Каспар Давид Фридрих: Немец суретшісі және романтизмнің көрігі

Кіріспе

Неміс романтикалық пейзаж суретшісі (1774–1840)

Каспар Давид Фридрих (5 қыркүйек 1774 – 7 мамыр 1840) – неміс романтикалық пейзаж суретшісі, көбінесе өзінің буынының ең маңызды неміс суретшісі саналады. Ол аллегориялық пейзаждарымен әйгілі, оларда көбінесе түнгі аспан, таңғы тұман, шөлейт ағаштар немесе готикалық қираған орындарға қарсы ойшыл тұлғалар бейнеленген. Оның басты қызығушылығы – табиғатты зерделеу, ал оның көбінесе символдық және антиклассикалық туындылары табиғи әлемге субъективті, эмоционалды жауап беруге тырысады. Фридрихтің суреттері әдетте кең пейзаждардың арасында адамның бейнесін кішірейтіп, тұлғаларды мөлшерден азайтады, бұл, өнер тарихшысы Кристофер Джон Мюррейдің сөзімен айтқанда, "көрерменнің назарын метафизикалық өлшемдерге бұрады". Фридрих сол кездегі швед Помераниясындағы Балтық теңізіндегі Грайфсвальд қаласында дүниеге келген. 1798 жылға дейін Копенгагенде оқыды, содан кейін Дрезденге қоныс аударды. Ол Еуропа бойынша материалистік қоғамға наразылық күшейген, рухани құндылықтарды қайта бағалауға итермелеген кезеңде есейді. Бұл идеалдардың өзгеруі көбінесе табиғи әлемді қайта қарау арқылы көрінетін, Фридрих, Дж.М.У. Тернер және Джон Констебл сияқты суретшілер табиғатты "адам өркениетінің жасалмашылығына қарсы қойылатын құдайлық жаратылыс" ретінде бейнелеуге тырысты. Фридрихтің туындылары оның мансабының басында-ақ оған даңқ әкелді. Замандасы, француз мүсіншісі Давид д’Анжерс оның "пейзаждың трагедиясын ашқанын" айтқан. Дегенмен, оның туындылары соңғы жылдары танымалдылығын жоғалтты және ол беймәлім күйде қайтыс болды. Германия 19 ғасырдың соңында жаңаруға бет бұрғанда, оның өнеріне жаңа үдемелілік тән болды, ал Фридрихтің тыныштықты бейнелеуі өткен шаққа жататын туынды ретінде қарастырыла бастады. 20 ғасырдың басында оның өнеріне жаңаша қызығушылық туды, 1906 жылы Берлинде оның отыз екі суретінен тұратын көрме ұйымдастырылды. Оның туындылары экспрессионист суретшілерге, содан кейін сюрреалистер мен экзистенциалистерге әсер етті. 1930 жылдардың басында нацизмнің күшеюі Фридрихтің танымалдылығының қайта жандануына себеп болды, бірақ оның суреттері нацистік қозғалыспен байланысты болғандықтан, неміс ұлтшылдығын насихаттайтындығы айтылды. 1970 жылдардың соңында Фридрих неміс романтикалық қозғалысының символы және халықаралық маңызға ие суретші ретінде беделін қайта қалпына келтірді.

Caspar David Friedrich (5 September 1774 – 7 May 1840) was a German Romantic landscape painter, generally considered the most important German artist of his generation. He is best known for his allegorical landscapes, which typically feature contemplative figures silhouetted against night skies, morning mists, barren trees or Gothic ruins. His primary interest was the contemplation of nature, and his often symbolic and anti classical work seeks to convey a subjective, emotional response to the natural world. Friedrich's paintings characteristically set a human presence in diminished perspective amid expansive landscapes, reducing the figures to a scale that, according to the art historian Christopher John Murray, directs "the viewer's gaze towards their metaphysical dimension". Friedrich was born in the town of Greifswald on the Baltic Sea in what was at the time Swedish Pomerania. He studied in Copenhagen until 1798, before settling in Dresden. He came of age during a period when, across Europe, a growing disillusionment with materialistic society was giving rise to a new appreciation of spirituality. This shift in ideals was often expressed through a reevaluation of the natural world, as artists such as Friedrich, J. M. W. Turner and John Constable sought to depict nature as a "divine creation, to be set against the artifice of human civilization". Friedrich's work brought him renown early in his career. Contemporaries such as the French sculptor David d'Angers spoke of him as having discovered "the tragedy of landscape". His work nevertheless fell from favour during his later years, and he died in obscurity. As Germany moved towards modernisation in the late 19th century, a new sense of urgency characterised its art, and Friedrich's contemplative depictions of stillness came to be seen as products of a bygone age. The early 20th century brought a renewed appreciation of his art, beginning in 1906 with an exhibition of thirty two of his paintings in Berlin. His work influenced Expressionist artists and later Surrealists and Existentialists. The rise of Nazism in the early 1930s saw a resurgence in Friedrich's popularity, but this was followed by a sharp decline as his paintings were, by association with the Nazi movement, seen as promoting German nationalism. In the late 1970s Friedrich regained his reputation as an icon of the German Romantic movement and a painter of international importance.

Балалық шағы мен отбасы

Каспар Давид Фридрих 1774 жылғы 5 қыркүйекте Германияның Балтық теңізі жағалауындағы Швеция Помераниясында, Грайфсвальд қаласында дүниеге келді. Он баланың алтыншысы болған ол, шамшы және сабын қайнатқыш болған әкесі Адольф Готлиб Фридрихтің қатаң лютерандық ділінде тәрбиеленді. Отбасының қаржылық жағдайы туралы мәліметтер қайшылықты: кейбір дереккөздер балалар жеке оқытылғанын көрсетсе, ал басқалары олардың салыстырмалы кедейлікте өскенін жазады. Ол өліммен ерте жасынан танысты. Анасы София 1781 жылы, оның жеті жасында қайтыс болды. Бір жылдан кейін әпкесі Элизабет, ал 1791 жылы екінші әпкесі Мария тифтен қайтыс болды. Балалық шағындағы ең ауыр трагедия 1787 жылы ағасы Иоганн Кристоффердің қазасы болды: он үш жасында Каспар Давид кіші ағасының мұз батқан көлде суға батып кеткенін көрді. Кейбір мәліметтерге сәйкес, Иоганн Кристоффер де мұзда қауіпте болған Каспар Давидті құтқаруға тырысқанда қаза тапқан. Фридрих 1790 жылы туған қаласындағы Грайфсвальд университетінде суретші Иоганн Готфрид Квисторптың жеке шәкірті ретінде өнерді ресми түрде оқуға кірісті, қазіргі кезде университеттегі өнер факультеті оның құрметіне Каспар Давид Фридрих институты деп аталады. Квисторп студенттерін ашық ауада сурет салу саяхаттарына алып шықты, нәтижесінде Фридрих ерте жасынан тірі табиғаттан сурет салуға ынталанды. Квисторп арқылы Фридрих теолог Людвиг Готтард Козегартенмен танысты, ол табиғатты Құдайдың көрінісі деп үйретті, содан кейін оның ықпалына түсті. Квисторп Фридрихті 17 ғасырдың неміс суретшісі Адам Эльшеймердің туындыларымен таныстырды, оның жұмыстарында көбінесе ландшафт пен түнгі сюжеттермен доминирленген діни тақырыптар кездеседі. Осы кезеңде ол швед профессоры Томас Торильдпен әдебиет пен эстетиканы да зерттеді. Төрт жылдан кейін Фридрих беделді Копенгаген академиясына қабылданды, онда ол өмірден сурет салуға кіріспес бұрын, ежеқымды мүсіндердің көшірмелерін жасау арқылы білім алды. Копенгагенде тұру жас суретшіге Корольдік сурет галереясының 17 ғасырдың голланд пейзаж суреттерінің коллекциясына қол жеткізуге мүмкіндік берді. Академияда ол Кристиан Август Лоренцен және пейзаж суретшісі Йенс Юэль сияқты ұстаздардан білім алды. Бұл суретшілер Штурм унд Дранг қозғалысынан шабыттанды және өркендеп келе жатқан романтикалық эстетиканың драмалық қарқындылығы мен экспрессивтілігі мен төмендеп бара жатқан неоклассикалық идеалдың арасындағы орталық нүктені білдірді. Көңіл-күй басты рөлде болды, ал ықпал исландтық Эдда жырлары, Оссиан поэзиясы және норвегиялық мифологиядан алынды.

