің өткізілмеуіне себеп болды. 1919 жылы алғашқы әйел маршрутты аяқтады. 1925 жылы шара Нимвеген қаласында өтті, содан бері ол оқиғаның тұрақты орны болды. Амстердам Олимпиада ойындарын қабылдағаннан кейін, 1928 жылы Төрт күндік жүріс халықаралық деңгейге жетті, Германия, Ұлыбритания және Норвегия командалары қатысты. Нидерландтық емес қатысушылардың саны арта берді, 1933 жылы алғашқы швейцариялық топ қатысты. 1920 жылдан бастап қатысушылардың саны едәуір өсті. 1920 жылы 500-ден аз адам қатысты, ал 1928 жылы – 1155 адам. 1931 жылы қатысушылардың саны алғаш рет 2000-нан асты, 1935 жылы 3000-нан, ал 1937 жылы 4000-нан асты. Бұл өсімнің басты себебі азаматтық қатысудың артуы болды, 1932 жылдан бастап барлық жүрістерде азаматтар әскерилерден көп болды. 1935 жылы сәтті сынақтан өткеннен кейін, 1936-1939 жылдар аралығында Голландтың Шығыс Индиясының әртүрлі аймақтарында жыл сайын төрт күндік жүрістер өткізілді. NBVLO басшылығымен Голланд Индиясының жеңіл атлетика одағы ұйымдастырған бұл шаралар Нимвегендегідей ережелерге сәйкес келіп, сәтті қатысушылар Vierdaagse Cross және топтық медаль сияқты бірдей марапаттарды алды. 1940 жылғы Vierdaagse неміс басқыншылығынан кейін тоқтатылды, бірақ Нимвегендегі жергілікті жаяу жүру клубы 1940 жылдың тамызында шұғыл төрт күндік жүріс ұйымдастырды (голланд тілінде "nood"). Күн сайын шамамен 1000 адам қатысты, соңғы күні 2000-нан асты, қатысушылардың көп бөлігі елдің түкпір-түкпірінен келді. 1941 жылы NBVLO Нимвегенде төрт күндік жүріс ұйымдастыруды жоспарлады. Шілдедегі шараға дайындық барысында ресми ережелер жарияланды, онда кез келген саяси демонстрацияға, соның ішінде форма киюге және ту тігуге тыйым салынды. Осыған қарамастан, неміс билігі жүріске тыйым салды. Бірақ 1941 жылы бірнеше шағын төрт күндік жаяу жүру шаралары өтті, оның ішінде бірнеше ресми емес кешкі серуендер де ұйымдастырылды. Рұқсатсыз жиналыстар көбейгендіктен, соғыс аяқталғанға дейін басқа шаралар ұйымдастырылмады.

In April 1908 the Dutch League for Physical Education, (Nederlandsche Bond Voor Lichamelijke Opvoeding, or NBVLO) was established to promote participation in physical activities across the Netherlands, including organising sports events. In September 1909 the NBVLO organised the first Vierdaagse. Planned primarily as a military training event, fifteen separate four day routes were prepared across the country, each route totalling Four of the routes were however cancelled at short notice, three due to an outbreak of cholera in Rotterdam and one due to poor road conditions. In total, 306 soldiers and ten civilians took part. Military participants who completed all four days received the newly instituted Vierdaagse Cross. From 1910 the Vierdaagse became an annual event, based in a different town each year, although mobilisation during World War I meant that no marches took place in 1914 or 1915. In 1919 the first woman completed the route. In 1925 the event was held in Nijmegen, and from then this became the permanent centre for the event. With Amsterdam hosting the Olympic Games, in 1928 the Four Days Marches became international, with teams taking part from Germany, Great Britain and Norway. Non Dutch participation continued, with the first Swiss group taking part in 1933. From the 1920s the numbers of walkers increased significantly. In 1920 under 500 had taken part, compared with 1,155 in 1928. In 1931 numbers exceeded 2,000 for the first time, with over 3,000 in 1935 and over 4,000 in 1937. The increase was mainly due to greater civilian participation, civilians outnumbering servicemen in all marches from 1932. After a successful trial event in 1935, four–day marches were held annually at various locations across the Dutch East Indies between 1936 and 1939. Organised by the Dutch Indies Athletic Union under the auspices of the NBVLO, these events adhered to the same regulations as the Nijmegen event, with successful participants receiving the same awards, including the Vierdaagse Cross, and the Group Medal. The 1940 Vierdaagse was cancelled after the German invasion, with a local Nijmegen walking club organising an emergency (nood in Dutch) Four–Days March in August 1940. About 1,000 walkers took part each day, rising to over 2,000 on the final day, with many participants attending from across the country. In 1941 the NBVLO planned a vierdaagse based in Nijmegen. Preparation for the July event included publication of the official rules, which forbade any political display, including uniforms and flags. In spite of this, the march was banned by the German authorities. A number of small scale four–days walking events did however take place in 1941, including a number of less formal evening walks. With unauthorised gatherings increasingly restricted, no further events were organised before the end of the war.

