Гарри Вальтер Легге: британдық музыка өндірушісінің өмірі мен қызметі

Кіріспе

Ағылшын музыка продюсері (1906–1979)

Гарри Уолтер Легж (1 маусым 1906 – 22 наурыз 1979) – ағылшын классикалық музыкасын жазушы продюсер, ең әйгілісі EMI компаниясымен байланысты. Оның жазбаларында кейін классика саналған және EMI компаниясы «Ғасырдың ұлы жазбалары» деп қайта шығарған көптеген жинақтар бар. Ол 1927 жылдан бастап жазу индустриясында жұмыс істеді, сонымен қатар «The Manchester Guardian» газетінің кіші музыка сыншысы қызметін атқарды. Ол Корольдік опера театрында (Covent Garden) сэр Томас Бичемнің көмекшісі болды және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қарулы күштер мен бейбіт азаматтарға музыка жеткізуге үлкен үлес қосты. Соғыстан кейін Легж «Филармония» оркестрін құрып, EMI үшін жазушы продюсер болып жұмыс істеді. 1960 жылдары ол EMI компаниясымен келіспей, жұмысынан кетіп қалды. 1964 жылы «Филармонияны» таратуға тырысты, бірақ оркестр одан бұрынғысынша тәуелсіз түрде жұмысын жалғастырды. Осыдан кейін ол тұрақты жұмыс таппады және екінші әйелі Элизабет Шварцкопфқа шеберлік сабақтарын беріп, оның жазбаларын бақылаумен айналысты.

