Кіріспе

Ағылшын театр режиссері (1914–2002)

Джоан Мод Литтлвуд (6 қазан 1914 – 20 қыркүйек 2002) – Корольдік драмалық өнер академиясында оқыған ағылшын театр режиссері. Ол «Театр шеберханасын» дамытудағы жұмысымен ең танымал және «Қазіргі заманғы театрдың анасы» деп аталады. Оның 1963 жылғы «О, қандай ғажайып соғыс!» қойылымы ең ықпалды туындыларының бірі болды. Литтлвуд және оның труппасы театр қайта жаңғыртылған кезде «Корольдік театрда» тұрып, ұйықтады. «Алхимик» және «Ричард II» қойылымдары, соңғысында Гарри Х. Корбет бас рөлде ойнады, труппаның беделін нығайтты. Бұл қатысушылық әлеуметтік ортаның эксперименталды моделі болды, ол ешқашан іске аспаса да, 20 және 21 ғасырлардағы архитектураға маңызды әсер етті. Сэм Кенионның Литтлвуд туралы жазған «Мисс Литтлвуд» мюзиклі 2018 жылы Корольдік Шекспир компаниясы сахналады.

Алғашқы жылдар

Литтлвуд Лондонның Стоквелл қаласында дүниеге келді және Клэпхэм Парктегі Ла Ретрайт монастырлық мектебінде білім алды. Ол RADA-да актрисалыққа оқыды, бірақ сәтсіз бастамадан кейін оқуын тастап, 1934 жылы Манчестерге көшіп барды, онда кейін Эван Макколл атымен танылған фольклоршы Джимми Миллермен танысты. Оның "Театр акциясы" труппасына қосылғаннан кейін, Литтлвуд пен Миллер көп ұзамай үйленді. Лондонға қысқа ғана уақытқа көшкеннен соң, олар Манчестерге қайтып оралып, 1936 жылы Театр одағын құрды.

Мансап

1941 жылы Литтлвудқа BBC-де хабар таратуға тыйым салынды, ал оның жеке ісі МИ5 офицерімен қауіпті тұлға ретінде белгіленді. Екі жылдан кейін, МИ5 оның Коммунистік партиямен байланысын үзіп қалғанын мәлімдеген соң, тыйым алынды. Ол 1939 жылдан 1950 жылдарға дейін МИ5 бақылауында болды. 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғысы аяқталғаннан кейін Литтлвуд, оның күйеуі, коммунист халық әншісі Эван Макколл және Театр одағының басқа мүшелері Театр шеберханасын құрып, Ормсби Холлда тұрғанда тіркеді. Келесі сегіз жыл гастрольдік сапарлармен өтті. Одан кейін Герри Раффлс труппаға қосылғанда Макколл мен Литтлвуд ажырасып кетті, бірақ олар көп жылдар бойы бірге жұмыс істеді және Литтлвуд Макколлдың екі баласының құдасы болды. Литтлвуд пен Раффлс 1975 жылы қайтыс болғанға дейін өмірлік серіктес болды. 1953 жылы Глазгода тұрақты база құруға жасаған әрекеттен кейін Театр шеберханасы Лондонның шығысындағы Стратфордтағы Корольдік театрында орналасып, халықаралық даңққа ие болды, Еуропа және Кеңес Одағы бойынша қойылымдар қойды. Литтлвудтың ең танымал қойылымдарының бірі – Бертольт Брехттің «Ерлік ана және оның балалары» (1955) пьесасының британдық тұсаукесері, оны ол режиссерлік етіп, өзі де басты рөлде ойнады. Оның «Fings Ain't Wot They Used T'Be» мюзиклі, Лондонның қылмысты әлемі туралы, сәттіге ие болып, 1959 жылдан 1962 жылға дейін Вест-Эндте көрсетілді. Оның ең жақсы есте қалған туындылары, әдетте, Шелаг Делейнидің сыншылар тарапынан мақтау алған «Балының дәмі» (1958) және Чарльз Чилтонның радиолық шығармасының сахналық бейімделуі болған «О, қандай керемет соғыс!» (1963) мюзиклі болар. Екеуі де фильмге түсірілді. Ол «О, қандай керемет соғыс!» мюзиклі үшін «Үздік режиссура» номинациясында «Тони» сыйлығына ие болды, бұл сыйлыққа ұсынылған алғашқы әйел режиссер болды. Театр шеберханасы ирланд драматургы Брендан Беханның шығармаларын да қолдады.

Кейінгі өмір және өлім

1975 жылы Раффлс қайтыс болғаннан кейін Литтлвуд «Театр шеберханасынан» кетіп, режиссерлік қызметтен бас тартты. Біраз уақыт мақсатсыз серуендеген соң ол Францияға қоныстанды және шарапшы және ақын барон Филипп де Ротшильдтің өмір серігі болды, оның «Milady Vine» атты мемуарларын жазды. 1980-жылдардың ортасында ол 1994 жылы жарық көрген «Joan's Book» автобиографиясын жазуға кірісті. Литтлвуд 2002 жылы 87 жасында Питер Ранкиннің лондондық пәтерінде табиғи себептерден қайтыс болды.

Портреттер

Литтлвудтың рөлін Зои Ванамакер 2017 жылы BBC телеарнасының Барбара Виндзор өміріне арналған "Babs" атты теледрамасында ойнады.