Анжелика Кауфман: Швейцар суретшісінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Швейцариялық суретші (1741–1807)

Мария Анна Анжелика Кауффманн ( /k//aʊ//f//m//ə//n/ KOWFmən; 30 қазан 1741 – 5 қараша 1807), көбінесе ағылшын тілінде Анжелика Кауффман деп аталатын, швейцариялық неоклассикалық суретші, Лондонда және Римде сәтті мансапқа қол жеткізді. Ең алдымен тарих суретшісі ретінде есте қалған Кауффманн шебер портретші, пейзаж және декоративтік суреттер салушы болды. Ол Мэри Мозермен бірге 1768 жылы Лондондағы Корольдік академияның негізделген мүшелерінің арасындағы екі әйел суретшінің бірі еді.

Ерте өмір

Кауффман Швейцарияның Грабюнден кантонындағы Чур қаласында дүниеге келген. 1742 жылы оның отбасы Морбеньоға, ал 1752 жылы сол кезде Австрия билігінде болған Ломбардиядағы Комо қаласына көшіп барды. 1757 жылы ол әкесімен бірге Воралберг/Австриядағы Шварценбергке сапар шекті, онда әкесі жергілікті епископқа қызмет етті. Оның әкесі, Жозеф Иоганн Кауффман, шамалы қамтамыз болған, бірақ өте шебер австриялық монументалист және суретші болатын, ол жұмысы үшін жиі саяхаттады. Ол Анжеликаны оқытып, оның көмекшісі ретінде жұмыс істеуге үйретті, осылайша олар Швейцария, Австрия және Италияны аралап сапарлады. Анжелика, өте дарынды бала, анасы Клеопая Латцтан төрт тілді – неміс, итальян, француз және ағылшын тілдерін тез меңгерді. Ол сонымен қатар талантты әнші және музыкант еді. Анжелика опера мен сурет салудың бірін таңдауға мәжбүр болды. Ол сурет салуды таңдады, себебі бір католик священнігі операның "жаман адамдарға" толы қауіпті орын екенін айтқан. Он екі жасқа келген кезде ол суретші ретінде танымал болды, епископтар мен ақсүйектер оның портретын салуға отырды. 1757 жылы анасы қайтыс болды, ал әкесі Миланға көшуге шешім қабылдады. Кейін Италияға бірнеше ұзақ сапарлар жасады. Дереккөздің сенімділігі күмәнді: 2024 жылдың ақпаны. Ол 1762 жылы Флоренцияның Көркем өнер академиясының мүшесі атанды. Кауффман отбасы 1762 жылдың маусым айында Флоренцияға көшіп келді, онда жас суретші алғаш рет неоклассицизм деп аталатын сурет салу стилін ашты. 1763 жылдың қаңтар айында Римге көшіп келген Кауффман британдық қауыммен танысты. Ағылшын тілін одан әрі үйреніп, портреттер салуды жалғастырғаннан кейін, бірнеше айдан соң отбасы Неапольге қайта көшіп келді. Ол жерде Кауффман ескі шеберлердің туындыларын зерттеді және алғашқы суретін Лондонға қоғамдық көрмеге жіберді. 1763 жылы ол Римге барып, 1764 жылы қайта оралды. Римнен ол Болонья мен Венецияға сапарлады, барлық жерде оның таланты мен әдемілігі үшін құрмет көрді. 1764 жылдың тамызында Римнен досы Франкеге хат жазып, Винкельман оның танымалдығын айтады; ол сол кезде оның портретын, жартылай бойын суреттеп жатты, сонымен қатар оның гравюрасын жасады. Ол итальян және неміс тілдерінде сөйлейтін, француз және ағылшын тілдерінде еркін өрнектей білетін еді – осы жетістіктің нәтижесінде ол Римге келген британдық қонақтар үшін танымал портретшіге айналды. "Ол әдемі деп аталуы мүмкін, ал ән айтуда біздің ең жақсы виртуоздарымызбен теңесе алады", - деп қосты ол. 1765 жылы оның туындылары Англияда Суретшілердің еркін қоғамының көрмесінде көрсетілді. Ол көп ұзамай Англияға көшіп, өзін жетекші суретші ретінде таныстырды.