Caspar David Friedrich was born on 5 September 1774, in Greifswald, Swedish Pomerania, on the Baltic coast of Germany. The sixth of ten children, he was raised in the strict Lutheran creed of his father Adolf Gottlieb Friedrich, a candle maker and soap boiler. Records of the family's financial circumstances are contradictory; while some sources indicate the children were privately tutored, others record that they were raised in relative poverty. He became familiar with death from an early age. His mother, Sophie, died in 1781 when he was seven. A year later, his sister Elisabeth died, and a second sister, Maria, succumbed to typhus in 1791. Arguably the greatest tragedy of his childhood happened in 1787 when his brother Johann Christoffer died: at the age of thirteen, Caspar David witnessed his younger brother fall through the ice of a frozen lake, and drown. Some accounts suggest that Johann Christoffer perished while trying to rescue Caspar David, who was also in danger on the ice. Friedrich began his formal study of art in 1790 as a private student of artist Johann Gottfried Quistorp at the University of Greifswald in his home city, at which the art department is now named Caspar David Friedrich Institut in his honour. Quistorp took his students on outdoor drawing excursions; as a result, Friedrich was encouraged to sketch from life at an early age. Through Quistorp, Friedrich met and was subsequently influenced by the theologian Ludwig Gotthard Kosegarten, who taught that nature was a revelation of God. Quistorp introduced Friedrich to the work of the German 17th century artist Adam Elsheimer, whose works often included religious subjects dominated by landscape, and nocturnal subjects. During this period he also studied literature and aesthetics with Swedish professor Thomas Thorild. Four years later Friedrich entered the prestigious Academy of Copenhagen, where he began his education by making copies of casts from antique sculptures before proceeding to drawing from life. Living in Copenhagen afforded the young painter access to the Royal Picture Gallery's collection of 17th century Dutch landscape painting. At the Academy he studied under teachers such as Christian August Lorentzen and the landscape painter Jens Juel. These artists were inspired by the Sturm und Drang movement and represented a midpoint between the dramatic intensity and expressive manner of the budding Romantic aesthetic and the waning neo classical ideal. Mood was paramount, and influence was drawn from such sources as the Icelandic legend of Edda, the poems of Ossian and Norse mythology.

Дрезденге көшіп бару

Фридрих 1798 жылы Дрезденге тұрақты қоныс аударды. Осы ерте кезеңде ол гравюрада тәжірибе жасап, эфирлеу және ағаш кесу суреттерін жасады. 1804 жылы ол 18 гравюра мен төрт ағаш кескіндемесін жасады; олар аз ғана санымен шығарылып, тек достарына ғана таратылды. Басқа техникаларға ұмтылғанына қарамастан, ол негізінен сия, акварель және сепиямен жұмыс істеуге бейімделді. Оның беделі нығартқанша, "Қираған ғибадатханасы бар пейзаж" (1797) сияқты кейбір ерте туындыларын маймен көп жұмыс істеген жоқ. 1801 жылдан бастап Балтық жағалауына, Богемияға, Крконоше және Гарц тауларына жиі саяхаттағаннан кейін пейзаждар оның сүйікті тақырыбына айналды. Оның суреттері негізінен Солтүстік Германияның пейзаждарына негізделген, табиғатты мұқият бақылап, орман, төбелер, порстар, таңғы тұман және басқа да жарық эффектілерін бейнелейді. Бұл жұмыстар суреттер мен этюдтерге негізделген, мысалы, Рюгендегі жартастар, Дрезден маңы және Эльба өзені. Ол этюдтерін көбінесе қарындашпен орындады, тіпті топографиялық мәліметтер де берді, бірақ Фридрихтің орта кезеңдегі суреттеріне тән нәзік атмосфералық эффектілер есте сақтау арқылы жасалды. Бұл эффектілер жарықты бейнелеуден, күн мен айдың бұлттар мен суға түсіретін сәулесінен күш алды: Балтық жағалауына тән оптикалық құбылыстар бұрын-соңды мұндай назармен суреттелмеген. Оның суретші ретінде танылуы 1805 жылы Иоганн Вольфганг фон Гете ұйымдастырған Веймар конкурсында жүлде алғаннан кейін қалыптасты. Ол кезде Веймар конкурсы неоклассикалық және псевдогрек стильдерінің туынды қоспаларын ұсынатын орташа және қазір ұмытылған суретшілерді тартты. Кірістердің сапасы төмендігі Гете беделіне зиян келтіре бастады, сондықтан Фридрих екі сепия суретімен ("Таңда шешіре" және "Теңіз жағасындағы балықшылар") қатысқанда, ақын ынтамен жауап беріп, "Біз суретте суретшінің тапқырлығын лайықты бағалауымыз керек. Сурет салу жақсы жасалған, шешіре ойдағыдай және орынды, оның әдісі үлкен нығайыптық, еңбекқорлық және тазалықты біріктіреді, сондай-ақ сурет салу да мақтауға лайық" деді. Фридрих өзінің алғашқы маңызды суреттерін 1808 жылы, 34 жасында аяқтады. Таудағы крест, қазір Тешен алтары деп белгілі, Богемиядағы Тешендегі отбасылық шіркеу үшін тапсырыс берілген алтарь панелі. Панельде таудың басында, жалғыз және қарағайлармен қоршалған крест бейнеленген. Алтарь суреті көбінесе салқын қабылдануға қарамастан, Фридрихтің кеңінен жарияланған алғашқы суреті болды. Суретшінің достары жұмысты ашық қорғады, ал өнер сыншысы Базилиус фон Рамдохр Фридрихтің ландшафтты діни контекстте қолдануын сынаған ұзақ мақала жариялады. Ол ландшафт суреті нақты мағынаны жеткізе алмайды деп санды, "егер ландшафт суреті шіркеуге жасырын кіріп, алтарьға шықса, бұл шынайы презумпция болар еді" деп жазды. Фридрих 1809 жылы өзінің ниеттерін сипаттайтын бағдарламамен жауап берді, кешкі күннің сәулелерін Киелі Әке жарығымен салыстырды. Бұл мәлімдеме Фридрихтің өзінің жұмысының егжей-тегжейлі түсіндірмесін жазған жалғыз реті болды, ал картина суретші алған бірнеше тапсырыстардың бірі болды. Пруссияның мұрагерлік ханзадасы оның екі суретін сатып алғаннан кейін, Фридрих 1810 жылы Берлин академиясының мүшесі болып сайланды. Бірақ 1816 жылы ол Пруссия билігінен алыстауға тырысып, сол маусымда Саксония азаматтығына өтініш жасады. Бұл қадам күтпеген еді; Саксония үкіметі француздықты жақтады, ал Фридрихтің суреттері көбінесе патриоттық және француздарға қарсы деп саналды. Дегенмен, Дрездендегі досы Граф Витцтум фон Экштедттің көмегімен Фридрих азаматтыққа ие болды, ал 1818 жылы 150 талерлік жылдық дивидендпен Саксония академиясының мүшесі аталды. Ол толық профессорлық лауазымға ие болуды үміттене білгенімен, ол берілмеді, өйткені, неміс ақпараттық кітапханасы бойынша, "оның суреті тым жеке, оның көзқарасы студенттерге жемісті үлгі бола алмайды деп саналды". Саясат та оның мансабының дамуына кедерілген болуы мүмкін: Фридрихтің германиялық тақырыптары мен киімдері сол кездегі француздық көзқарастармен жиі қайшылыққа түсті.

