Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әлемдегі ең көне, үздіксіз өткізіліп келе жатқан марафон
2013 жылғы 15 сәуірдегі жарылыс
World's oldest regularly run marathon
the rowing eventthe April 15, 2013 bombing
Бостон марафоны – АҚШ-тың Массачусетс штатының шығысындағы Бостон қаласы мен аймақтың басқа да қалаларында жыл сайын өткізілетін марафондық жүгіріс жарысы. Ол дәстүрлі түрде Патриоттар күнінде, сәуір айының үшінші дүйсенбісінде ұйымдастырылады. 1897 жылы бастау алған бұл шара 1896 жылғы жазғы Олимпиададағы алғашқы марафон жарысының сәттілігінен шабыттанды. 2020 жылғы жарыс COVID-19 пандемиясының салдарынан тоқтатылғаннан кейін, «виртуалды баламасы» да ұйымдастырылды. Жарысты 1988 жылдан бері DMSE Sports басқарып келеді. Бостон марафонына жыл сайын әлемнің түкпір-түкпірінен келген кәсіпқой және әуесқой жүгірушілер қатысады, Массачусетс штатының төбелі-төбелес жерін және ауыспалы ауа райын бастан кешіре отырып, жарысқа қатысады. Шара бойында 500 000 көрермен жиналады, бұл Жаңа Англиядағы ең көп тамашаланатын спорттық оқиғаға айналдырды. 1996 жылы Бостон марафонының 100 жылдығына арналған жарысқа 38 708 қатысушы, 36 748 старт алған және 35 868 финиш сызығын кесіп өткен, бұл әлемдегі ең ірі марафон рекордын орнатты. Сонымен қатар, ол Солтүстік Америкадағы үздіксіз өткізіліп келе жатқан екінші ең ұзақ жарыс болып табылады, ол Buffalo Turkey Trot-тан бес ай кейін басталды. 1897 жылғы 19 сәуірде, B.A.A. құрылғанынан он жыл өткен соң, қауымдастық өзінің атлетикалық жарысын – B.A.A. ойындарын аяқтау үшін 39 км (24.5 миль) қашықтықтағы марафон өткізді. Бостон марафоны деп аталған жарыс содан бері әр жыл сайын түрлі форматта өткізіліп келеді, тіпті дүниежүзілік соғыс жылдарында және Ұлы депрессия кезінде де тоқтатылмады, осылайша әлемдегі ең көне жылдық марафон мәртебесіне ие болды. 1924 жылы старт сызығы Меткалфтың Ашлендтегі диірменінен көршілес Хопкинтон қаласына көшірілді. 1908 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында белгіленген және 1921 жылы IAAF бекіткен стандартқа сәйкес келу үшін жарыс жолы 42 км (26 миль) дейін ұзартылды. Жүгірушілер Ашлендке кірмес бұрын алғашқы шақырымдарды Хопкинтон қаласында жүгіреді. Бостон марафоны бастапқыда жергілікті шара болған, бірақ оның даңқы мен мәртебесі бүкіл әлемнен жүгірушілерді тартты. Тарихының көп бөлігінде Бостон марафоны тегін өткізілді, жарыстың жеңімпазына берілетін жалғыз сыйлық – зәйтүн бұтақтарынан тоқылған гүлдесте болды. Алайда, 1980-жылдары корпоративтік демеушілікпен ақшалай сыйлықтар беріле бастады, себебі кәсіби спортшылар ақшалай сыйлық болмаса жарысқа қатысудан бас тартты. Марафон жеңімпазына алғашқы ақшалай сыйлық 1986 жылы табысталды. Уолтер А. Браун 1941 жылдан 1964 жылға дейін Бостон атлетикалық қауымдастығының президенті болды. 1951 жылы Корея соғысының қайнаған кезінде Браун корейліктердің Бостон марафонына қатысуына тыйым салды. Ол былай деді: «Америкалық сарбаздар Кореяда соғысып, қаза болып жатқанда, әрбір корейлік марафонға дайындалудың орнына өз елін қорғау үшін күресуі керек. Соғыс сонда жалғасып жатқанда, біз 19 сәуірдегі жарысқа корейліктерді қабылдамаймыз».