Kauffman was born at Chur in Graubünden, Switzerland. Her family moved to Morbegno in 1742, then Como in Lombardy in 1752 at that time under Austrian rule. In 1757, she accompanied her father to Schwarzenberg in Vorarlberg/Austria where her father was working for the local bishop. Her father, Joseph Johann Kauffmann, was a relatively poor man but a skilled Austrian muralist and painter, who was often travelling for his work. He trained Angelica and she worked as his assistant, moving through Switzerland, Austria, and Italy. Angelica, a child prodigy, rapidly acquired four languages from her mother, Cleophea Lutz: German, Italian, French and English. She also was a talented singer and showed talent as a musician. Angelica was forced to choose between opera and art. She quickly chose art as a Catholic priest told her that the opera was a dangerous place filled with "seedy people." By her twelfth year she had already become known as a painter, with bishops and nobles sitting for her. In 1757, her mother died and her father decided to move to Milan. Later visits to Italy of long duration followed. Unreliable source: date=February 2024 She became a member of the Accademia di Belle Arti di Firenze in 1762. Kauffman and her family moved to Florence in June 1762, where the young artist first discovered the painting style that was coined Neoclassical painting. Moving to Rome in January 1763, Kauffman was introduced to the British community. While learning more English and continuing her portraiture, a few months later the family moved again to Naples. There Kauffman studied works by the Old Masters, and had her first painting sent to a public exhibition in London. Later in 1763, she visited Rome, returning again in 1764. From Rome, she passed to Bologna and Venice, everywhere feted for her talents and charm. Writing from Rome in August 1764 to his friend Franke, Winckelmann refers to her popularity; she was then painting his picture, a half length; of which she also made an etching. She spoke Italian as well as German, he says, and expressed herself with facility in French and English – one result of the last named accomplishment being that she became a popular portraitist for British visitors to Rome. "She may be styled beautiful," he adds, "and in singing may vie with our best virtuosi". Unreliable source: date=February 2024 In 1765, her work appeared in England in an exhibition of the Free Society of Artists. She moved to England shortly after and established herself as a leading artist.

Ұлыбританиядағы жылдар

Венецияда болған кезде Кауффманды британдық елшінің әйелі леди Вентворт Лондонға ертіп баруға көндірді. Лондонда ол жасаған алғашқы туындыларының бірі Дэвид Гарриктің портреті болды, ол "Мейден-Лейндегі Морринг мырзаның үлкен залында" оның келген жылы көрсетілді. Леди Вентворттың жоғары мәртебесі оған қоғам есіктерін ашты, ол барлық жерде жақсы қабылдады, әсіресе патша отбасы оған үлкен құрмет көрсетті. Дегенмен, оның ең жақын досы – сэр Джошуа Рейнольдс болды. Оның жеке жазбаларында оның есімі жиі "Мисс Анжелика" немесе "Мисс Ангел" деп тіркелген; ал 1766 жылы ол оны суретке түсірді, оған Кауффман Сер Джошуа Рейнольдстың портретімен жауап қайырды. Рейнольдспен оның тығыз байланысының тағы бір мысалы – Герчиноның "Arcadia ego in" туындысының өңделуі, бұл тақырыпты Рейнольдс бірнеше жылдан кейін Бувери ханым мен Крю ханымның портретінде қайталады. Дереккөздің сенімділігі жоқ: дата=2024 жылғы ақпан. 1767 жылы Кауффман граф Фредерик де Хорн деген атпен танысқан алдамшының құрбаны болды, оған тұрмысқа шықты, бірақ келесі жылы ажырасты. Дереккөздің сенімділігі жоқ: дата=2024 жылғы ақпан. Рейнольдстың ықпалының арқасында ол Корольдік академияны құру туралы Корольге ұсынылған петицияға қол қойғандардың қатарында болды. 1769 жылғы алғашқы каталогта оның атынан кейін "R.A." деп жазылған (бұл құрметті ол тағы бір әйелмен – Мэри Мозермен бөлісті); сондай-ақ ол Гектор мен Андромаханың кездесуі мен үш классикалық композицияны ұсынды. Ол 1771 жылы Ирландияның лорд-лейтенанты виконт Тауншендтің қонағы ретінде Ирландияда бірнеше ай өткізді және онда бірқатар портреттерге тапсырыс алды. Оның ең танымал ирландтық портреттерінің қатарында Ирландияның бас прокуроры Филипп Тисдалл мен оның демеушісі болған әйелі Мэри, сондай-ақ Генри Лофтус, Эллидің бірінші графы және оның отбасы, оның ішінде оның немересі Доротея Монро, сол заманғы ең әдемі ирланд әйелі бар. Оның достарының арасында сол кезде Лондонда тұрып, медицинамен айналысқан Жан Поль Марат болған, онымен оның романтикалық қарым-қатынасы болуы мүмкін. 1775 жылы Рейнольдспен оның қарым-қатынасын 1775 жылы сатирикалық суреті "Кудесник" арқылы сынға алған академик Натаниел Хоун айыптады. Бұл картина итальяндық Ренессанс өнерінің сән-салтанатына шабуыл жасап, сэр Джошуа Рейнольдсты мазақтап, Корольдік академияның оны қабылдамауына себеп болды. Бастапқыда картинаның сол жақ жоғарғы бұрышында Кауффманның жалаңаш карикатурасы бейнеленген, бірақ ол академияға шағымданғаннан кейін Хоун оны өшіріп тастады. Кішкентай қыз бен қарт адамның бейнесі де Кауффман мен Рейнольдстың жақындығын, жас айырмашылығын және қарым-қатынаста болуы мүмкін екенін көрсетеді. 1769 жылдан 1782 жылға дейін Кауффман Корольдік академияның жыл сайынғы көрмесіне қатысып, кейде жеті суретке дейін, көбінесе классикалық немесе аллегориялық тақырыптарда жіберді. Ең танымалдарының бірі – 1778 жылғы "Франциск I-нің құшағында Леонардоның өлімі". Дереккөздің сенімділігі жоқ: дата=2024 жылғы ақпан. 1773 жылы Академия оны басқалармен бірге Сент-Пол соборын безендіруге тағайындады, бірақ бұл жоспар іске аспады, және ол Бьяжио Ребеккамен бірге Сомерсет Хаустағы Академияның ескі лекциялық залының төбесін суретпен безенді. Дереккөздің сенімділігі жоқ: дата=2024 жылғы ақпан.