Friedrich settled permanently in Dresden in 1798. During this early period, he experimented in printmaking with etchings and designs for woodcuts which his furniture maker brother cut. By 1804 he had produced 18 etchings and four woodcuts; they were apparently made in small numbers and only distributed to friends. Despite these forays into other media, he gravitated toward working primarily with ink, watercolour and sepias. With the exception of a few early pieces, such as Landscape with Temple in Ruins (1797), he did not work extensively with oils until his reputation was more established. Landscapes were his preferred subject, inspired by frequent trips, beginning in 1801, to the Baltic coast, Bohemia, the Krkonoše and the Harz Mountains. Mostly based on the landscapes of northern Germany, his paintings depict woods, hills, harbors, morning mists and other light effects based on a close observation of nature. These works were modeled on sketches and studies of scenic spots, such as the cliffs on Rügen, the surroundings of Dresden and the river Elbe. He executed his studies almost exclusively in pencil, even providing topographical information, yet the subtle atmospheric effects characteristic of Friedrich's mid period paintings were rendered from memory. These effects took their strength from the depiction of light, and of the illumination of sun and moon on clouds and water: optical phenomena peculiar to the Baltic coast that had never before been painted with such an emphasis. His reputation as an artist was established when he won a prize in 1805 at the Weimar competition organised by Johann Wolfgang von Goethe. At the time, the Weimar competition tended to draw mediocre and now forgotten artists presenting derivative mixtures of neo classical and pseudo Greek styles. The poor quality of the entries began to prove damaging to Goethe's reputation, so when Friedrich entered two sepia drawings—Procession at Dawn and Fisher Folk by the Sea—the poet responded enthusiastically and wrote, "We must praise the artist's resourcefulness in this picture fairly. The drawing is well done, the procession is ingenious and appropriate his treatment combines a great deal of firmness, diligence and neatness the ingenious watercolour is also worthy of praise." Friedrich completed the first of his major paintings in 1808, at the age of 34. Cross in the Mountains, today known as the Tetschen Altar, is an altarpiece panel said to have been commissioned for a family chapel in Tetschen, Bohemia. The panel depicts a cross in profile at the top of a mountain, alone, and surrounded by pine trees. Although the altarpiece was generally coldly received, it was Friedrich's first painting to receive wide publicity. The artist's friends publicly defended the work, while art critic Basilius von Ramdohr published a long article challenging Friedrich's use of landscape in a religious context. He rejected the idea that landscape painting could convey explicit meaning, writing that it would be "a veritable presumption, if landscape painting were to sneak into the church and creep onto the altar". Friedrich responded with a programme describing his intentions in 1809, comparing the rays of the evening sun to the light of the Holy Father. This statement marked the only time Friedrich recorded a detailed interpretation of his own work, and the painting was among the few commissions the artist ever received. Following the purchase of two of his paintings by the Prussian Crown Prince, Friedrich was elected a member of the Berlin Academy in 1810. Yet in 1816, he sought to distance himself from Prussian authority and applied that June for Saxon citizenship. The move was not expected; the Saxon government was pro French, while Friedrich's paintings were seen as generally patriotic and distinctly anti French. Nevertheless, with the aid of his Dresden based friend Graf Vitzthum von Eckstädt, Friedrich attained citizenship, and in 1818, membership in the Saxon Academy with a yearly dividend of 150 thalers. Although he had hoped to receive a full professorship, it was never awarded him as, according to the German Library of Information, "it was felt that his painting was too personal, his point of view too individual to serve as a fruitful example to students." Politics too may have played a role in stalling his career: Friedrich's decidedly Germanic subjects and costuming frequently clashed with the era's prevailing pro French attitudes.

