Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын актері және режиссері (1900–1971)
English actor and director (1900–1971)
Сэр Уильям Тайрон Гатри (2 шілде 1900 – 15 мамыр 1971) – ағылшын театр режиссері, Канаданың Стратфорд фестивалін, Миннесота штатындағы Миннеаполис қаласындағы Гатри театрын және оның әулетінің тарихи үйі Анахмакерригтегі Тайрон Гатри орталығын құруға зор үлес қосты. Ол Шекспир және қазіргі заманғы драмаға қатысты жаңа көзқарастарымен әйгілі.
Sir William Tyrone Guthrie (2 July 1900 – 15 May 1971) was an English theatrical director instrumental in the founding of the Stratford Festival of Canada, the Guthrie Theater in Minneapolis, Minnesota, and the Tyrone Guthrie Centre at his family's ancestral home, Annaghmakerrig, near Newbliss in County Monaghan, Ireland. He is famous for his original approach to Shakespearean and modern drama.
Ерте өмір
Гатри Англияның Кент қаласындағы Тунбридж-Уэллс қаласында, дәрігер Томас Клемент Гатридің (шотланд уағыздаушысы Томас Гатридің немересі) және Нора Пауэрдің ұлы ретінде дүниеге келді. Оның анасы – 1863-1869 жылдар аралығында Британ армиясының бас комиссары болған сэр Уильям Джеймс Тайрон Пауэрдің және Аннагмакерриг үйінің докторы Джон Мурхедтің Филадельфияда туған әйелі Сьюзан (туған тегі Алибон) Хамфристің қызы Мартаның қызы болды. Оның қарт атасы ирланд актері Тайрон Пауэр болды және ол белгілі киноактер Тайрон Пауэрдің екінші туысы еді. Гатридің әпкесі Сьюзан Маргарет оның жақын университеттегі досы, англо-ирланд Хуберт Батлерге үйленді. Тайрон Гатри Оксфорд университетінде тарих мамандығын бітірді, онда студенттік театр өнеріне белсенді қатысты және жаңа құрылған Оксфорд Playhouse театрында бір маусым жұмыс істеді.
Guthrie was born in Tunbridge Wells, Kent, England, the son of Dr. Thomas Clement Guthrie (a grandson of the Scottish preacher Thomas Guthrie) and Norah Power. His mother was the daughter of Sir William James Tyrone Power, Commissary General in chief of the British Army from 1863 to 1869 and Martha, daughter of Dr. John Moorhead of Annaghmakerrig House and his Philadelphia born wife, Susan (née Allibone) Humphreys. His great grandfather was Irish actor Tyrone Power and he was a second cousin of famed film actor Tyrone Power. Guthrie's sister, Susan Margaret, married his close university friend, fellow Anglo Irishman Hubert Butler. Tyrone Guthrie received a degree in history at Oxford University, where he was active in student theatre, and worked for a season at the newly established Oxford Playhouse.
Мансап
1924 жылы Гетри BBC-ге хабар таратушы ретінде жұмысқа орналасып, радиоға арналған пьесалар жасай бастады. Бұл оны Шотландия Ұлттық ойыншыларымен бір жыл сахна режиссері болып жұмыс істеуге алып келді, содан кейін ол BBC-ге оралып, радиода орындауға арналған пьесаларды жасаған алғашқы жазушылардың бірі болды. 1929–1933 жылдары ол Кембридж фестиваль театрында (1929) және Вестминстер театрында Пиранделлоның «Авторды іздеген алты кейіпкер» пьесасын қойғанда (1932) сияқты әртүрлі театрларда режиссерлік жұмыс істеді. Лондондағы «Олд Вик» және «Садлерс Уэллс» театрларындағы жұмысы оған маңызды режиссер ретінде танылғандық берді. 1933–1934 жылдары және қайта 1936–1945 жылдары ол Шекспир репертуарлық компаниясының директоры болды. Монреальде Гетри канадалық тарихтың маңызды сәттерін еске түсіру мақсатында «Канаданың романтикасы» радио-драмалар сериясын жасады. Бұл серия Канада Ұлттық теміржолының радио желісінде көрсетілді. Губерт Батлер Гетридің 1934 жылғы Антон Чеховтың «Шершін бақшасы» пьесасының қойылымы үшін мәтінді аударды, бұл, мүмкін, оның алғашқы ағылшын тіліндегі қойылымы болды. 1940 жылдары Гетри операларды режиссерлік етіп, сыншылардың жоғары бағасын алды, оның ішінде «Садлерс Уэллс» және Нью-Йорктегі Метрополитен опера театрында реалистік «Кармен» қойылымы болды. Ол сондай-ақ Шотландияға оралды, онда 1948 жылы Джеймс Бридимен бірге Роберт Кемптің Сэр Дэвид Линдсейдің «Три Эстаитиге арналған сатира» ортағасырлық комедиясының заманауи бейімдеуін Екінші Эдинбург халықаралық фестивалі үшін сахналады; бұл шотланд театрының қазіргі қайта жандануындағы маңызды оқиға болды. Шотландия шіркеуінің Бас ассамблея залында, осы оқиғаға арнайы бейімделген, Гетридің ең басты ерекшелігі – итеріліс сахнасы толыққанды тиімділігін дәлелдеді.