Әскери қатысу

Бастапқыда голландтық жаяу әскері үшін әскери оқу шарасы болған Vierdaagse, 1928 жылдан бері Германия мен Норвегия әскерлік командаларын жіберген кезде басқа елдердің қарулы күштерінің өкілдерін де қызықтырды. 1945 жылдан кейін әскери командалардың саны күрт өсті. АҚШ армиясы алғаш рет 1947 жылы, Ұлыбритания 1950 жылы, ал Канада 1952 жылы қатысты. Қазір Германия, Скандинавия, Швейцария және басқа елдерден де қызметтік контингенттер үнемі келіп қатысады. Соңғы жылдары әскери қатысушылардың саны, голландтық әскери қызметкерлерін қоса алғанда, шамамен бес мыңға жетеді, олардың көп бөлігі он бірден отызға дейінгі топтарда қатысады. 18 жастан асқандар кемінде 10 килограмм салмақты арқасында тасымалдауы тиіс, бірақ температура тым жоғары болған жағдайда, мысалы 2006 жылы және 2014 жылғы наурыздың соңғы күні болғандай, бұл талап орындалмауы мүмкін. Әскери командалардың жеке маршруты бар (40 км), себебі олар Нимвеген қаласынан емес, Нимвегеннің оңтүстігінде орналасқан, әр жыл сайын осы шара үшін салынатын Хейменсоорд әскери лагерінен бастайды.

Төрт күндік мереке

Vierdaagse аптасында оған қоса өткізілетін тойлар (Vierdaagsefeesten деп аталады) әрқашан көп көрерменді қызықтырады. Бұл Нидерландыдағы ең ірі тойлардың бірі болып саналады және шамамен 1 миллионға жуық келушіні тартады. Ол наурыз айының соңғы сенбісінде басталып, келесі жұма күні аяқталады. Апта бойы ақысыз музыка ойналады және әр күні арнайы іс-шаралар ұйымдастырылады, мысалы, жексенбі күні кешке фейерверк көрсетіледі. Тойлардың арасында күн сайын Vierdaagsefeesten кезінде өтетін жылдық Вальхоф рок фестивалі бар.

Соңғы шерулер

Жыл сайынғы шерулер

Басылым Саны | Күні | Қатысушылар | Аяқтағандар | Құлап қалғандар | Бастағандардың арасындағы құлап қалғандардың пайызы
---|---|---|---|---|---
95-ші | 19–22 шілде 2011 | 42,812 | 38,422 | 4,390 | 10.3%
96-шы | 17–20 шілде 2012 | 41,472 | 38,144 | 3,328 | 8.0%
97-ші | 16–19 шілде 2013 | 42,493 | 39,396 | 3,097 | 7.3%
98-ші | 15–18 шілде 2014 | 43,013 | 39,910 | 3,103 | 7.2%
99-шы | 21–24 шілде 2015 | 42,684 | 40,092 | 2,592 | 6.1%
100-ші | 19–22 шілде 2016 | 47,166 | 42,557 | 4,609 | 9.8%
101-ші | 18–21 шілде 2017 | 42,036 | 38,409 | 3,627 | 8.6%
102-ші | 17–20 шілде 2018 | 44,480 | 41,006 | 3,474 | 7.8%
103-ші | 16–19 шілде 2019 | 44,702 | 41,235 | 3,467 | 7.8%
— | 21–24 шілде 2020 | Жоққа шығарылды | — | — | —
20–23 шілде 2021 | Жоққа шығарылды | — | — | — | —
104-ші | 20–22 шілде 2022* | 38,455 | 34,934 | 3,521 | 9.2%
105-ші | 19–21 шілде 2023 | 43,363 | 39,019 | 4,344 | 10.0%

* 19 шілде күні күтілетін ыстыққа байланысты, шерудің бірінші күні жойылды, нәтижесінде 2022 жылғы шеру үш күндік шара болды. 106-шы шеру 2024 жылдың 16–19 шілдесінде өтеді.