Неке

1818 жылғы 21 қаңтарда Фридрих Дрезденнен келген бояушының жиырма бес жасар қызы Каролина Боммерге үйленді. Олардың үш баласы болды, алғашқысы Эмма 1820 жылы дүниеге келді. Физиолог және суретші Карл Густав Карус өзінің тарихи очерктерінде некенің Фридрихтің өміріне де, тұлғасына да елеулі әсер етпегенін айтады, бірақ оның осы кезеңдегі туындылары, соның ішінде бал айынан кейін салынған Рюгендегі бор жартастары, жаңаша көңіл көтеру сезімін білдіреді, ал палитрасы ашық және аз қатал. Осы кезеңдегі суреттерде адам бейнелері жиі кездеседі, Сигел бұл суреттерді «адам өмірінің, әсіресе оның отбасының маңыздылығы енді оның ойын көбірек алады, ал достары, әйелі және қала тұрғындары оның өнерінде жиі бейнеленеді» деп түсіндіреді. Осы шақта ол Ресейде екі жақта қолдау тапты. 1820 жылы Ұлы князь Николай Павлович әйелі Александра Федоровнаның тілегімен Фридрихтің шеберханасына барып, Санкт-Петербургке бірнеше картинасын алып қайтты, бұл жаңалық көп жылға созылған демеушілікке бастама болды. Содан көп ұзамай, 1821 жылы Ұлы князьдың (кейін патша Александр II) ұлының тәрбиешісі, ақын Василий Жуковский Фридрихпен танысып, онымен жақын рухтас болды. Жуковский ондаған жылдар бойы Фридрихке өзінің туындыларын сатып алу арқылы да, патшалық отбасыға оның өнерін ұсыну арқылы да көмектесті; Фридрихтің өмірінің соңында оның көмегі ауру және мұңайған суретші үшін аса құнды болды. Жуковский досының суреттері «бізді өздерінің нақтылығымен қуантады, олардың әрқайсысы біздің санамызда естеліктерді оятады» деп бағалады. Фридрих Романтизм дәуірінің тағы бір белгілі неміс суретшісі Филипп Отто Рунгемен таныс болды. Ол сондай-ақ Георг Фридрих Керстингтің досы болды және оны әсемделмеген шеберханасында жұмыс істеп жатқанда суретке түсірді, сондай-ақ норвегиялық суретші Йохан Кристиан Клаусен Дальмен (1788–1857) жақын болды. Даль суретшінің соңғы жылдары Фридрихпен тығыз байланыста болды және ол суреттерді сатып алушылар үшін Фридрихтің туындылары тек «жаңалық» екеніне қынжылды. Ақын Жуковский Фридрихтің психологиялық тақырыптарын бағаласа, Даль Фридрихтің пейзаждарының сипаттамалық сапасын жоғары бағалап, «суретшілер мен сарапшылар Фридрихтің өнерінде тек мистиканы көреді, өйткені олардың өзі мистиканы іздеді. Олар Фридрихтің бейнелеген әр нәрседе табиғатты адал және жауапкершілікпен зерттеуін көрмеді» деді.

On 21 January 1818, Friedrich married Caroline Bommer, the twenty five year old daughter of a dyer from Dresden. The couple had three children, with their first, Emma, arriving in 1820. Physiologist and painter Carl Gustav Carus notes in his biographical essays that marriage did not impact significantly on either Friedrich's life or personality, yet his canvasses from this period, including Chalk Cliffs on Rügen—painted after his honeymoon—display a new sense of levity, while his palette is brighter and less austere. Human figures appear with increasing frequency in the paintings of this period, which Siegel interprets as a reflection that "the importance of human life, particularly his family, now occupies his thoughts more and more, and his friends, his wife, and his townspeople appear as frequent subjects in his art." Around this time, he found support from two sources in Russia. In 1820, the Grand Duke Nikolai Pavlovich, at the behest of his wife Alexandra Feodorovna, visited Friedrich's studio and returned to Saint Petersburg with a number of his paintings, an exchange that began a patronage that continued for many years. Not long thereafter, the poet Vasily Zhukovsky, tutor to the Grand Duke's son (later Tsar Alexander II), met Friedrich in 1821 and found in him a kindred spirit. For decades Zhukovsky helped Friedrich both by purchasing his work himself and by recommending his art to the royal family; his assistance toward the end of Friedrich's career proved invaluable to the ailing and impoverished artist. Zhukovsky remarked that his friend's paintings "please us by their precision, each of them awakening a memory in our mind." Friedrich was acquainted with Philipp Otto Runge, another leading German painter of the Romantic period. He was also a friend of Georg Friedrich Kersting, and painted him at work in his unadorned studio, and of the Norwegian painter Johan Christian Clausen Dahl (1788–1857). Dahl was close to Friedrich during the artist's final years, and he expressed dismay that to the art buying public, Friedrich's pictures were only "curiosities". While the poet Zhukovsky appreciated Friedrich's psychological themes, Dahl praised the descriptive quality of Friedrich's landscapes, commenting that "artists and connoisseurs saw in Friedrich's art only a kind of mystic, because they themselves were only looking out for the mystic They did not see Friedrich's faithful and conscientious study of nature in everything he represented".

Кейінгі өмірі

Фридрихтің беделі өмірінің соңғы он бес жылында тұрақты түрде төмендеді. Алғашқы романтизм идеалдары сәннен шыққан кезде, ол заманнан тыс, еңбектен тыс және күйішті мінезді тұлға ретінде қарастырыла бастады. Бірте-бірте оның демеушілері азайды. 1820 жылға қарай ол усақ-айдақ өмір сүрді және достары оны "жалғыздың ең жалғызы" деп сипаттады. Өмірінің соңына таман ол салыстырмалы кедейлікте өмір сүрді. Ол оқшауланды және күндіз-түні ұзақ уақыт орман мен далада жалғыз серуендеді, көбінесе күн шығар алдында жолға шықты. 1835 жылдың маусымында ол алғашқы инсультты басынан өткерді, ол дене мүшелерінің қозғалысын шектеді және сурет салу қабілетін күрт төмендетті. Оның салдарынан ол майлы бояумен жұмыс істей алмады, керісінше, акварель, сепиямен және ескі композицияларды қайта өңдеумен шектелді. Көзінің күші сақталса да, қолының толық күшінен айырылды. Дегенмен ол соңғы "қара суретін" – "Айшығындағы теңіз жағалауы" (1835–1836) шығара алды, Воган оны "барлық жағалауларының ең қараңғысы" деп сипаттады, онда тоналдылықтың байлығы оның бұрынғы шеберлігінің жоқтығын толықтырады. Осы кезеңдегі туындыларында өлімнің белгілері пайда болды. Инсульттің салдарынан көп ұзамай Ресей патшалық отбасы оның ерте туындыларының бірнешеуін сатып алды, ал түскен қаражат оған қазіргі Чехиядағы Теплицке барып, емделуге мүмкіндік берді. 1830 жылдардың ортасында Фридрих портреттер сериясын бастады және табиғатта өзін бақылауға қайта оралды. Алайда, өнер тарихшысы Уильям Воганның айтуынша, "Ол өзін күрт өзгерген адам ретінде көре алады. Ол 1819 жылғы "Айға қарап тұрған екі адам" картинасында бейнеленген тура, қолдау көрсететін тұлға емес. Ол қартайды, денесі қатаяды және қисайып жүреді". 1838 жылға қарай ол тек кішкентай форматта ғана жұмыс істей алды. Ол отбасымен бірге кедейлікте өмір сүрді және достарының қайырымдылығына үлкен үміт артады.