In 1924 Guthrie joined the BBC as a broadcaster and began to produce plays for radio. This led to a year directing for the stage with the Scottish National Players, before returning to the BBC to become one of the first writers to create plays designed for radio performance. From 1929–33, he directed at various theatres, including the Cambridge Festival Theatre in 1929 and a production of Pirandello's Six Characters in Search of an Author at the Westminster Theatre in 1932. His work in London at the Old Vic and the Sadler’s Wells theatres earned him acknowledgment as a significant director. During 1933–34, and again from 1936–45, he was director of the Shakespeare Repertory Company. While in Montreal, Guthrie produced the Romance of Canada series of radio plays for recalling epic moments in Canadian history. The series was broadcast on the Canadian National Railway radio network. Hubert Butler translated the text for Guthrie's 1934 production of Anton Chekhov's Cherry Orchard, for perhaps its first English language production. In the 1940s Guthrie began to direct operas, to critical acclaim, including a realistic Carmen at Sadler's Wells and the Metropolitan Opera in New York. He also returned to Scotland where, with James Bridie in 1948, he staged the first modern adaptation, by Robert Kemp, of Sir David Lyndsay's grand scale medieval comedy Ane Satyre of the Thrie Estaitis for the Second Edinburgh International Festival; a landmark event in the modern revival of Scottish theatre. Staged in the city's General Assembly Hall of the Church of Scotland on the Mound, specially adapted for the occasion, it was here that Guthrie's hallmark thrust stage first proved its full worth.
Канаданың Стратфорд фестивалі
1952 жылы ол Канаданың Стратфорд фестивалінің басталуына көмектесуге шақырылды. Канаданың шалғай жерінде Шекспир театрын ашу идеясына қызығушылық танытып, ол Эдинбургта сәтті қолданылған итерілген сахналық дизайнын одан әрі дамыту үшін Таня Моисеивичті шақырды, сондай-ақ тұсаукесерлік қойылымы – «Ричард III»-те актерлер Алек Гиннес пен Айрин Уортты ойнатуға шақырды. Алғашқы маусымдардағы барлық қойылымдар Авон өзенінің жағасындағы үлкен шатырда өтті. Ол үш маусым бойы көркемдік директор болып қалды, ал Стратфордтағы жұмысы Канада театрының дамуына зор ықпал етті. Гатри 1960 жылы Гилберт пен Салливанның «H. M. S. Pinafore» және 1961 жылы «The Pirates of Penzance» қойылымдарын сахналады, олар Канадада теледидардан көрсетілді, сондай-ақ Нью-Йорктегі Феникс театрына және АҚШ-та гастрольдік сапарға шығарылды. 1962 жылы Гилберт пен Салливанның авторлық құқықтары толыққаннан кейін ол бұл қойылымдарды Ұлыбританияға әкелді; олар көп ұзамай «Оның Әміршалығы» театрында ойнады және BBC арнасынан көрсетілді. Бұл Ұлыбританияда D'Oyly Carte Opera Company-нің рұқсатысыз қойылған алғашқы Савой опералық қойылымдарының бірі болды.
In 1952, he was invited to help launch the Stratford Festival of Canada. Intrigued with the idea of starting a Shakespeare theatre in a remote Canadian location, he enlisted Tanya Moiseiwitsch to further develop his thrust stage design, successfully improvised in Edinburgh, and actors Alec Guinness and Irene Worth to star in the inaugural production of Richard III. All performances in the first seasons took place in a large tent on the banks of the Avon River. He remained as Artistic Director for three seasons, and his work at Stratford had a strong influence in the development of Canadian theatre. Guthrie produced Gilbert and Sullivan's H. M. S. Pinafore in 1960 and The Pirates of Penzance in 1961, which were televised in Canada and also brought to the Phoenix Theatre in New York and on tour in the US. In 1962, as soon as the Gilbert and Sullivan copyrights expired, he brought these productions to Britain; they soon played at Her Majesty's Theatre and were broadcast by the BBC. They were among the first Savoy opera productions in Britain not authorized by the D'Oyly Carte Opera Company.
