Кіріспе
1596/97 жылғы Финляндиядағы шаруалар көтерілісі. Қазіргі фин тарихнамасы осы көтерілісті Швеция және Польша королі Зигизмунд пен герцог Карл арасындағы қақтығыс (Зигизмундқа қарсы соғыс) аясында қарастырады. Карл шаруаларды Зигизмундты қолдаған Финляндия дворяндарына қарсы көтеріліске қоздырды.
Modern Finnish historiography sees the uprising in the context of the conflict between Duke Charles and Sigismund, King of Sweden and Poland (War against Sigismund). Charles agitated the peasants to revolt against the nobility of Finland, which supported Sigismund during the conflict.
Өмірбаян
Швеция Корольдігі мен Ресей патшалығы арасындағы 25 жылдық соғыс салық жүктемесін арттырды, оның ең жақтырылмаған түрі – "қамал лагері", яғни шаруалардың есебінен орналасу, күнкөріс және жалақы төлеу. Шаруалар, әсіресе, әскерге кавалерия жасағын жабдықтап берген ақсүйектер мен төмен дәрежелі шляхталардың сарбаздар соғыста болмағанда да қамал лагері алымын жинауына рұқсат берілгенін және Клаус Флемингтің соғыстан кейін көп жылдар бойы әскерді қамал лагерінде ұстап, оны өз пайдалануына дайын күйде қалдыруын шыдамассыздықпен қабылдады. Ақсүйектер мен олардың әскерлері қамал лагері алымын жинау кезінде шаруаларға қатысты көптеген зәбір-зияраттар мен заңсыздықтар жасады. Қарулы көтеріліс туындауына себеп болған басқа да маңызды факторлар – "соғыс кезеңіндегі ауыр жағдайлар мен нашар егін жинау, соғыс шаршауынан туған хаос, саяси науқастар және саны мен байлығы артып, шаруаларды қанаған ақсүйектер".
Соғыс
1595 жылы Рождество қарсаңында көтеріліс басталып, бастапқыда сәтті болды, бірақ көп ұзамай атты әскермен жаншылды. Ресми түрде, Қамыт соғысы 1596 жылы 25 қарашада Остроботниядағы Изокиро шіркеуіне шаруалардың шабуылымен басталды. Шаруалар жаяу әскермен бірнеше кездесуде жеңіске жетті. Израиль Ларссон орталық және солтүстік Остроботнияның жаңа губернаторы болып тағайындалды және Флемингке қарсы тұрудың орнына, қашып кеткенге дейін көтерілісті қолдауды жоспарлады. Көшбасшысы жоқ шаруалар 1597 жылы 24 ақпанда шабуыл жасап, Ильмайокидегі Сантавуори төбесінде соңғы шайқасын өткізді.
Мұра
"Нуйясота, сен syyt ja tapaukset" (1857–1859) атты еңбегінде тарихшы және феномэн Ержо Коскинен (не Форсман) шаруаларды бостандық пен әділдік үшін күрескендер ретінде көрсетті. Фредерика Рунебергтің "Сигрид Лильехольм" (1862) романы – фин тіліндегі алғашқы тарихи романдардың бірі. Альберт Эдельфелттің "Көйкелген ауыл" (1879) картинасында әйел, бала және қарт кісі тасқа жасырынып, ал фондық бөлігінде ауыл өртеніп жатыр. Ақын Каарло Крамсу "Руноэльмия" (1887) жинағында жарияланған "Илькка", "Ханну Кранка" және "Сантавуорен тапелу" сияқты патриоттық өлеңдерінде көтерілісшілерді мақтап, олардың жеңілісіне қайғырды. Финляндия азамат соғысынан кейінгі пікірталас, Пентти Ренваллдың "Kuninkaanmiehiä ja kapinoitsijoita Vaasa kauden Suomessa" (1949) еңбегінде көрсетілгендей, Герцог Карлдың көтеріліске ықпал еткен рөліне және Хейкки Йликангастың "Нуйхасота" (1977) еңбегінде айтылғандай, көтерілістің әлеуметтік теңсіздік пен таптық қақтығыстардағы тамырларына баса назар аударды. Кавалахти скаут лагерінде жыл сайын Нуйясотаның (Кудгел соғысының) тарихи қайта жандандырылысы өткізіледі. Жаакко Илькка "Ұлы финдер" телешоуында 75-ші орынға ие болды. Бұл оқиғаға арналған ескерткіш күміс монета да соғылды.