Өлім

Фридрих 1840 жылдың 7 мамырында Дрезденде қайтыс болды және Дрезденнің Тринитатис Фридхоф (Троица зираты) қала орталығынан шығысқа қарай жерленді (ол 15 жыл бұрын сурет салған кіреберісі). Оның қарапайым, тегіс қабір тасы негізгі аллеяның орталық дөңгелектің солтүстік-батысында орналасқан. Осы кезде оның беделі мен даңқы төмендеді, ал өлімі суретшілер қауымдастығында көп назарсыз қалды. Оның туындылары өмірінде мойындалған, бірақ кеңінен танылмаған. Ландшафтты мұқият зерттеу және табиғаттың рухани жақтарына баса назар аудару замандас өнерде кең таралған болса да, оның түсіндірмелері ерекше түпнұсқа және жеке болды. 1838 жылға қарай оның жұмыстары енді сатылмай, сыншылардың назарына ілікпейтін болды; Романтизм қозғалысы суретшінің қатысқан алғашқы идеализмінен алшақтады. Карл Густав Карус кейінірек Фридрихтің пейзаж суретінің қалыпты үлгілерін өзгертуіне құрмет көрсеткен бірнеше мақала жазды. Дегенмен, Карус мақалалары Фридрихті оның заманымен байланыстырды, оны үздіксіз ағымға жатқызған жоқ. Оның суреттерінің тек біреуі ғана гравюра түрінде көбейтілді, және де ол өте шектеулі таралымда шығарылды.

Бейне және өрнегі

Фридрихтің басты жаңалығы – пейзажды жаңаша бейнелеу және суреттеу. Ол классикалық көзқарас бойынша әдемі көріністің рақатқа толы ләззатын зерттеуге ғана емес, сонымен қатар табиғатты тамашалау арқылы рухани өзімен қайта қосылудың сәтін зерттеуге ұмтылды. Фридрих өнердегі ландшафтты адамның драмасына бағынышты фоннан дербес эмоционалдық тақырыпқа айналдыруда маңызды рөл атқарды. Фридрихтің суреттерінде жиі кездесетін Rückenfigur – артқа қарап, көрініске үңіліп тұрған адам. Көрермен өзін Rückenfigur орнына қоюға шақырылады, осы арқылы табиғаттың ұлы күшін сезінеді және көрініс адамның қабылдауы мен идеалдауы арқылы туынды екенін түсінеді. Фридрих романтикалық сезімге толы пейзаж идеясын қалыптастырды. Оның өнерінде жартасты жағалаулар, ормандар және тау көріністері сияқты географиялық ерекшеліктер кеңінен бейнеленеді және ландшафтты діни тақырыптарды жеткізу үшін жиі пайдаланған. Оның замандастары ең танымал суреттерін діни мистицизмнің көрінісі деп қарастырған. Ол былай деп жазды: «Суретші тек көз алдындағысын ғана емес, сонымен қатар өзінің ішкі әлемін де суреттеуі керек. Егер ол өзінің ішінде ештеңе көрмесе, онда ол өзінің алдындағыны сурет салудан бас тартуы керек. Әйтпесе, оның суреттері сыртынан тек аурулар мен өлгендерді күтетін экрандарға ұқсайды». Фридрихтің пейзаждарында кең аспан, дауыл, тұман, ормандар, құдайдың бар екеніне куәлік ететін қираған үйінділер мен айқыш ағаштар жиі кездеседі. Өлім қайықтарда – Харонға ұқсас мотивтерде және тополь ағашында символдық түрде бейнеленгенімен, «Эхольдтағы аббаттық» (1808–1810) сияқты суреттерде тікелей сілтемелер де бар. Ол жердің шөл және бейкүнде болғанын көрсететін қысқы пейзаждарды суреттеген алғашқы суретшілердің бірі болды. Фридрихтің қысқы көріністері салтанатты және тыныш – өнер тарихшысы Герман Бинкеннің айтуынша, Фридрих «ешбір адам аяқ баспаған» қысқы көріністерді суреттеген. Көптеген ескі қысқы суреттердің тақырыбы қыс емес, қыстағы өмір болған. 16-17 ғасырларда конькимен сырғанаушылар, саяхатшылар сияқты мотивтерді қалдыру мүмкін емес деп саналды. Фридрих табиғи өмірдің ерекше ерекшеліктерін бірінші болып сезінді. Ол көптеген дыбыстардың орнына біреуін іздеді және осылайша ландшафтында барлық дыбыстарды бірыңғай негізгі нотаға бағындырды. Жыртылған емен ағаштары мен ағаш түбірлері, мысалы, «Қарға ағашы» (шамамен 1822), «Айды тамашалап тұрған ер адам мен әйел» (шамамен 1824) және «Күн батқандағы тал бұтасы» (шамамен 1835) оның суреттерінде қайта-қайта кездесетін элементтер және көбінесе өлімді символдайды. Күңкею сезіміне қарсы Фридрихтің құтқарылу белгілері: айқыш және ашық аспан мәңгілік өмірді уәделейді, ал жұқа ай үміт пен Мәсіхтің жақындауын білдіреді. Оның теңіз суреттерінде жағада зәкірлер жиі кездеседі, бұл да рухани үмітті білдіреді. «Эхольдтағы аббаттық» кітабында монахтардың ашық қабірден айқышқа және көкжиекке қарай қозғалуы Фридрихтің адам өмірінің соңғы мақсаты қабірден тысқары екендігін көрсетеді. Таң мен кеш оның пейзаждарының маңызды тақырыптары болғандықтан, Фридрихтің өзінің кейінгі жылдары өсіп келе жатқан пессимизммен сипатталды. Оның туындылары қараңғыланып, қорқынышты монументалдылықты көрсетеді. «Үміттің апаты» – сонымен қатар «Поляр теңізі» немесе «Мұз теңізі» (1823–1824) деп те аталады – Фридрихтің идеяларын және мақсаттарын осы кезеңде жақсы қорытындылайды, бірақ картина радикалды болғандықтан жақсы қабылдамады. 1824 жылы аяқталған ол Арктика мұхитында кеме апатын бейнелейді; «оның жасаған суреті, травертин түстес мұздың балқыған тақташалары ағаш кемені жуумен, деректі фильмнен тыс аллегорияға айналады: әлемнің орасан зор және мұздық бей-жайлығынан талқандалған адам баласының әлсіз қабығы». Фридрихтің эстетикаға қатысты жазбаша түсініктемесі 1830 жылы жазылған афоризмдер жинағымен шектелген, онда ол суретшінің табиғи байқауды өзінің жеке тұлғасын терең зерттеумен үйлестіру қажеттігін түсіндірді. Оның ең танымал сөзі суретшіге «рухани көзіңізбен суретіңізді көру үшін дене көзіңізді жабыңыз» деп кеңес береді. Содан кейін қараңғыда көргендеріңізді жарыққа шығарып, сырттан ішкі әлеміңізге әсер ететіндей етіңіз».

