Кіріспе

Джеймс Максвелл (James Maxwell; 23 наурыз 1929 – 18 тамыз 1995) – америкалық-британдық актер, театр режиссері және жазушы, ең әйгілісі Манчестердегі Royal Exchange театрымен байланысы.

Ерте өмір

Ол АҚШ-тың Массачусетс штатындағы Вурчестер қаласында дүниеге келді, бірақ карьерасының көп бөлігін Ұлыбританияда өткізіп, Лондонда қайтыс болды. 20 жасында ол Ұлыбританияға Олд Вик театр мектебінде оқуға келді. Онда ол Каспер Вреде және Ричард Негримен (кейіннен 25 жылдан соң Корольдік алмасаның негізін қалаушылармен) танысты.

Театрдағы жұмыс

Бристольдегі Олд Вик театрында және Манчестердегі Пикколо театрында сахна алғаннан кейін ол режиссерлер Майкл Эллиотт пен Каспер Вредемен, бастапқыда 59 театр компаниясымен бірлесе жұмыс істей бастады. Ол Георг Бюхнердің «Дантонның өлімі» (түпнұсқа атауы: Dantons Tod) пьесасын Хаммерсмит лирик театрының ашылу қойылымы үшін аударды. Эллиотт пен Вред Олд Вик компаниясын басқара бастады, ал Максвелл оларға қосылып, «Венеция саудагері» және «Өлшем үшін өлшем» сияқты бірнеше қойылымдарда ойнады. Содан кейін топ Манчестердегі Брахам Мюрреймен бірігіп, 69 театр компаниясын құрды. Максвелл Даниэль Деронданы өңдеді; Эллиотттың режиссерлігінде және Ванесса Редгрейвтің басты рөліндегі қойылым кейін теледидарда көрсетілді. Ол компанияның көптеген қойылымдарында, соның ішінде 1969 жылы «Темпест» пьесасындағы Просперо және 1975 жылы «Барлық маусымдар үшін адам» пьесасындағы Томас Мор рөлінде ойнады. Ол сондай-ақ 1973 жылы Том Куртенэй, Дженни Агуттер және Брайан Кокспен бірге «Армз және адам» қойылымын сахналады. Бұл ынтымақтастықтың табысқа ие болуына байланысты, топ Манчестерде тұрақты театр іздеуді бастады және ақырында, құрылысы тоқтап қалған Корольдік биржа ғимаратының ішінде жаңа театр салынды. Максвелл осы жаңа театрдың негізін қалаушы көркемдік директорларының бірі болды. Ол екі ашылу қойылымында да өнер көрсетті: Клейсттің «Гомбургтің ханзадасы» (түпнұсқа атауы: Der Prinz von Homburg) және Шериданның «Ривалдары». 1995 жылы қайтыс болғанға дейін ол көркемдік директор қызметін атқара берді. 20 жыл бойы көптеген қойылымдарда ойнағаннан өзге, ол «Монте-Кристо графы», «Гордость и предубеждение» және «Ай тасы» сияқты бірнеше романдарды өңдеді. Ол сонымен қатар 20-дан астам қойылымды режиссерлікке бөлді. Брахм Мюррей еске алғандай: «Өнерші ретінде ол көп дағдылы болды және өзінің әрбір шеберлігін сараппен қолданды. Жазушы ретінде ол көптеген шығармаларды аударды; режиссер ретінде ол әсіресе комедия жанрында шебер болды. Ол адамдарды күлдіруді ұнатты, бірақ ол актер ретінде есте қалуды қалаған».

Теледидар мен кинодағы жұмысы

Театр оның алғашқы махаббаты болғанымен, ол теледидар мен кинода да өнер көрсетті. Оның ең танымал телеролі – BBC2 телеарнасының "The Shadow of the Tower" драмалық сериалындағы Генри VII патшасы, бірақ ол алдыңғы драмасы болған "Генри VIII-нің алты әйелі" (1970) сияқты сәтті болмады. Оның басқа тележұмыстарының ішінде "Доктор Ху" хикаятындағы "Underworld" (1978) ролі бар. Ол 1967 жылы "The Avengers" эпизодындағы "The Superlative Seven" эпизодында Джейсон Уэйд рөлінде ойнады, сондай-ақ Генри Джеймстің "Ханшайымның портреті" (1968), "Frontier" (1968), "Doomwatch: Темір дәрігер" (1971), "Thriller" және "The Saint" телесериалдарында Осмонд рөлінде пайда болды. Ол "Дұшпан есігінде" атты эпизодта ("Адалдық сатқындығы", 10-шы эпизод, 1-ші маусым, 1978 жылдың 25 наурызында көрсетілді) генерал-майор фон Виттке рөлін сомдады. Ол сондай-ақ "Жеке Поттер" (1962), "Франкенштейннің зұлымдығы" (1964), "Otley" (1968) және "Иван Денисовичтің өмірінен бір күн" (1970) фильмдерінде де ойнады. Бұл фильмдердің біріншісі мен соңғысын оның досы және әріптесі Каспер Вреде түсірген.

Жеке өмір

1952 жылы ол актриса Эвриль Эльгарға үйленді және олардың екі ұлы болды. Олар Олд Вик театр мектебінде танысып, ол Максвеллдің көптеген спектакльдерінде ойнады. Ол 1995 жылы қайтыс болды. Джеймс Максвелл Манчестердегі Royal Exchange Theatre туралы "Most Haunted" (S8,07) бағдарламасында еске алынды, онда психикалық медиум Дэвид Уэллс оның рухынан хабар алған деген шақырды. Оның мансабы театрдың негізін қалаушы мүшесі ретінде талқыланды.