While in Venice, Kauffman was persuaded by Lady Wentworth, the wife of the British ambassador, to accompany her to London. One of the first pieces she completed in London was a portrait of David Garrick, exhibited in the year of her arrival at "Mr Moreing's great room in Maiden Lane." The rank of Lady Wentworth opened society to her, and she was everywhere well received, the royal family especially showing her great favour. Her firmest friend, however, was Sir Joshua Reynolds. In his pocketbook her name as "Miss Angelica" or "Miss Angel" appears frequently; and in 1766 he painted her, a compliment which she returned by her Portrait of Sir Joshua Reynolds. Another instance of her intimacy with Reynolds is to be found in her variation of Guercino's Et in Arcadia ego, a subject which Reynolds repeated a few years later in his portrait of Mrs Bouverie and Mrs Crewe. Unreliable source: date=February 2024

In 1767 Kauffman was seduced by an imposter going under the name Count Frederick de Horn, whom she married, but they were separated the following year. Unreliable source: date=February 2024 It was probably owing to Reynolds's good offices that she was among the signatories to the petition to the King for the establishment of the Royal Academy. In its first catalogue of 1769, she appears with "R. A." after her name (an honour she shared with one other woman, Mary Moser); and she contributed the Interview of Hector and Andromache, and three other classical compositions. Unreliable source: date=February 2024 She spent several months in Ireland in 1771, as a guest of the Lord Lieutenant of Ireland, Viscount Townshend, and undertook a number of portrait commissions there. Her notable Irish portraits include those of Philip Tisdall, the Attorney General for Ireland, and his wife Mary, who acted as her patron, and of Henry Loftus, 1st Earl of Ely and his family, including his niece Dorothea Monroe, the most admired Irish beauty of her time. It appears that among her circle of friends was Jean Paul Marat, then living in London and practising medicine, with whom she may have had an affair. Her friendship with Reynolds was criticized in 1775 by fellow Academician Nathaniel Hone, who courted controversy in 1775 with his satirical picture The Conjurer. It was seen to attack the fashion for Italian Renaissance art and to ridicule Sir Joshua Reynolds, leading the Royal Academy to reject the painting. It also originally included a nude caricature of Kauffman in the top left corner, which he painted out after she complained to the academy. The combination of a little girl and an old man has also been seen as symbolic of Kauffman and Reynolds's closeness, age difference, and rumoured affair. From 1769 until 1782 Kauffman was an annual exhibitor with the Royal Academy, sending sometimes as many as seven pictures, generally on classical or allegoric subjects. One of the most notable was Leonardo expiring in the Arms of Francis the First (1778). Unreliable source: date=February 2024