The visualisation and portrayal of landscape in an entirely new manner was Friedrich's key innovation. He sought not just to explore the blissful enjoyment of a beautiful view, as in the classic conception, but rather to examine an instant of sublimity, a reunion with the spiritual self through the contemplation of nature. Friedrich was instrumental in transforming landscape in art from a backdrop subordinated to human drama to a self contained emotive subject. Friedrich's paintings commonly employed the Rückenfigur—a person seen from behind, contemplating the view. The viewer is encouraged to place himself in the position of the Rückenfigur, by which means he experiences the sublime potential of nature, understanding that the scene is as perceived and idealised by a human. Friedrich created the idea of a landscape full of romantic feeling—die romantische Stimmungslandschaft. His art details a wide range of geographical features, such as rock coasts, forests and mountain scenes, and often used landscape to express religious themes. During his time, most of the best known paintings were viewed as expressions of a religious mysticism. He wrote: "The artist should paint not only what he sees before him, but also what he sees within him. If, however, he sees nothing within him, then he should also refrain from painting that which he sees before him. Otherwise, his pictures will be like those folding screens behind which one expects to find only the sick or the dead." Expansive skies, storms, mist, forests, ruins and crosses bearing witness to the presence of God are frequent elements in Friedrich's landscapes. Though death finds symbolic expression in boats that move away from shore—a Charon like motif—and in the poplar tree, it is referenced more directly in paintings like The Abbey in the Oakwood (1808–1810), in which monks carry a coffin past an open grave, toward a cross, and through the portal of a church in ruins. He was one of the first artists to portray winter landscapes in which the land is rendered as stark and dead. Friedrich's winter scenes are solemn and still—according to the art historian Hermann Beenken, Friedrich painted winter scenes in which "no man has yet set his foot. The theme of nearly all the older winter pictures had been less winter itself than life in winter. In the 16th and 17th centuries, it was thought impossible to leave out such motifs as the crowd of skaters, the wanderer It was Friedrich who first felt the wholly detached and distinctive features of a natural life. Instead of many tones, he sought the one; and so, in his landscape, he subordinated the composite chord into one single basic note". Bare oak trees and tree stumps, such as those in Raven Tree (c. 1822), Man and Woman Contemplating the Moon (c. 1824), and Willow Bush under a Setting Sun (c. 1835), are recurring elements of his paintings, and usually symbolise death. Countering the sense of despair are Friedrich's symbols for redemption: the cross and the clearing sky promise eternal life, and the slender moon suggests hope and the growing closeness of Christ. In his paintings of the sea, anchors often appear on the shore, also indicating a spiritual hope. In The Abbey in the Oakwood, the movement of the monks away from the open grave and toward the cross and the horizon imparts Friedrich's message that the final destination of man's life lies beyond the grave. With dawn and dusk constituting prominent themes of his landscapes, Friedrich's own later years were characterised by a growing pessimism. His work becomes darker, revealing a fearsome monumentality. The Wreck of the Hope—also known as The Polar Sea or The Sea of Ice (1823–1824)—perhaps best summarises Friedrich's ideas and aims at this point, though in such a radical way that the painting was not well received. Completed in 1824, it depicted a grim subject, a shipwreck in the Arctic Ocean; "the image he produced, with its grinding slabs of travertine colored floe ice chewing up a wooden ship, goes beyond documentary into allegory: the frail bark of human aspiration crushed by the world's immense and glacial indifference." Friedrich's written commentary on aesthetics was limited to a collection of aphorisms set down in 1830, in which he explained the need for the artist to match natural observation with an introspective scrutiny of his own personality. His best known remark advises the artist to "close your bodily eye so that you may see your picture first with the spiritual eye. Then bring to the light of day that which you have seen in the darkness so that it may react upon others from the outside inwards."

Жалғыздық пен өлім

Фридрихтің өмірі мен өнері кейде біраз адамдар тарапынан терең жалғыздық сезімімен сипатталған. Өнер тарихшылары мен оның кейбір замандастары мұндай түсіндірулерді оның жастық шағындағы қасіреттерге, ересектегі көңіл көншілдігіне байланысты деп санайды, ал Фридрихтің күңгірт және жабық мінезі "солтүстіктің үнсіз адамы" деген кең таралған пікірді нығайтуға көмектесті. Фридрих 1799, 1803–1805, шамамен 1813, 1816 жылдары және 1824–1826 жылдар аралығында депрессиялық эпизодтардан зардап шекті. Осы эпизодтар кезінде оның салған туындыларында айқын тақырыптық өзгерістер байқалады, олар бүркіттер, сұрғындар, зираттар және қираған орындар сияқты мотивтер мен символдардың пайда болуын көрсетеді. 1826 жылдан бастап бұл мотивтер оның өнер туындыларының тұрақты ерекшелігіне айналды, ал оның түс таңдауы көбірек қараңғыланып, күңгірттенді. Карус 1929 жылы Фридрихтің "рухани белгісіздіктің қалың, қараңғы бұлтымен оранылғандығын" жазды, бірақ танымал өнер тарихшысы және куратор Губертус Гасснер мұндай пікірлермен келіспейді, Фридрихтің жұмысында масондық пен діннен шабыттанған оң және өмірді қуаттайтын жасырын мағынаны көреді.

Германдық фольклор

1813 жылы Померанияның француздық оккупациясы кезінде Фридрихтің патриотизмі мен наразылығын көрсететін неміс халық фольклорының мотивтері оның туындыларында ерекше көзге түсе бастады. Францияға қарсы неміс ұлтшылы болған Фридрих өзінің туған жерінен алынған мотивтерді герман мәдениетін, салтын және мифологиясын дәріптеу үшін пайдаланды. Ол Эрнст Мориц Арндт пен Теодор Кёрнердің Наполеонға қарсы поэзиясымен, Адам Мюллер мен Генрих фон Клейсттің патриоттық әдебиеттерімен әсерленді. Францияға қарсы шайқаста қаза болған үш досының қазасы, сондай-ақ Клейсттің 1808 жылғы «Германнсшахт» пьесасы Фридрихті көптеген картиналар жасауға итермеледі, онда ол саяси символдарды тек пейзаж арқылы жеткізуді көздеді – бұл өнер тарихында алғашқы рет болды. «Ескі батырлардың қабірлерінде» (1812) «Арминий» деп жазылған қираған ескерткіш германдық басшыны, ұлтшылдықтың символын бейнелейді, ал құлаған батырлардың төрт қабірі сәл ашық, олардың рухтарын мәңгілікке босатады. Екі француз әскері тау үңгірінің алдында, тас-таспен қоршалған үңгірдің тереңдігінде, көк аспаннан алысқандай кішкентай тұлғалар ретінде көрінеді. «Француз драгуны мен қарғасы бар шыршалы орман» (шамамен 1813) атты екінші саяси картина тығыз орманның арасында жоғалған француз әскерін бейнелейді, ал ағаш түбінде қарға отыр – Францияның күтілетін жеңілісін болжайтын апаттың хабаршысы.