Алғашқы жылдар

Легг Лондонның Шепард Буш қаласында дүниеге келді, әкесі тігінші болған. Ол Хаммерсмиттегі Латимер жоғары мектебінде білім алды. Латын және француз тілдерін жақсы меңгерді, бірақ музыкалық білімі болған жоқ. 16 жасында мектепті бітіріп, одан әрі формалды білім алмады. Әкесінің ынталандыруымен музыкаға, әсіресе Рихард Вагнерге деген құмарлығын дамытты. Осы мақсатта өзі музыка оқуға және неміс тілін үйренуге кірісті. Легг 1927 жылы HMV компаниясына жұмысқа орналасып, альбомдарға және талдамалық жазбаларға, сондай-ақ компанияның ай сайынғы «The Voice» журналы үшін материалдар жазды. Бірақ ол жетекші жазба продюсері Фред Гейсбергтің назарына ілігіп, жақын арада HMV-нің жазба жасау процесіне белсенді қатысты. 1933-1938 жылдары Легг «The Manchester Guardian» газетінде музыка сыншысы болып жұмыс істеді. Соғысқа дейінгі жылдары Легг «абоненттік» жазбалар жүйесін енгізді, онда тыңдармандар болашақ жазбалардың көшірмелері үшін алдын ала төлем жасады, осылайша EMI компаниясына «таңдаулы», бірақ классикалық жазбаларды жасауға мүмкіндік берді, мысалы, Уго Вольфтың әндері мен Бетховеннің толық фортепиано туындылары (Артур Шнабель орындауында). Леггтің жетекшілік еткен тағы бір соғысқа дейінгі жазбасы, LP және CD форматтарында қайта басылған, 1937 жылы Берлинде жасалған сэр Томас Бичемнің «Солғай флейта» жинағы болды. Бичем Леггті Операда өзінің көмекші директоры ретінде жұмыс істеуге шақырды. Бичем оған толық еркіндік берген соң, Рихард Таубер, Юсси Бьёрлинг, Мария Рейнинг, Хильда Конетцни, Юлиус Патзак және Хельге Росванге сияқты әртістерді Ковент-Гардендегі дебюттеріне шақырды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Леггтің нашар көру қабілеті оның қарулы күштерде қызмет етуіне кедерілді. Бичемнің ұсынысымен ол ENSA-ның музыкалық бөлімін басқарып, бүкіл әлемдегі британдық әскерлер үшін концерттер ұйымдастырды және Соломон, сэр Адриан Болт және Джон Барбиролли сияқты музыканттардың қатысуын қамтамасыз етті. 1941 жылы Легг әнші Нэнси Эвансқа үйленді, 1948 жылы олар ажырасты. Кейін ол Мария Калластың әлеуетін бірінші болып танып, оның студиялық жазбаларын EMI үшін жасады. Ол таңдаған репертуар кең болды, бірақ Гендельден ертерекке дейін созылмады, ал заманауи композиторлардың ішінде оңай түсінілетін және диатоникалық туындыларға баса назар аударды. 1940-1960 жылдары ол Уильям Уолтонның шығармаларының көптеген жазбаларын бақылады. Легг соғысқа дейін Лидердің кейбір концерттерін ұйымдастырған болатын, бірақ 1945 жылы Дэвид Вебстердің басшылығымен Ковент-Гардендегі ықпалының әлсірегенін байқап, ол қайтадан концерттер ұйымдастыруға кірісті. Осы және жазбалар үшін ол «Philharmonia» атты жаңа оркестр құрды. Бичем оның алғашқы концертін (бір сигарға) дирижерлік етті, бірақ бұрынғы көмекшісінің қызметкері болғысы келмеді және көп ұзамай «Philharmonia» оркестрімен бәсекелесу үшін «Royal Philharmonic» оркестрін құрды. Алғашқы жылдары «Philharmonia» оркестрі Караянмен тығыз байланысты болды, бірақ ол өзінің назарын Берлин филармониясына аударғаннан кейін Легг Отто Клемперермен көбірек жұмыс істеді, ол 1920-1930 жылдардың көрнекті дирижері болған және Легг оның мансабын жаңартқан еді. «Philharmonia» оркестрін дирижерлік етуге Легг көндірген сол кездегі басқа да танымал музыканттар Вильгельм Фуртвенглер, Артуро Тосканини және Рихард Штраус болды. 1950 жылдары «Philharmonia» оркестрі Ұлыбританиядағы ең жақсы оркестр және әлемдегі ең жақсы оркестрлердің бірі деп есептелді. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін Легг Шварцкопфпен бірге жас әншілерге көптеген бірлескен шеберлік сабақтарын өткізді, бірақ тұрақты жұмыс таба алмады. Оған Вексфорд фестивалінің директоры қызметі ұсынылды және ол оны қабылдады, бірақ 1967 жылы қызметке кіріспес бұрын жүрек талмасынан зардап шекті және ол бас тартты. Ол әйелінің EMI үшін жасаған жазбаларын қадағалауын жалғастырды, бірақ 1977 және 1979 жылдары оның соңғы жазбаларын EMI үшін емес, EMI-нің басты бәсекелесі Decca үшін жасаған кезде компаниямен арадағы қарым-қатынас толықтай үзілді. Легг 1979 жылы 19 наурызда Цюрих опера үйінде өткен Шварцкопфтың соңғы концертіне қатысты, бірақ екі күн бұрын жүрек талмасынан қайтыс болды. Концерттен үш күн өткен соң ол 72 жасында Франциядағы Сен-Жан-Кэп-Ферра қаласында дүние салды. Ол кремацияланды, ал оның күлі өтініші бойынша Венадағы Уго Вольфтің қабіріне жақын жерге қойылды. Ол Бичем, Каражан және Клемперер дирижерлік еткен «Солғай флейта» операсының үш жазбасы үшін жауапты болды, олардың әрқайсысы сөйлеу диалогтарын алып тастағаны үшін сыншылардың наразылығына ұшырады. Оның Клемперердің дирижерлік еткен «Фиделио» операсының жазбасы Клемперердің Ковент-Гардендегі сол кездегі концерттік жазбасымен салыстырылды, себебі Легг таңдаған әншілер ROH әртістерінен нашар болды. Ол стерео жазбаларға күдікпен қарады және оған мүмкіндігінше қарсы тұрды. Дегенмен Легг «көптеген керемет жазбаларды қалдырды, олардың деңгейіне жеткен жазбалар болашақта жасалмауы мүмкін». Оның «The Dream of Gerontius» (Сарджент), «Tristan und Isolde» (Фуртвенглер), «Tosca» (Де Сабата), «Der Rosenkavalier» және «Falstaff» (Караян), «Così fan tutte» (Бём) және неміс симфониялық репертуарының негізгі туындылары (Клемперер, Фуртвенглер, Караян) жазбалары LP және CD форматтарында ондаған жылдар бойы сатылып келді.