Миннеаполистегі Гатри театры
1963 жылы Миннеаполисте, Миннесота штатында Ральф Рапсон жобалаған Гатри театрын құрды. 1959 жылы ол The New York Times газетінің драмалық бетіне тұрғындардың тұрақты театрға қатысуы мен қызығушылығын анықтау үшін шағын шақыру жариялады. Осы бастамадан кейін Твин-Ситис қаласы таңдалып, Гатри театры құрылды, оның құрылысы 1963 жылы аяқталды. Гатри 1966 жылға дейін көркемдік директор болып қызмет етті және қайтысынан екі жыл бұрын, 1969 жылға дейін өзі құрған театрда режиссерлік жұмыстарын жалғастырды.
In 1963, he founded the Guthrie Theater in Minneapolis, Minnesota, designed by Ralph Rapson. He published a small invitation in 1959 in the drama page of The New York Times soliciting communities' interest and involvement in a resident theater. From that beginning, the Twin Cities was chosen and the Guthrie Theater was established, with construction being completed in 1963. Guthrie served as Artistic Director until 1966, and continued to direct at the theater he founded until 1969, two years before his death.
Мұра
Өзінің өмірбаянының кіріспесінде Джеймс Форсайт былай деп жазды: "Бродвейге қарсы, Вест-Эндке қарсы, "Заңды театр" терминімен байланысты барлық нәрсеге қарсы болған ол, "өз заманының ең маңызды, британдық туған театр режиссері" деген атаққа лайық болды. Сэр Питер Холл былай деп жазды: "Британ театрының ұлы бастамашыларының қатарында Гатри әрқашан биік тұрды. Ол 60-шы жылдардағы мемлекеттік театрдың дамуына жол ашты, театр ұжымын қалай басқару және театрды қалай басқару керектігін көрсетті. Ол керемет және кейде ұлы режиссер болды". Гатри тиімді драманы жасау туралы екі маңызды кітап жазды: "Театр перспективасы" (1932) және "Театрдағы өмір" (1959). Гатридің "Театрдағы өмір" атты автобиографиясы Маргарет Дейлдің "Гатри өзі туралы" пьесасына негіз болды. Ол 1989 жылы Стратфорд фестивалінде, ал 1998 жылы Гленн Гулд студиясында аудиокітап ретінде жазылды. Екі қойылымда да Колин Фокс Гатри рөлін ойнады.
In the prologue to his biography, James Forsyth wrote, "Anti Broadway, anti West End, anti everything implied in the term 'Legitimate Theatre', he ended up with a legitimate claim to the title of 'most important, British born theatre director of his time. Sir Peter Hall wrote, "Among the great originators in British Theatre Guthrie was a towering figure in every sense. He blazed a trail for the subsidised theatre of the sixties. He showed how to run a company and administer a theatre. And he was a brilliant and at times great director " Guthrie wrote two major books about the creation of effective drama: Theatre Prospect (1932) and A Life in the Theatre (1959). Guthrie's autobiography, A Life in the Theatre, was adapted into a stage play, Guthrie on Guthrie by Margaret Dale. It was produced at the Stratford Festival in 1989, and again at the Glenn Gould Studio in 1998 for recording as an audiobook. Both productions featured Colin Fox as Guthrie.
Белфаст корольдік университеті
Ол Белфаст Король университетінің (1963–1970) канцлері болды. 2010 жылдың 15 қыркүйегінде Ольстер тарихы шеңбері Белфаст қаласындағы BBC ғимаратында оның естелігіне арналған көк тақташаны ашты.
He was Chancellor of Queen's University Belfast (1963–70). On 15 September 2010, a blue plaque in his memory was unveiled at the BBC in Belfast by the Ulster History Circle.
Жеке өмір
1931 жылы Гатри Джудит Бретхертонға үйленді, ол одан бір жыл ғана кейін қайтыс болды. Ол 1961 жылы рыцарь атағын алды және он жылдан соң Ирландияның Монаган графтығындағы Ньюблисс қаласындағы Анахмакерриг үйінде 70 жасында жүрек талмасынан көз жұмды. Оның денесі Ньюблисс қаласындағы Агхабод Ирландия шіркеуінің зиратына жерленді.
In 1931, Guthrie married Judith Bretherton, who survived him by only a year. He was knighted in 1961, and died a decade later at his home, Annaghmakerrig, in Newbliss, County Monaghan, Ireland, aged 70, from a heart attack. His body was buried in the graveyard of Aghabog Church of Ireland, in Newbliss.