The Boston Marathon is an annual marathon race hosted by several cities and towns in greater Boston in eastern Massachusetts, United States. It is traditionally held on Patriots' Day, the third Monday of April. Begun in 1897, the event was inspired by the success of the first marathon competition in the 1896 Summer Olympics. including a "virtual alternative" after the 2020 road race was canceled due to the COVID 19 pandemic. The race has been managed by DMSE Sports since 1988. Amateur and professional runners from all over the world compete in the Boston Marathon each year, braving the hilly Massachusetts terrain and varying weather to take part in the race. The event attracts 500,000 spectators along the route, making it New England's most viewed sporting event. The Centennial Boston Marathon in 1996 established a record as the world's largest marathon with 38,708 entrants, 36,748 starters, and 35,868 finishers. and the second longest continuously running footrace in North America, having debuted five months after the Buffalo Turkey Trot. On April 19, 1897, ten years after the establishment of the B. A. A., the association held the 24.5 mile (39 km) marathon to conclude its athletic competition, the B. A. A. Games. The race, which became known as the Boston Marathon, has been held in some form every year since then, even during the World War years and the Great Depression, making it the world's oldest annual marathon. In 1924, the starting line was moved from Metcalf's Mill in Ashland to the neighboring town of Hopkinton. The course was lengthened to 26 mile (42 km) to conform to the standard set by the 1908 Summer Olympics and codified by the IAAF in 1921. The first are run in Hopkinton before the runners enter Ashland. The Boston Marathon was originally a local event, but its fame and status have attracted runners from all over the world. For most of its history, the Boston Marathon was a free event, and the only prize awarded for winning the race was a wreath woven from olive branches. However, corporate sponsored cash prizes began to be awarded in the 1980s, when professional athletes refused to run the race unless a cash award was available. The first cash prize for winning the marathon was awarded in 1986. Walter A. Brown was the President of the Boston Athletic Association from 1941 to 1964. During the height of the Korean War in 1951, Brown denied Koreans entry into the Boston Marathon. He stated: "While American soldiers are fighting and dying in Korea, every Korean should be fighting to protect his country instead of training for marathons. As long as the war continues there, we positively will not accept Korean entries for our race on April 19."
Боби Гибб, Кэтрин Свицер және Нина Кушчик
Бостон марафонының ережелері 1967 жылғы жарыстан кейін ғана жынысқа қатысты ережелерді қамтыды. Сондай-ақ, 1967 жылғы Бостон марафонынан кейін ғана Аматорлық спорттық одақ (AAU) әйелдерді ерлермен бірге өткізілетін жарыстардан шеттетуді бастады. Дегенмен, Габб 1966 жылы тіркелмей-ақ қатысып, үш сағат, жиырма бір минут, соңғы соғыс секундта жарысты аяқтады, бұл нәтиже барлық қатысушылардың үштен екі бөлігінен жоғары болды. Кейіннен, жарысты ұйымдастырушылар оны Бостон марафонының барлық қашықтығын жүгірген алғашқы әйел деп мойындады. 1967 жылы Кэтрин Свицер ресми AAU тіркеу нөмірін пайдаланып, қатысу ақысын төлеп, тиісті дене шынықтыру куәлігін ұсынып, әдеттегі қолтаңбасымен «K. V. Switzer» деп тіркелгенде, ресми жарысқа тіркелген алғашқы әйел болды. Свицер жарысты аяқтады, бірақ жарыс төрешісі Джок Сэмпл оның жарыс нөмірін жыртып, жарыстан шығарып жіберу үшін бірнеше рет шабуыл жасады. Нина Кускик 1971 жылдың соңында Аматорлық спорттық одақты әйелдер жарыстарының ең жоғары қашықтығын ұлғайтуға ықпал етіп, 1972 жылы Бостонда басталган марафондарға әйелдердің ресми қатысуына жол ашты. Кускик 1972 жылы Бостон марафонында ресми түрде жеңіске жеткен алғашқы әйел болды. 1996 жылы B.A.A. 1966 жылдан 1971 жылға дейінгі ресми емес әйелдер жетекшілерін чемпиондар ретінде мойындады. 2015 жылы қатысушылардың шамамен 46 пайызы әйелдерді құрады.
The Boston Marathon rule book made no mention of gender until after the 1967 race. Nor did the Amateur Athletic Union (AAU) exclude women from races that included men until after the 1967 Boston Marathon. Gibb nevertheless ran unregistered and finished the 1966 race in three hours, twenty one minutes and forty seconds, ahead of two thirds of the runners. Much later, she would be recognized by the race organizers as the first woman to run the entire Boston Marathon. In 1967, Kathrine Switzer, who registered for the race using her official AAU registration number, paying the entry fee, providing a properly acquired fitness certificate, and signing her entry form with her usual signature 'K. V. Switzer', was the first woman to run and finish with a valid official race registration. Switzer finished the race despite race official Jock Semple repeatedly assaulting her in an attempt to rip off her race numbers and eject her from the race. Nina Kuscsik was instrumental in influencing the Amateur Athletic Union, in late 1971, to increase its maximum distance for sanctioned women's races, leading to official participation by women in marathons, beginning at Boston in 1972. Kuscsik was the first woman to officially win the Boston Marathon, which occurred in 1972. In 1996, the B. A. A. retroactively recognized as champions the unofficial women's leaders of 1966 through 1971. In 2015, about 46 percent of the entrants were female.
