Тувалудың тұңғыш премьер-министрі Тоарипи Лаути (1928-2014) өмірі мен саяси қызметі. Тәуелсіздікке дейін және кейін басшылық еткен тұлға туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тувалудың бірінші премьер-министрі (1928–2014)
First Prime Minister of Tuvalu (1928–2014)
Сэр Тоарипи Лаути (28 қараша 1928 – 25 мамыр 2014) – Тувалу колониясының бас министрі (1975–1978), Тувалу тәуелсіздік алғаннан кейін алғашқы премьер-министр (1978–1981) және Тувалудың генерал-губернаторы (1990–1993) қызметтерін атқарған тувалулық саясаткер. Ол Суалуа Туиге үйленген.
Sir Toaripi Lauti (28 November 1928 – 25 May 2014) was a Tuvaluan politician who served as chief minister of the Colony of Tuvalu (1975–78), as the first prime minister following Tuvalu's independence (1978–1981) and governor general of Tuvalu (1990–1993). He was married to Sualua Tui.
Білім
Лаути Папуа территориясының Тоарипи ауылында дүниеге келді. Оның әкесі Фунафутидің пасторы Лаути Кае еді. 1938 жылдан 1944 жылға дейін 6 жыл бойы Вайтупудағы Елисефу (Жаңа Эллис) бастауыш мектебінде оқыды. 1945 жылы Фиджиге Лондон провинциялық мектебіне, 1946 жылы Королева Виктория мектебіне жіберілді, ал 1947 жылы Жаңа Зеландияның Окленд қаласындағы Уэсли колледжіне ауысты. 1948 жылдан 1951 жылға дейін Крайстчерчтегі Сент-Эндрюс колледжінде білімін аяқтады. 1952 және 1953 жылдары Крайстчерчтегі мұғалімдер даярлау колледжінде оқыды, сонымен қатар Сент-Эндрюс колледжінде тәрбиеші болып жұмыс істеді.
Lauti was born in Toaripi village of the Territory of Papua. His father was Pastor Lauti Kae of Funafuti. He studied at Elisefou (New Ellice) primary school in Vaitupu for 6 years from 1938 to 1944. In 1945, he was sent to study in Fiji at the Londoni Provincial School, and in 1946 at the Queen Victoria School, before moving in 1947 to Wesley College in Auckland, New Zealand. From 1948 to 1951, he finished his schooling at St Andrews College in Christchurch in 1948. He attended the Teachers' Training College in Christchurch in 1952 and 1953, at the same time he was a House Master at St Andrew's College.
Тәуелсіздікке дейінгі мансап
Тоарипи Лаути 1954-1962 жылдары Таравадағы Король Георгий V орта мектебінде мұғалім болды. 1962 жылдан 1974 жылға дейін Наурудағы британдық фосфат комиссарларының өндірістік қатынастар жөніндегі қызметкері болды. Ол 1975 жылдың 2 қазанынан 1978 жылдың 1 қазанына дейін Тувалу колониясының, бұрынғы Эллис аралдарының тұңғыш бас министрі болды. Тәуелсіздік алғаннан кейінгі алғашқы сайлау 1981 жылдың 8 қыркүйегінде ғана өтті. Сол сайлауда Томаси Пуапуа Лаути басқаратын парламент мүшелері тобынан 7:5 есе көп дауыспен премьер-министр болып сайланды. Тоарипи Лаутидің басшылығындағы үкімет Техаста жер сатып алудан 15 пайыздық кіріс әкелетінін уәделеген америкалық жылжымайтын мүлік сатушысына мемлекеттік қаражаттың басым бөлігін инвестициялау туралы шешімі салдарынан дауға тартылды. Бұл инвестиция алаяқтық екені анықталды. АҚШ құқық қорғау органдары қаражатты қайтарып алғанмен, осы оқиға оның шешімдеріне сенімнің төмендеуіне және Пуапуаның сайлануына ықпал етті. Лаути сондай-ақ Фунафути қалалық кеңесінің төрағасы және Тувалу тілі жөніндегі кеңестің мүшесі қызметін атқарды.
Toaripi Lauti was a teacher at King George V Secondary School in Tarawa from 1954 to 1962. From 1962 to 1974 he was an industrial relations officer with the British Phosphate Commissioners in Nauru. He was the first chief minister of the Colony of Tuvalu, the former Ellice Islands, from 2 October 1975 to 1 October 1978. The first elections after independence were not held until 8 September 1981. At that election, Tomasi Puapua was elected as prime minister with a 7:5 majority over the group of members of parliament headed by Lauti. The administration of Toaripi Lauti had become involved in controversy, as a result of his decision to invest nearly all of the government's money with an American real estate salesman who promised 15 percent returns from the purchase of land in Texas. The investment turned out to be a fraud. While the funds were recovered by US agencies, the controversy resulted in a loss of confidence in his judgment and was an important factor in the election of Puapua. Lauti also served as the President of the Funafuti Town Council and as a member of the Tuvalu Language Board.
Тувалудың генерал-губернаторы
Оның беделі премьер-министр қызметін аяқтаған жағдайлардың салдарынан жақсартылды. 1990 жылдың 1 қазанынан 1993 жылдың 1 желтоқсанына дейін ол Тувалудың генерал-губернаторы болып қызмет етті, мемлекет басшысы ретінде Тувалу королевасы Елизавета II-ні өкілдік етті. 1990 жылы ол Киелі Михаил және Киелі Георгий орденінің Ұлы крестінің иегері (GCMG) атағымен марапатталды.
His reputation was redeemed from the circumstances that ended his time as prime minister, he was the Governor General of Tuvalu, representing Elizabeth II, Queen of Tuvalu as head of state, from 1 October 1990 through 1 December 1993. In 1990, he was appointed a Knight Grand Cross of the Order of St Michael and St George (GCMG).