In 1773, she was appointed by the Academy with others to decorate St Paul's Cathedral, a scheme that was never carried out, and it was she who, with Biagio Rebecca, painted the ceiling of the Academy's old lecture room at Somerset House. Unreliable source: date=February 2024

Тарихты сурет салу

Кауфман портреттер мен автопортреттер жасағанмен, ол өзін негізінен тарих суретшісі деп санады, бұл 18-ғасырда әйел суретші үшін ерекше атау еді. Тарих суреті сол кезде академиялық суреттегі ең беделді және табысты жанр саналды. Сэр Джошуа Рейнольдстың басшылығымен Корольдік академия оны портреттер мен пейзаждарға көбірек қызығушылық танытқан жергілікті көрермендерге насихаттауға күш салды. Кауфман британдық қоғамда танымал болғанымен және суретші ретінде жетістікке жеткеніне қарамастан, британдықтардың тарих суретіне деген салқындығына көңілі қалды. Соңында ол Ұлыбританияны тастап, Римге кетті, онда тарих суреті жақсы дамыған, жоғары бағаланған және қолдау көрсетілген. Академиялық өнер теориясында тарих суреті ең жоғары деңгейдегі жанр ретінде жіктеледі. Оның тақырыбы тарих, мифология, әдебиет және діни кітаптардан алынған сюжеттер негізіндегі адамның іс-әрекеттерін бейнелеу болды. Бұл үшін Киелі кітаптар мен классикалық әдебиеттерді терең білу, өнер теориясы туралы білім және анатомияны, әсіресе еркек денесін зерттеуді қамтитын практикалық оқыту қажет болды. Көптеген әйелдерге мұндай білім алуға, әсіресе жалаңаш модельдерден сурет салуға рұхсат берілмеді. Дегенмен, Кауфман гендерлік шекараны бұзып өтті. Ол еркек анатомиясы туралы білімді қалай алғаны белгісіз, бірақ мүсіндердің гипстен жасалған қалыптарын зерттеген болуы мүмкін деген болжам бар. Оның туындыларындағы еркек тұлғалары көбінесе басқа суретшілер көрсеткенге қарағанда нәзік көрінеді, бұл оның еркек анатомиясы бойынша формальды білімінің жетіспеуінен туындауы мүмкін.

Римдегі соңғы жылдары

1781 жылы бірінші күйеуінің қайтысынан кейін (олар бұрыннан ажырасып кеткен еді), ол Антонио Зуччиге (1726–1795) үйленді, ол сол кезде Англияда тұратын венециялық суретші. Ұзақ өтпей ол Римге көшіп, онда Иоганн Вольфганг фон Гёте сияқтылармен дос болды; алайда, ол әрқашан тыныш бола алмады, одан да көп нәрсе істегісі келді және бұрынғы беделінің көп бөлігін сақтап, тағы 25 жыл өмір сүрді. 1782 жылы Кауффманның әкесі, ал 1795 жылы күйеуі қайтыс болды. 1794 жылы ол «Сурет салу мен музыка арасындағы ойтолғаныс» атты автопортретін жасады, онда ол сурет салуды өзінің жалғыз кәсібі ретінде таңдаудағы қиындыққа назар салды, бұл туындысын анасының қайтысына арнады. Ол Лондондағы Корольдік академияға белсенді қатысып тұрды, соңғы көрмесі 1797 жылы өтті. Одан кейін ол көп жұмыс істемеді, ал 1807 жылы Римде қайтыс болды. Оның қабіріне Канова басшылығымен салтанатты жерлеу рәсімі өткізілді. Әулие Лук академиясының барлық мүшелері, көптеген дін қызметкерлері мен шеберлер оның қабіріне, Сант-Андреа-дель-Фраттеге аттанысты, ал Рафаэльді жерлеген кездегідей, оның ең жақсы екі картинасы процессияда алып жүрілді. Сенімсіз дереккөз: күні=2024 жылдың ақпаны.