Legge was born in Shepherd's Bush, London, where his father was a tailor. He was educated at the Latymer Upper School in Hammersmith. He excelled in Latin and French, but received no musical training. He left school at 16 and had no further formal education. Encouraged by his father he developed a taste for music, and Richard Wagner in particular, in pursuit of which he taught himself to read music and to speak German. Legge first joined HMV in 1927, writing album and analytical notes and copy for the company's monthly retailing magazine, The Voice, but he caught the eye of the leading record producer, Fred Gaisberg, and was soon taking an active role in HMV recording procedures. Between 1933 and 1938, Legge also worked as a music critic for The Manchester Guardian. In the pre war years, Legge pioneered "subscription" recordings, by which the public were invited to pay in advance for their copies of future recordings, thus making it economically possible for EMI to make such "niche" but classic recordings as the songs of Hugo Wolf and the complete piano works of Beethoven (played by Artur Schnabel). Another pre war recording supervised by Legge, which has been reissued on LP and CD, was Sir Thomas Beecham's set of The Magic Flute, made in Berlin in 1937. Beecham invited Legge to join him at the Opera as assistant artistic director. Given a free hand by Beecham he engaged Richard Tauber, Jussi Björling, Maria Reining, Hilde Konetzni, Julius Patzak and Helge Roswänge in their Covent Garden debuts. During World War II, Legge's poor eyesight prevented him from serving in the armed forces. At Beecham's instigation he took on the musical side of ENSA, arranging concerts for British troops all over the world, and securing the services of musicians such as Solomon, Sir Adrian Boult and John Barbirolli. In 1941 Legge married the singer Nancy Evans; they divorced in 1948. Later he was among the first to spot the potential of Maria Callas, whose studio recordings he produced for EMI. The repertoire he chose to record was broad, though not extending much earlier than Handel and among modern composers concentrating on the approachable and diatonic. From the 1940s to the 1960s he supervised a long series of recordings of the works of William Walton. Legge had promoted some Lieder recitals before the war, but in 1945, finding his influence at Covent Garden much diminished under the management of David Webster he again ventured into promoting concerts. For these, and for recordings, he founded a new orchestra, the Philharmonia. Beecham conducted its first concert (for the fee of one cigar) but was unwilling to be the employee of his former assistant and soon founded the Royal Philharmonic in competition with the Philharmonia. In its early years the Philharmonia became closely identified with Karajan, but when he turned his attentions to the Berlin Philharmonic, Legge worked more and more with Otto Klemperer, a prominent conductor in the 1920s and '30s whose career Legge revitalised. Other eminent musicians of the time whom Legge persuaded to conduct the Philharmonia were Wilhelm Furtwängler, Arturo Toscanini and Richard Strauss. At its peak in the 1950s the Philharmonia was widely rated as the finest British orchestra and one of the finest orchestras in the World. In retirement Legge, together with Schwarzkopf, gave many joint masterclasses for young singers but he failed to find a permanent job. He was offered, and accepted, the directorship of the Wexford Festival, but he suffered a disabling heart attack in 1967 before he could take up the post, and he withdrew. He continued to supervise the EMI recordings made by his wife, but the breach with the company was complete when in 1977 and 1979 he produced her last recordings not for EMI but for Decca, EMI's great rival. Legge attended Schwarzkopf's final appearance, a recital at Zürich Opera House on 19 March 1979, despite having suffered a heart attack two days earlier. Three days after the recital, he died in Saint Jean Cap Ferrat, France, at the age of 72. He was cremated, and his ashes were initially placed near those of Hugo Wolf in Vienna, as he had requested. He was responsible for three recordings of The Magic Flute, conducted by Beecham, Karajan and Klemperer, each of which has incurred the disapproval of critics for omitting the spoken dialogue. His recording of Fidelio under Klemperer has been compared unfavourably with Klemperer's contemporaneous live recording from Covent Garden, on the grounds that Legge's chosen singers were less effective than their ROH rivals. He was suspicious of stereo recording, and resisted it for as long as he could. Nevertheless Legge's legacy is "a vast number of outstanding recordings that set standards unlikely ever to be surpassed". His recordings of The Dream of Gerontius (Sargent), Tristan und Isolde (Furtwängler), Tosca (De Sabata), Der Rosenkavalier and Falstaff (Karajan), Così fan tutte (Böhm) and the core German symphonic repertory (Klemperer, Furtwängler, Karajan ) have remained in the catalogue for decades, first on LP and then on CD.