Ықпал

Фридрих басқа романтикалық суретшілермен бірге пейзаж суреттерін батыс өнерінің маңызды жанры ретінде орнықтырды. Оның замандастарының ішінде Фридрихтің стиліне Иоганн Кристиан Даль (1788–1857) ең көп әсерленді. Кейінгі буындарда Арнольд Беклин (1827–1901) оның туындыларынан күшті ықпал алды, ал Фридрихтің орыс коллекцияларындағы жұмыстарының көп болуы Архип Куинджи (шамамен 1842–1910) және Иван Шишкин (1832–1898) сияқты көптеген орыс суретшілеріне әсер етті. Фридрихтің руханилығы Альберт Пинкхэм Райдер (1847–1917), Ральф Блейклок (1847–1919), Гудзон мектебінің суретшілері және Жаңа Англияның люминистері сияқты американдық суретшілерге де жол ашты. ХХ ғасырдың басында норвегиялық өнер тарихшысы Андреас Оуберт (1851–1913) Фридрихті қайта ашты, оның жазбалары қазіргі заманғы Фридрих зерттеулерін бастады, сондай-ақ оның көріністі және аллегориялық пейзаждарына баға берген Символист суретшілерге де әсер етті. Норвегиялық Символист Эдвард Мунк (1863–1944) 1880 жылдары Берлинге сапар жасағанда Фридрихтің жұмыстарын көрген болуы мүмкін. Мунктің 1899 жылғы «Жалғыздар» гравюрасы Фридрихтің «Рекенфюгрын» (арқадағы фигура) бейнесін қайталайды, бірақ Мунктің жұмысында назар кең пейзаждан ауысып, алдыңғы жолдағы екі мұңды фигура арасындағы ажырау сезіміне ауысады. Фридрихтің қайта жандануы 1906 жылы Берлиндегі романтикалық дәуір өнерінің көрмесінде оның отыз екі туындысы қойылған кезде күш алды. Оның пейзаждары неміс суретшісі Макс Эрнст (1891–1976) туындыларына күшті әсер етті, нәтижесінде басқа сюрреалистер Фридрихті өз қозғалысының алдашысы деп санады. 1934 жылы бельгиялық суретші Рене Магритт (1898–1967) «Адамның жағдайы» туындысында Фридрихтің өнеріне және көрермен рөліне қатысты сұрақтарды көтеріп, оның мотивтерін тікелей еске түсірді. Бірнеше жылдан кейін сюрреалистік журнал «Минотавр» Фридрихті сыншы Мари Ландсбергердің 1939 жылғы мақаласына енгізді, осылайша оның туындыларын суретшілердің көптеген шеңберіне таныстырды. «Үміттің құлауы» (немесе «Мұз теңізі») картинасының ықпалы Пол Нэштің (1889–1946) 1940–1941 жылдардағы «Totes Meer» картинасында айқын көрінеді, ол Эрнсттің ынталы жақтасы болды. Фридрихтің туындылары 20 ғасырдың басқа да көрнекті суретшілеріне, соның ішінде Марк Роткоға (1903–1970), Герхард Рихтерге (1932 ж.т.), Готтард Граубнерге және Ансельм Киферге (1945 ж.т.) шабыт берген. Жазушы Сэмюэл Беккет (1906–89) Фридрихтің романтикалық суреттерін де атап өтті, ол «Айды қарастыратын ер адам мен әйел» картинасының алдында тұрып: «Осы «Годоны күтудің» бастауы болды, білесіз бе?» деді. 1961 жылы «ARTnews» журналында жарияланған «Абстрактілі Әсемдік» мақаласында өнер тарихшысы Роберт Розенблум Фридрих пен Тернердің романтикалық пейзаж суреттерін Марк Ротконың абстрактілі экспрессионистік суреттерімен салыстырды. Розенблум Фридрихтің 1809 жылғы «Теңіз жағасындағы монах», Тернердің «Кешкі жұлдыз» және Ротконың 1954 жылғы «Жарық, Жер және Көк» картиналарын көрініс пен сезімнің ұқсастығын көрсететін туындылар ретінде сипаттайды. Розенблумның сөзіне сүйенсек, «Ротко, Фридрих пен Тернер сияқты, бізді Әсемдіктің эстетиктері талқылаған пішінсіз шексіздіктердің табалдырығына қояды. Фридрихтегі кішкентай монах пен Тернердегі балықшы пантеистикалық Құдайдың шексіз кеңдігі мен Оның жаратылыстарының шексіз кішкентайлығы арасындағы қайғылы қарама-қайшылықты көрсетеді. Ротконың абстрактілік тілінде мұндай нақты егжей-тегжейлі – нақты көрермен мен трансценденттік ландшафттың ұсынысының арасындағы жанашырлық көпір – енді қажет емес; біз өзіміз теңіз алдындағы монахпыз, осы ауқымды және дыбыссыз суреттер алдында үнсіз және ойлы тұрмыз, егер біз күн батуды немесе ай жарығындағы түнді қарағандай болсақ».

Alongside other Romantic painters, Friedrich helped position landscape painting as a major genre within Western art. Of his contemporaries, Friedrich's style most influenced the painting of Johan Christian Dahl (1788–1857). Among later generations, Arnold Böcklin (1827–1901) was strongly influenced by his work, and the substantial presence of Friedrich's works in Russian collections influenced many Russian painters, in particular Arkhip Kuindzhi (c. 1842–1910) and Ivan Shishkin (1832–1898). Friedrich's spirituality anticipated American painters such as Albert Pinkham Ryder (1847–1917), Ralph Blakelock (1847–1919), the painters of the Hudson River School and the New England Luminists. At the turn of the 20th century, Friedrich was rediscovered by the Norwegian art historian Andreas Aubert (1851–1913), whose writing initiated modern Friedrich scholarship, and by the Symbolist painters, who valued his visionary and allegorical landscapes. The Norwegian Symbolist Edvard Munch (1863–1944) would have seen Friedrich's work during a visit to Berlin in the 1880s. Munch's 1899 print The Lonely Ones echoes Friedrich's Rückenfigur (back figure), although in Munch's work the focus has shifted away from the broad landscape and toward the sense of dislocation between the two melancholy figures in the foreground. Friedrich's modern revival gained momentum in 1906, when thirty two of his works were featured in an exhibition in Berlin of Romantic era art. His landscapes exercised a strong influence on the work of German artist Max Ernst (1891–1976), and as a result other Surrealists came to view Friedrich as a precursor to their movement. In 1934, the Belgian painter René Magritte (1898–1967) paid tribute in his work The Human Condition, which directly echoes motifs from Friedrich's art in its questioning of perception and the role of the viewer. A few years later, the Surrealist journal Minotaure included Friedrich in a 1939 article by the critic Marie Landsberger, thereby exposing his work to a far wider circle of artists. The influence of The Wreck of Hope (or The Sea of Ice) is evident in the 1940–41 painting Totes Meer by Paul Nash (1889–1946), a fervent admirer of Ernst. Friedrich's work has been cited as an inspiration by other major 20th century artists, including Mark Rothko (1903–1970), Gerhard Richter (b. 1932), Gotthard Graubner and Anselm Kiefer (b. 1945). Friedrich's Romantic paintings have also been singled out by writer Samuel Beckett (1906–89), who, standing before Man and Woman Contemplating the Moon, said "This was the source of Waiting for Godot, you know." In his 1961 article "The Abstract Sublime", originally published in ARTnews, the art historian Robert Rosenblum drew comparisons between the Romantic landscape paintings of both Friedrich and Turner with the Abstract Expressionist paintings of Mark Rothko. Rosenblum specifically describes Friedrich's 1809 painting The Monk by the Sea, Turner's The Evening Star and Rothko's 1954 Light, Earth and Blue as revealing affinities of vision and feeling. According to Rosenblum, "Rothko, like Friedrich and Turner, places us on the threshold of those shapeless infinities discussed by the aestheticians of the Sublime. The tiny monk in the Friedrich and the fisher in the Turner establish a poignant contrast between the infinite vastness of a pantheistic God and the infinite smallness of His creatures. In the abstract language of Rothko, such literal detail—a bridge of empathy between the real spectator and the presentation of a transcendental landscape—is no longer necessary; we ourselves are the monk before the sea, standing silently and contemplatively before these huge and soundless pictures as if we were looking at a sunset or a moonlit night."

