Кіріспе
Неміс суретшісі және өмірбаян жазушы (1755–1822)
Альберт Кристоф Дис (1755 жылдың 28 желтоқсаны – 1822 жыл) – неміс суретшісі, гравер және өмірбаян жазушы. Ол қазіргі кезде сезімтал және толыққанды дәл емес деп есептелсе де, Джозеф Гайднның өмірбаянын жазуымен танымал. Суретші ретінде де оның беделі жоғары емес.
Суретші ретінде
Дис Ганноверде дүниеге келді (1755 жылдың 11 ақпанында крещениеден өтті) және оқуын сол жерде бастады. Бір жыл бойы Дюссельдорф академиясында оқыды, содан кейін жиырма жасында қалтасында отыз дукатпен Римге аттанды. Гете 1787 жылы оны келіп көрді. Түс теориясына қызығушылық танытқан ақын өзінің “Екінші римдік сапары” (“Zweiter römischer Aufenthalt”) еңбегінде былай деп жазды: “Қазір мен көп нәрсе білетін бір іспен айналысып жатырмын; мен таптым және талантты суретші Дис менің көз алдымда бояған пейзаждың эскизін жасадым; осылайша көздер мен сана түстер мен үйлесімге көбірек үйренеді”. Римде болған кезде Дис музыка да шығарды, бірақ кейін жазғандарын бәрін жойды, және оның ешқайсысы бүгінгі күнге дейін жеткен жоқ. 1799 жылы Нюрнбергте жетпіс екі парақтан тұратын “Италияның көркем көріністері жинағы” (“Collection de vues pittoresques de l'Italie”) деп аталатын тақталар сериясы жарық көрді. Ықтимал толықтырулар үшін Матиас Хайдн және Хайдн мен Моцарт туралы мәліметтерді қараңыз; нақты қателік үшін Ребекка Шротерді қараңыз. Дистің аудармашысы Вернон Готвалс Дисті Гризингермен салыстырып, мынадай қорытындыға келді:
Goethe visited him in 1787. The poet, interested in the theory of color, reported in his Zweiter römischer Aufenthalt ("Second stay in Rome"), "At the moment I am engaged in something from which I learn a great deal; I have found and sketched a landscape that a clever artist, Dies, colored in my presence; thus eyes and mind grow ever more accustomed to color and harmony." During the Rome visit, Dies also composed music, though later on he apparently destroyed all that he had written, and none of it survives today. the series of plates known as the Collection de vues pittoresques de l'Italie, published in seventy two sheets at Nuremberg in 1799.</blockquote>
For instances of probable embellishment, see Mathias Haydn and Haydn and Mozart; for an apparent outright blunder, see Rebecca Schroeter. Dies's translator Vernon Gotwals, comparing Dies to Griesinger, concludes:
It is now clear that for facts about Haydn one will turn first to the Biographische Notizen of Griesinger, but that reliance upon that source alone would deprive Haydn's portrait of many authentic details, mixed inescapably with some imaginary ones. Dies's Biographische Nachrichten is the work of a sentimental artist who fancied himself a "universal man" but whose approach to the problem of biography was that of his time and place.
Қазір Хайдн туралы фактілерді бірінші кезекте Гризингердің “Биографические Notizen” еңбегінен іздеу керек екені анық, бірақ тек осы дереккөзге ғана сүйену Хайднның портретінен көптеген нақты деректерді жоғалтуға әкеледі, олар кейбір қияли мәліметтермен тығыз араласып кеткен. Дистің “Биографические Nachrichten” еңбегі – өзін “жалпыға ортақ адам” деп ойлаған, бірақ биография мәселесіне сол заманғы және сол жердегі көзқарас тұрғысынан қараған сезімтал суретшінің жұмысы.
Goethe visited him in 1787. The poet, interested in the theory of color, reported in his Zweiter römischer Aufenthalt ("Second stay in Rome"), "At the moment I am engaged in something from which I learn a great deal; I have found and sketched a landscape that a clever artist, Dies, colored in my presence; thus eyes and mind grow ever more accustomed to color and harmony." During the Rome visit, Dies also composed music, though later on he apparently destroyed all that he had written, and none of it survives today. the series of plates known as the Collection de vues pittoresques de l'Italie, published in seventy two sheets at Nuremberg in 1799.</blockquote>
For instances of probable embellishment, see Mathias Haydn and Haydn and Mozart; for an apparent outright blunder, see Rebecca Schroeter. Dies's translator Vernon Gotwals, comparing Dies to Griesinger, concludes:
It is now clear that for facts about Haydn one will turn first to the Biographische Notizen of Griesinger, but that reliance upon that source alone would deprive Haydn's portrait of many authentic details, mixed inescapably with some imaginary ones. Dies's Biographische Nachrichten is the work of a sentimental artist who fancied himself a "universal man" but whose approach to the problem of biography was that of his time and place.
Өлім
1787 жылы ол кездейсоқ қорғасын ацетатын жұтты. Ол осыдан кейін болған қорғасын улануынан ешқашан сақайнамады, оның салдарынан бір қолын қолдану мүмкіндігінен айырылды және 1822 жылғы 28 желтоқсанда Венада қайтыс болды.