Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Сезімталдықсыздық көрсеткіші (F of I) – жарылғыш заттың соққыға сезімталдығын өлшеудің кері шкаласы. Осы контексте «сезімталдықсыздық» термині соққы, үйкеліс, электростатикалық разряд, жалынның қолданылуы және т.б. әсерлерден басталу/детонациялану ықтималдығын білдіреді. Бұл жарылыс ыдырауын тудыратын стимул деңгейін сандық өлшеу. Сезімталдықсыздық көрсеткіші соққы сынақтары арқылы, әдетте, құлау салмағы мұнарасын пайдалану арқылы анықталады. Бұл сынақта жарылғыш заттың шағын үлгісі төмен түсетін мұнараның түбіндегі ойыққа орналастырылған кішкентай болат тіреуге (anvil) қойылады. Содан кейін сынақ үлгісіне 1 килограммдық цилиндр тәрізді болат салмақ (түтік ішінде орнатылып, соққы нүктесіне дәл бағытталған) өлшенген биіктіктен түсіріледі. Бұл процесте және одан кейін басталудың орын алған-алмағанын анықтау үшін бақылау жүргізіледі. Бұл сынақ бірнеше рет қайталанып, құлау биіктігі белгіленген әдіс бойынша өзгертіледі. Әртүрлі биіктіктер қолданылады, бастапқыда кішкентай қашықтықтан (мысалы, 10 см) бастап, біртіндеп 3 метрге дейін көтеріледі. Құлау биіктігінің қатары және басталудың орын алғандығы сандық талдау арқылы тексеріліп, жарылғышты бастаудың 50% ықтималдығын қамтамасыз ететін құлау биіктігі анықталады. Бұл сынақтардың мақсаты жарылғыш затты және оны құрайтын кез келген оқ-дәрілерді жобалау, өндіру, тасымалдау және сақтау қағидаларын регламенттеуге арналған қауіпсіздік саясатын/ережелерін әзірлеу болып табылады. Қазіргі уақытта құлау мұнарасын калибрлеу үшін RDX эталондық үлгісі қолданылады, осы материалда 50% басталу ықтималдығын қамтамасыз ететін құлау биіктігі өлшенеді және тіркеледі. Басқа жарылғыш заттарды бастау үшін қажетті құлау биіктігі RDX стандартына сәйкестендіріледі, осылайша әртүрлі жарылғыш заттардың соққыға сезімталдығын салыстыруға болады. Конвенция бойынша, 50% басталу құлау биіктігі RDX-ке тең жарылғыш заттарға F of I 80 беріледі. Шкала бастапқыда TNT-ні эталондық стандарт ретінде пайдаланып анықталды, TNT-нің F of I мәні дәл 100-ге тең. Бұл бастапқы шкалада RDX шамамен 80 F of I көрсетті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, қару-жарақ жүйелерінің ең көп таралған энергетикалық компоненті ретінде қарапайым TNT-ді күрделі жарылғыш қоспалар алмастырған кезде, RDX эталондық стандарт ретінде қабылданды. Сезімталдықты жарылғыш затты детонациялаудың қаншалықты оңай екендігін көрсететін сезімталдықпен шатастыруға болмайды. Бұл жағдайда, сезімталдығы жоғары жарылғыш затты детонациялау үшін кішкентай детонатор немесе күшейткіш (gayne) қажет болады.
Figure of Insensitivity (F of I) is an inverse scale of measure of the impact sensitivity of an explosive substance. In this particular context the term 'Insensitivity' refers to the likelihood of initiation/detonation by impact, friction, electrostatic discharge, application of flame, etc. It is a quantitative measure of the level of stimulus required to cause explosive decomposition. The figure of insensitivity is determined from impact testing, typically using a drop weight tower. In this test, a small sample of the explosive is placed on a small steel anvil which is slotted into a recess in the base of the drop tower. A cylindrical, 1 kilogram steel weight (mounted inside a tube to accurately guide its descent to the impact point in the centre of the anvil) is then dropped onto the test specimen from a measured height. The specimen is monitored both during and after this process to determine whether initiation occurs. This test is repeated many times, varying the drop height according to a prescribed method. Various heights are used, starting with a small distance (e. g. 10 cm) and then progressively increasing it to as high as 3 metres. The series of drop heights and whether initiation occurred are analysed statistically to determine the drop height which has a 50% likelihood of initiating the explosives. The intention of these tests is to develop safety policies/rules which will govern the design, manufacturing, handling and storage of the explosive and any munitions containing it. A reference standard sample of RDX is currently used to calibrate the drop tower, so that the drop height to produce 50% likelihood of initiation in this material is measured and recorded. The drop height required to initiate other explosives can then be related to the RDX standard, so that a ready comparison of impact sensitivity between different explosives can be made. By convention, explosives having a 50% initiation drop height equal to that of RDX are given a F of I of 80. The scale was originally defined using TNT as the reference standard, with TNT having, by definition, an F of I of exactly 100. On this original scale, RDX yielded an F of I of around 80. Following World War II, when more complex explosive compositions replaced pure TNT as the most common energetic component of weapon systems, RDX was adopted as the reference standard. Sensitivity should not be confused with Sensitiveness which is a measure of how easy it is to detonate an explosive. In this context an explosive with more sensitiveness requires a smaller detonator or gayne to detonate it.