Сыншылдық пікір

1890 жылға дейін, әсіресе достары қайтыс болғаннан кейін, Фридрихтің туындылары ондаған жылдар бойы жақындап ұмытылды. Дегенмен, 1890 жылға қарай оның туындыларындағы символизм сол кездегі өнерлі көңіл-күймен, әсіресе Орталық Еуропада үндестік табуын бастады. Бірақ, оған жаңа қызығушылық пен түпнұсқалығын мойындағанмен, оның «суретшілік әсерге» немқұрайлылығы және жұқа боялған беттері сол заманғы теорияларға қайшы келді. 1930 жылдары Фридрихтің туындылары нацистік идеологияны насихаттауда пайдаланылды, бұл романтик суретшіні ұлттық «қан мен топырақ» (Blut und Boden) идеологиясына бейімдеуге тырысты. Фридрихтің нацизммен байланысынан беделін қалпына келтіруіне ондаған жылдар кетті. Оның символизмге ден қоюы және оның туындыларының модернизмнің тар шеңберінде болмауы оның беделінің төмендеуіне себеп болды. 1949 жылы өнер тарихшысы Кеннет Кларк Фридрихтің «өз заманының мұңды техникасында жұмыс істегенін, бұл қазіргі сурет салу мектебін шабыттандыра алмағанын» жазды және суретшінің поэзияға жақсырақ сәйкес келетін нәрсені суретте көрсетуге тырысқанын айтты. Кларктың Фридрихті сынауы 1930 жылдардың соңында суретшінің беделіне келтірілген зиянды көрсетті. Фридрихтің беделі одан әрі зардап шекті, өйткені оның бейнелерін Голливудтың бірқатар режиссерлері, соның ішінде Уолт Дисней, Фриц Ланг және Ф.В. Мурнау сияқты неміс кино шеберлерінің жұмыстарына негізделген қорқыныш және фантастика жанрларында қолданды. Оның жаңаруы баяу болды, бірақ Вернер Хофман, Гельмут Борш-Супан және Сигрид Хинц сияқты сыншылар мен ғалымдардың еңбектері арқасында жақсарды. Олар оның туындыларына таңылған саяси байланыстарды жоққа шығарды, толық каталог жасады және Фридрихті таза өнер тарихы контекстіне орналастырды. 1970 жылдары ол қайтадан ірі халықаралық галереяларда көрсетілді және сыншылар мен өнер тарихшыларының жаңа буынының ықыласына ие болды. Бүгінде оның халықаралық беделі берік орнады. Ол туған Германиясында ұлттық икона болып саналады және Батыс әлеміндегі өнер тарихшылары мен сарапшылардың жоғары бағасын алады. Ол жалпы алғанда, терең психологиялық күрделілікке ие тұлға ретінде қарастырылады, ал Воганның айтуынша, «күмәнмен күрескен сенуші, қараңғылықпен қорланған сұлулықты тойлаушы. Соңында ол түсіндіруден асып түседі, өзінің бейнелерінің тартымдылығы арқылы мәдениеттерді аралап өтеді. Ол шынымен көбелектей пайда болды, енді біздің көз алдымыздан ешқашан жоғалмайды деп үміттенеміз».

Until 1890, and especially after his friends had died, Friedrich's work lay in near oblivion for decades. Yet, by 1890, the symbolism in his work began to ring true with the artistic mood of the day, especially in central Europe. However, despite a renewed interest and an acknowledgment of his originality, his lack of regard for "painterly effect" and thinly rendered surfaces jarred with the theories of the time. During the 1930s, Friedrich's work was used in the promotion of Nazi ideology, which attempted to fit the Romantic artist within the nationalistic Blut und Boden. It took decades for Friedrich's reputation to recover from this association with Nazism. His reliance on symbolism and the fact that his work fell outside the narrow definitions of modernism contributed to his fall from favour. In 1949, art historian Kenneth Clark wrote that Friedrich "worked in the frigid technique of his time, which could hardly inspire a school of modern painting", and suggested that the artist was trying to express in painting what is best left to poetry. Clark's dismissal of Friedrich reflected the damage the artist's reputation sustained during the late 1930s. Friedrich's reputation suffered further damage when his imagery was adopted by a number of Hollywood directors, including Walt Disney, built on the work of such German cinema masters as Fritz Lang and F. W. Murnau, within the horror and fantasy genres. His rehabilitation was slow, but enhanced through the writings of such critics and scholars as Werner Hofmann, Helmut Börsch Supan and Sigrid Hinz, who successfully rebutted the political associations ascribed to his work, developed a catalogue raisonné, and placed Friedrich within a purely art historical context. By the 1970s, he was again being exhibited in major international galleries and found favour with a new generation of critics and art historians. Today, his international reputation is well established. He is a national icon in his native Germany, and highly regarded by art historians and connoisseurs across the Western World. He is generally viewed as a figure of great psychological complexity, and according to Vaughan, "a believer who struggled with doubt, a celebrator of beauty haunted by darkness. In the end, he transcends interpretation, reaching across cultures through the compelling appeal of his imagery. He has truly emerged as a butterfly—hopefully one that will never again disappear from our sight".

Жұмыс

Фридрих 500-ден астам туынды жасаған өнімді суретші болды. Заманының романтикалық идеалдарына сәйкес, ол өзінің суреттерін таза эстетикалық мәлімдемелер ретінде қарастырды, сондықтан шығармаларына берілген атаулардың тым сипаттамалық немесе эмоциялық болмауына қатысты сақтық танытты. "Өмір кезеңдері" сияқты бүгінгі күні қолданылатын кейбір нақты атаулардың суретшінің өзі бергені емес, Фридрихке деген қызығушылықтың жаңару кезеңдерінде қабылданғаны мүмкін. Фридрихтің туындыларын мерзімдеуде қиындықтар туындайды, өйткені ол көбінесе картиналарын тікелей атамай немесе мерзімдемейтін. Алайда, ол өзінің жұмыстарын егжей-тегжейлі жазып отыратын күнделік жүргізді, оны ғалымдар суреттерді аяқталу күнімен байланыстыру үшін пайдаланады.