Рози Руис, қалжыңгер
1980 жылы Рози Руис әйелдер жарысында бірінші болып финиш сызығынан өтті. Бірақ марафон төрешілері күдік туғызып, ол жарыстың көп бөлігін бейнежазбаларда көрсетілмегені анықталды. Соңғы тергеу көрсеткендей, ол жарыстың басым бөлігін өткізіп, финиш сызығынан шамамен 800 метрдей жерде көпшілікке қосылып, содан кейін жалған жеңіске жеткен. Ол сегіз күннен кейін дисквалификацияланды, ал канадалық Жаклин Гаро жеңімпаз деп жарияланды. 1996 жылы 61 жастағы швед азаматы Хамфри Сисадж жүрек талмасынан 100-ші марафонда көз жұмды. Бұл сол кездегі ең жылдам марафон болғанымен, Халықаралық жеңіл атлетика федерациясы бұл көрсеткішті әлемдік рекорд ретінде мойындамады, себебі трасса биіктік айырмасы және старт пен финиш арасындағы қашықтық талаптарына сай келмеді (соңғы талаптың мақсаты – 2011 жылы болғандай, күшті артыл желден пайда табу мүмкіндігін болдырмау). Associated Press (AP) хабарлағандай, Мутайға басқа жүгірушілер де қолдау көрсетіп, IAAF ережелерін «кемшіліктері бар» деп сипаттады.
In 1980, Rosie Ruiz crossed the finish line first in the women's race. However, marathon officials became suspicious, and it was discovered that she did not appear in race videotapes until near the end of the race, with a subsequent investigation concluding that she had skipped most of the race and blended into the crowd about a half mile (800m) from the finish line, where she then ran to her false victory. She was disqualified eight days later, and Canadian Jacqueline Gareau was proclaimed the winner. In 1996, a 61 year old Swedish man, Humphrey Siesage, died of a heart attack during the 100th running. Although this was the fastest marathon ever run at the time, the International Association of Athletics Federations noted that the performance was not eligible for world record status given that the course did not satisfy rules that regarded elevation drop and start/finish separation (the latter requirement being intended to prevent advantages gained from a strong tailwind, as was the case in 2011). The Associated Press (AP) reported that Mutai had the support of other runners who describe the IAAF's rules as "flawed".
2014: Әйелдер жарысының сынынан шығарылуы
Эфиопиялық Бизунеш Деба 2014 жылғы Бостон марафонының әйелдер арасындағы жеңімпазы атанды, кениялық Рита Джептудың допинг қолданғаны расталғандықтан жарыстан шеттетілуінен кейін. Деба 2:19:59 уақытпен финиш сызығын кесіп, жаңа трасса рекордын орнатты. Оның нәтижесі 2002 жылы 2:20:43 уақыт көрсеткен Маргарет Окаяодан жоғары болды.
Bizunesh Deba of Ethiopia was eventually named women's winner of the 2014 Boston Marathon, following the disqualification of Kenyan Rita Jeptoo from the event due to confirmed doping. Deba finished in a time of 2:19:59, and became the course record holder. Her performance bested that of Margaret Okayo, who ran a time of 2:20:43 in 2002.
2016: Боби Гибб - генерал
2016 жылы Бостон марафонында америкалық Джами Марсель екі аяғы жоқ әйелдер арасында Бостон марафонын аяқтаған бірінші адам болды. 1966 жылы Бостон марафонының барлық қашықтығын жүгірген алғашқы әйел Боби Гибб жарыстың бас маршалы болды. Әйелдер арасындағы ашық дивизионның жеңімпазы Ацэдэ Байса Гиббке кубогын табыстады; Гибб 2017 жылы Байсаның туған жері Эфиопияға барып, оны қайтаратынын мәлімдеді.
In the 2016 Boston Marathon, Jami Marseilles, an American, became the first female double amputee to finish the Boston Marathon. Bobbi Gibb, the first woman to have run the entire Boston Marathon (1966), was the grand marshal of the race. The Women's Open division winner, Atsede Baysa, gave Gibb her trophy; Gibb said that she would go to Baysa's native Ethiopia in 2017 and return it to her.
