Сэмюэл Уанамейкер: Американдық актер және режиссер өмірі мен қызметі
Sam Wanamaker
Сэмюэл Уанамейкер (1919-1993) – америкалық актер, режиссер, Голливудтан Англияға саяси көзқарастарынан қоныс аударған. Шекспирдің Globe театрын құтқаруға үлкен үлес қосты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық актер және режиссер (1919–1993)
American actor and director (1919–1993)
Сэмюэл Ванамакер, (туған Уоттенмакер; 14 маусым 1919 – 18 желтоқсан 1993) – 1950 жылдары коммунистік көзқарастарынан кейін Голливудта қара тізімге еніп қалуы мүмкін деген қорқынышпен Ұлыбританияға көшіп келген американдық актер және режиссер. Ол ағылшын театрына белсенді қатысып, сонымен қатар кино және теледидар саласында жұмыс істеді, бірақ негізгі тұрағы Ұлыбританияда болғандықтан, кейіннен Голливудқа да оралды. Ол Роза театрын сақтап қалуға ең көп үлес қосқан адам ретінде танылады, бұл Лондонда Шекспирдің «Глобус» театрының қайта жаңғыруына әкелді, ал театр комплексіндегі екінші театр Сэм Ванамакер атымен аталады. Ол еңбегі үшін құрметті рыцарь атағымен марапатталды.
Samuel Wanamaker, , (born Wattenmacker; June 14, 1919 – December 18, 1993) was an American actor and director who moved to the United Kingdom after becoming fearful of being blacklisted in Hollywood due to his communist views in the 1950s. He became extensively involved in English theater, while continuing film and television work, eventually returning to some Hollywood productions while remaining based in the UK. There, he is also credited as the person most responsible for saving The Rose Theatre, which led to the modern recreation of Shakespeare's Globe Theatre in London, where he is commemorated in the name of the Sam Wanamaker Playhouse, the site's second theatre. He was awarded an honorary knighthood for his work.
Ерте өмір
Ванамейкер Чикаго қаласында, портной Морис Уоттенмейкердің (Манус Уотмакер) және Моллидің (қызметтес аты Бобеле) ұлы болып дүниеге келді. Оның ата-анасы еврей тегіндегі орыстар еді. Ол екі бауырдың кішісі, үлкені Уильям, Седарс-Синай медициналық орталығында ұзақ жылдар бойы кардиолог қызметін атқарды. Ол Гудман драма мектебінде, содан кейін Чикаго өнер институтында (қазіргі ДеПол университетінде) және Дрейк университетінде білім алды. Чикаго мен Солтүстік Висконсин штатындағы жазғы театрларда жұмыс істеді, 1937 жылы Пенинсула Плейерс театрының сахнасын салуға көмектесті.
Wanamaker was born in Chicago, the son of tailor Maurice Wattenmacker (Manus Watmakher) and Molly (née Bobele). His parents were Russians of Jewish descent. He was the younger of two brothers, the elder being William, long term cardiologist at Cedars Sinai Medical Center. He trained at the Goodman School of Drama then at the Art Institute of Chicago (now at DePaul University) and at Drake University and began working with summer stock theatre companies in Chicago and northern Wisconsin, where he helped build the stage of the Peninsula Players Theatre in 1937.
Мансап
Ванамейкер актерлік карьерасын көшпенді труппаларда бастады, кейін Бродвейде жұмыс істеді. 1942 жылы ол Ингрид Бергманмен бірге «Жоанна Лотарингиялық» пьесасында ойнады, ал келесі жылы «Афинадан келген екі джентльмен» пьесасын қойды. 1943 жылы Ванамейкер Вашингтондағы Ұлттық театрда «Контратака» пьесасының актерлік құрамында болды. Ол 1943-1946 жылдары Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ армиясында қызмет етуден бұрын Дрейк университетінде оқыды. 1947 жылы актер және режиссер ретінде бейбіт өмірге оралды. 1948 жылы ол Бродвейде «Қош бол, қиялым» пьесасын қойып, бас рөлде ойнады. 1951 жылы Ванамейкер Голливудтың он актерінің екеуінің оралуын қарсы алып сөз сөйледі. 1952 жылы Маккартидің «Қызыл үрей» кезеңінің шыңында, сол кезде Ұлыбританияда жұмыс істеп жүрген Ванамейкер, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Армиядағы еңбегіне қарамастан, коммунист болған жылдары Голливудта қара тізімге түсуі мүмкін екенін білді. Ол Англияда қалуға шешім қабылдады, онда режиссер және продюсер болып жұмыс істегенмен қатар, сахна және кино актері ретінде мансабын жаңартты. 1952 жылы ол Лондон қаласында Клиффорд Одетстің «Қысқы саяхат» пьесасында актер және режиссер ретінде тұңғыш рет өнер көрсетті. Майкл Редгрейвтің де қатысқан бұл пьесаны сыншылар «сенсациялық» деп бағалады. 1957 жылы Ливерпульдегі ұмытылған «Жаңа Шекспир» театрының директоры болып тағайындалды. Ол театрға «Көпірден көрініс», «Ыстық төбедегі мысық», «Роза татуировкасы» және «Автобус аялдамасы» сияқты бірқатар атақты қойылымдар әкелді. Сонымен қатар, кино, лекциялар, джаз концерттері мен көркем көрмелер сияқты басқа да мәдени шараларды қосу арқасында ол жанды өнер орталығына айналды. 