Кіріспе

Неміс суретшісі (1836–1904)

Франц Сераф Ленбах, 1882 жылдан бастап Риттер фон Ленбах (13 желтоқсан 1836 – 6 мамыр 1904), – неміс суретшісі, ең алдымен ақсүйектер, өнер және индустрия өкілдерінен құралған көрнекті тұлғалардың портреттерімен танымал. Қоғамдағы беделіне байланысты, оны жиі "Malerfürst" ("Суретші ханзадасы") деп атаған.

Өмірбаян

Оның әкесі, бастапқыда Оңтүстік Тирольден келген, онда отбасы аты "Лемпах" деп жазылатын, Ленбахтың туған жері Шробенхаузеннің бас масон болды. Ленбах 1848 жылы Ландсбергте бастауыш білімін аяқтады, содан кейін Ландшуттегі бизнес мектебінде оқыды. 1851 - 1852 жылдары Мюнхендегі мүсінші Ансельм Сиккингердің шәкірті болды. Сол кезде әкесі қайтыс болып, ол отбасының ісіне көмектесу үшін үйіне қайтты. Ол Аугсбургтің қолданбалы ғылымдар университетінде білім алуды бастамас бұрын, ол жерде қысқа ғана уақыт болды. Ол жерде бос уақытында сурет салып, суретші Иоганн Баптист Хофнермен (1832-1913) дос болып, суретші болуға шешім қабылдады. 1854 жылы ол Мюнхендегі Көркемсурет академиясында оқуға отбасының қарсылығын жеңіп, кейіннен Херман Аншутцтен жеке сабақ алды. Ленбах Карл фон Пилотидің шәкірті болған кезде өте талантты суретші болған. 1858 жылы ол Гласпаласта көрме өткізді және сапарға стипендия жеңіп алды, бұл оған Пилотимен бірге Римге баруға мүмкіндік берді. Бұл алғашқы саяхаттың нәтижесінде бірнеше жұмыс қалды: Жаман ауа-райынан паналаған шаруа (1855), Қойшы (1860, Шах галереясында, Мюнхен) және Тит аркасы (Палфи коллекциясында, Будапешт). Ол Шекке Ескі шеберлердің көшірмелерін жасау үшін оралды. Қайтып келгеннен кейін ол портрет суретшісі ретінде мансабын бастады. Оның үлкен жетістігі 1869 жылы Гласпаласт көрмесінде алтын медаль жеңіп алу болды, тіпті көптеген сәнді француз суретшілеріне қарсы тұрды. 1870 жылдан кейін ол өзінің суреттерін сату үшін Венаға сапар шеге бастады, тіпті 1873 жылғы үрейден де аман қалды. Сондай-ақ, ол Мария Беккадели ди Болоньяға деген құштарлығымен жиі баратын болған, бірақ ол ешқашан жауап бермеді. 1875-1876 жылдары ол Ханс Макартпен бірге Мысырға сапар шекті, бұл оның стиліне үлкен әсер етті. 1882 жылы ол Бавария тәжінің Еңбегі орденімен марапатталды, бұл оған "Ленбахтан" атануға құқық берді. Келесі жылы ол Римге қайтып келді, онда Боргезе сарайында пәтерлерде тұрды. Оның бір үлгісі Клара Шуман болды, ол 1878 жылы пастельмен портретін салды. 1885 жылы оған Рим папасы Лев XIII-нің портретін салу тапсырылды. Папаның портрет үшін отыруға уақыты болмағандықтан, фотосурет үлгісін жасау үшін жаңа техника қолданылды. 1887 жылы Римнен кетіп, Мюнхенде вилла салуға кірісті. Сол жылы ол графша Магдалена Мольткеге үйленді. 1890 жылдары ол сурет салуды тек фотосуреттерден бастады, бұл сол кездегі әдеттегі практика болды, бірақ ол жеткілікті табыс табу үшін тым тез жұмыс істей бастады. 1895 жылы үлкен жанжал болды, өйткені оның көмекшілерінің бірі аяқталмаған суреттер мен эскиздерді алып, студенттерге егжей-тегжейін толтыруды тапсырып, оларды Ленбахтың жұмысы деп таныстырды. 1896 жылы ол және Магдалена ажырасып, оның дәрігері Эрнст Швенингерге опасыздық жасады деген күдік туды, ол кейіннен үйленді. Ленбах композитор Роберт фон Хорнштейннің қызы Шарлотта фон Хорнштейнге қайтадан үйленді. Ол Мюнхен сецессиясына қосылудан бас тартты және Баварияның жаңа Ұлттық музейін қатты сынға алды. Ол сондай-ақ әйелдерді суретке түсіре бастады, бұрын ол ер адамдарға ғана көңіл бөлген болатын. 1900 жылы ол Кельндегі Шолверк шоколад компаниясы үшін сауда карталарының дизайнын жасады. 1902 жылы ол Легион доннер орденінің құрметті рыцары болды. Сол жылы ол туған қаласына сапармен оралған кезде инсульт алып, толыққандай жазыла алмады. Ол екі жылдан кейін Мюнхендегі вилласында қайтыс болды. Ол Вестфридхофта жерленді және көптеген танымал тұлғалар оның жерлеу рәсіміне қатысты.

Мұра

Кейбір Ленбахтың картиналары қазір Ұлыбританияның ұлттық жинақтарында, оның ішінде Шотландияның Ұлттық галереясындағы Бисмарк пен Гладстонның Ленбах салған портреттері және Вестминстер сарайында Гладстонның тағы бір картинасы бар. Ал басқалары Вашингтон штатындағы Сиэтл қаласындағы Фрай өнер мұражайында сақтаулы.

Үшінші рейх дәуірі

Ленбахтың суреттері жоғары сатыдағы нацистердің қатты құрметіне бөенді және төменгі лауазымдағылары сыйлық ретінде берді. Гёббельс 1936 жылы Гитлерге Ленбах суретін сыйлады, сонда ол күнделігіне: "(Гитлер) осы сыйлыққа өте риза және менің Ленбахымнан зор қуаныш алды" деп жазды. Ленбахтың суреттері сондай-ақ Брненецтегі Лёв Бир отбасы, Берлиндегі Рудольф Моссе, Зигмунд Бернштейн және тағы да көптеген еврей коллекционерлерінен ұрланды. Германияның жоғалған өнер қорының дерекқорында Ленбахқа қатысты 108 жазба бар. Францияда тәркіленген заттар туралы ERR дерекқорында ("Айнзатцштаб рейхслайтер Розенбергтің мәдени тонауы: Jeu de Paume-дегі өнер туындыларының дерекқоры") Ленбахтың алты туындысы тіркелген.