2020: Жою
COVID-19 пандемиясына байланысты 2020 жылғы Бостон марафоны бастапқыда 20 сәуірден 14 қыркүйекке ауыстырылды. Бұл – 100 жылдан астам тарихында үздіксіз өткізіліп келе жатқан шараның алғаш рет кейінге жылдырылуы болды. 2020 жылдың 28 мамырында 14 қыркүйекке жоспарланған марафонның күштен тоқтатылғаны жарияланды. Бостон қаласының мэрі Марти Уолш жарысты тоқтату туралы шешімді былай түсіндірді: "Көптеген адамдарды жақын араға жинамай, бұл дәстүрлі жарыс форматын өткізудің жолы жоқ. Вирусты бақылауға алу және экономиканы қалпына келтіруде үміттенгеніміз бен мақсатымыз болғанымен, мұндай шара 14 қыркүйекте немесе осы жылдың басқа кез келген уақытында жауапкершіліксіз және мүмкін емес болар еді". Жарысқа қатысушыларға тіркелу ақысы толығымен қайтарылды. Кейін ұйымдастырушылар 2020 жылдың қыркүйегінде марафонның 124-ші өткізілісі ретінде "виртуалды балама" ұйымдастырды. Марафон форматы екінші рет өзгертілді, алғашқы өзгеріс 1918 жылы болған, онда Бірінші дүниежүзілік соғыс салдарынан марафон әскери эстафетаға (экиден) ауыстырылған еді.
Due to the COVID 19 pandemic, the 2020 Boston Marathon was initially rescheduled from April 20 to September 14. It was the first postponement in the more than 100 year uninterrupted history of the event. On May 28, 2020, it was announced that the rescheduled marathon set for September 14 was canceled. Boston Mayor Marty Walsh said of the decision to cancel the race, "There's no way to hold this usual race format without bringing large numbers of people into close proximity. While our goal and our hope was to make progress in containing the virus and recovering our economy, this kind of event would not be responsible or realistic on September 14 or any time this year." Runners were issued full refunds of entry fees. Organizers later staged a "virtual alternative" in September 2020 as the 124th running of the marathon. This was the second time that the format of the marathon was modified, the first having been in 1918, when the race was changed from a marathon to a military relay race (ekiden) because of World War I.
2021: Қазанға ауыстырылды
2020 жылдың 28 қазанында Б. А. А. марафонның 2021 жылғы өткелі сәуір айында өткізілмейтінін хабарлады; ұйымдастырушылар осы шараны жыл соңында, мүмкін күзде өткізуді үміттенедінін мәлімдеді. 2021 жылдың қаңтар айының соңында ұйымдастырушылар марафонды 11 қазан күні өткізілетінін жариялады, бұл Массачусетс штатында жол жарыстарына рұқсат беруге байланысты. Наурыз айында ұйымдастырушылар жарысқа 20 000 жүгіруші қатысатынын хабарлады. Бұл жарыс 2021 жылы өткен бес әлемдік марафонның төртіншісі болды; сериядағы барлық жарыстар қыркүйек айының соңы мен қараша айының басы аралығындағы алты апта ішінде өтті. 2021 жылы Б. А. А. сонымен қатар, 8-10 қазан аралығында аяқталуға тиіс жарысқа қатысу үшін виртуалды мүмкіндік ұсынды.
On October 28, 2020, the B. A. A. announced that the 2021 edition of the marathon would not be held in April; organizers stated that they hoped to stage the event later in the year, possibly in the autumn. In late January 2021, organizers announced October 11 as the date for the marathon, contingent upon road races being allowed in Massachusetts at that time. In March, organizers announced that the field would be limited to 20,000 runners. The race was the fourth of the five World Marathon Majors held in 2021; all the events in the series were run in the space of six weeks between late September and early November. In 2021, the B. A. A. also offered a virtual alternative to the in person race to be completed anytime between 8 10 October.