1960 және 1970 жылдары ол «Корольдік опера театры», Ковент-Гарден және 1974 жылы Шекспирдің туған күнін тойлау сияқты бірнеше жобаларды өндірді немесе режиссерлік етті. Ол режиссер және актер ретінде фильмдерде де, теледидарда да жұмыс істеді, «Спиральді баспалдақ» (1974) фильмінде рөл ойнады, содан кейін «Жеке Бенджамин» (1980), «Супермен IV: Бейбітшілік іздеуі» (1987) және «Бейби бум» (1987) сияқты Голливуд фильмдеріне оралды. 1968 жылы ол «Лансер» батыс телесериалының пилоттық эпизодын өндірді және режиссерлік етті; оның көркемдік нұсқасы 2019 жылғы «Бір кезде Голливудта» фильмінде және 2021 жылғы Николас Хаммонд Ванамейкер рөлінде ойнаған романында бейнеленген. Ол сондай-ақ Майкл Типпеттің «Мұздың жарылуы» операсының әлемдік премьерасын қоса алғанда, сахналық қойылымдарды қойды. 1980 жылы ол Сан-Франциско операсында Лучано Павароттидің қатысуымен Джузеппе Вердидің «Аида» операсын қойды (қазір DVD ретінде шығарылған). 1985 жылы ол қысқа ғұмырлы «Берренгерлер» теледрамасында жесір және аяусыз дүкен иесі Саймон Берренгер рөлінде ойнады.
Wanamaker began his acting career in traveling shows and later worked on Broadway. In 1942, he starred with Ingrid Bergman in the play Joan of Lorraine and directed Two Gentlemen from Athens the following year. In 1943, Wanamaker was part of the cast of the play Counterattack at the National Theatre in Washington, D. C. During the play, he became enamored of the ideals of communism. He attended Drake University before serving in the U. S. Army from 1943 to 1946, during World War II. In 1947, he returned to civilian life as an actor and director. In 1948, he starred in and directed the original Broadway production of Goodbye, My Fancy. In 1951, Wanamaker made a speech welcoming the return of two of the Hollywood Ten. In 1952, at the height of the McCarthy "Red Scare" period, Wanamaker, who was then acting in the UK, learned that despite his distinguished service in the Army during World War II, his years as a communist could lead to his being blacklisted in Hollywood. He consequently decided to remain in England, where he reestablished his career as a stage and film actor, along with becoming a director and producer. In 1952, he made his debut as both actor and director in London in Clifford Odets' Winter Journey. The play, which co starred Michael Redgrave, was considered "sensational" by critics. In 1957, he was appointed director of the neglected New Shakespeare Theatre in Liverpool. He brought a number of notable productions to the theatre, such as A View from the Bridge, Cat on a Hot Tin Roof, The Rose Tattoo and Bus Stop. It was also transformed into a lively arts centre as a result of including other cultural attractions, such as films, lectures, jazz concerts and art exhibits. In the 1960s and 1970s, he produced or directed several works at venues including the Royal Opera House, Covent Garden, and directed the Shakespeare Birthday Celebrations in 1974. As a director and actor, he worked in both films and television, with roles in The Spiral Staircase (1974), and he eventually returned to Hollywood films like, Private Benjamin (1980), Superman IV: The Quest for Peace (1987), and Baby Boom (1987). In 1968, he produced and directed the pilot episode of the Western TV series Lancer; a fictionalized version of this is depicted in the 2019 film Once Upon a Time in Hollywood, and 2021 novelization with Wanamaker portrayed by Nicholas Hammond in the film. He also directed stage productions, including the world premiere production of Michael Tippett's opera The Ice Break. In 1980, he directed Giuseppe Verdi's opera Aida starring Luciano Pavarotti at San Francisco Opera (now broadcast version released as DVD). He was also featured as the widowed and ruthless department store owner Simon Berrenger on the short lived television drama Berrenger's in 1985.
Өлім
Ванмакер 1993 жылдың 18 желтоқсанында Лондонда 74 жасында простата қатерлі ісігінен қайтыс болды. Королева Елизавета II 1997 жылдың 12 маусымында Глобты салтанатты түрде ашуға үлкермей, одан бұрын дүние салды. Оның үш қызы қалды: Әби, Зоя және Джессика.
Wanamaker died of prostate cancer in London on December 18, 1993, aged 74, before the grand opening of the Globe by Queen Elizabeth II on June 12, 1997. He was survived by three daughters, Abby, Zoë, and Jessica.