БАА-ның
Бостондық жеңіл атлетика қауымдастығы – Бостон марафоны мен басқа да іс-шараларды ұйымдастыратын коммерциялық емес спорт ұйымы. Қолмен велосипед тебушілер кем дегенде 2014 жылдан бері жарысқа қатысып келеді. 2017 жылдан бастап қолмен велосипед тебушілер жүгірушілер мен коляскадағы жарыскерлермен бірдей құрметке ие болады: гүл шоқтарымен, ақшалай сыйлықтармен және ерлер мен әйелдер арасындағы жеңімпаздардың ұлттық әнұрандары орындалады. Коляскадағы жарыстардан өзге, Бостон марафоны соқыр немесе көру қабілеті нашар адамдар үшін де жарыстар өткізеді, сондай-ақ қозғалыс мүгеліктігі бар адамдарға арналған бағдарлама ұйымдастырылады. Жүгіру бөлімдеріне ұқсас, осы бөлімдердегі спортшыларды ынталандыру және жарыс деңгейін арттыру үшін біліктілік талаптары белгіленген. 1986 жылы Бостон марафонында ақшалай сыйлықтар енгізілгеннен кейін, коляскадағы жарыстар ең көп сыйлық қорына ие болды. Коляскадағы жарыстарға 1000-нан астам мүгедек адам қатысқан, ал басқа бөлімдер жыл сайын үлкен танымалдыққа ие болып келеді. 2020 жылы пандемияға байланысты жарыс өткізілмеді.
The Boston Athletic Association is a non profit, organized sports association that organizes the Boston Marathon and other events. Handcyclists have competed in the race since at least 2014. Starting in 2017, handcyclists are honored the same way runners and wheelchair racers are: with wreaths, prize money, and the playing of the men's and women's winners' national anthems. In addition to the push rim wheelchair division, the Boston Marathon also hosts a blind/visually impaired division, and a mobility impaired program. Similar to the running divisions, a set of qualifying times has been developed for these divisions to motivate aspiring athletes and ensure competitive excellence. In 1986, the introduction of prize money at the Boston Marathon gave the push rim wheelchair division the richest prize purse in the sport. More than 1,000 people with disabilities and impairments have participated in the wheelchair division, while the other divisions have gained popularity each year. while 2020 saw the game not played resulting from the pandemic.
Дик және Рик Хойт
Дик пен Рик Хойт Бостон марафонына 32 рет қатысты. Жарыспен байланысының құрметіне Дик 2015 жылғы марафонның бас маршалы болып тағайындалды. Ол 2021 жылы 80 жасында дүниеден өтті. Рик 2023 жылдың мамыр айында қайтыс болды.
Dick and Rick Hoyt entered the Boston Marathon 32 times. In tribute to his connection with the race, Dick was named the Grand Marshal of the 2015 marathon. He died in 2021, aged 80. Rick died in May 2023.
Бандиттер
Басқа көптеген жарыстардан өзгеше, Бостон марафоны "бандиттерді" (тіркелмей және төсбелгі алмайтын жүгірушілерді) қабылдады. Бостон марафонының директоры Дейв МакГиллврэй бір кезде өспірім шағында бандит болған. Алайда, 2014 жылғы марафонға күтілетін қатысушылардың санының артуына байланысты, ұйымдастырушылар бандиттердің қатысуын бұрынғыдан да қатаңрақ болдырмауды жоспарлады.
Unlike many other races, the Boston Marathon tolerated "bandits" (runners who do not register and obtain a bib number). Boston Marathon race director Dave McGillivray was once a teenage bandit. Given the increased field that was expected for the 2014 Marathon, however, organizers planned "more than ever" to discourage bandits from running.</blockquote>
Киімдер
Жыл сайын көптеген адам түрлі костюмдермен қатысады.
A number of people choose to run the course in a variety of costumes each year.
Ондекоза тайко домбырашылары
1970 жылдардың ортасынан бастап, жапондық Ondekoza тобының мүшелері марафонға қатысып, жарысты аяқтаған бойда финиш сызығында таико барабандарын ойнай бастады. Олар 1970-ші және 1980-ші жылдары осы дәстүрді бірнеше рет қайталады. Марафонды аяқтаған батырларды қолдау үшін барабан финиш сызығына орнатылды. Билл Роджерс Садо аралына қонақ ретінде барды және Ondekoza мүшелерімен бірге Жапонияда марафондарда жүгірді. Топ Нью-Йорк және Лос-Анджелес марафондарында да қатысты, сондай-ақ 1990 жылдан 1993 жылға дейін АҚШ-тың шекарасы бойынша 10000 миль (16093 км) қашықтықты жүгірді.
Starting in the mid 1970s, members of Ondekoza, a group from Japan, would run the marathon and right after finishing the race would start playing their taiko drums at the finish line. They repeated the tradition several times in the 1970s and 1980s. The drum would be set up at the finish line to encourage runners finishing the marathon. Bill Rodgers was a guest on Sado Island and ran marathons in Japan with Ondekoza members. The group also ran the New York City Marathon and Los Angeles Marathon, and ran 10000 mile (16093 km) of the perimeter of the United States from 1990 to 1993.