Кіріспе

Пастиш – бір немесе бірнеше суретшінің шығармаларының стилін немесе мінезін еліктейтін бейнелеу өнері, әдебиет, театр, музыка немесе архитектура жанры. Пародиядан өзгешелігі, пастиш еліктейтін туындыға сый-құрмет көрсетеді, оны мазақ етпейді. "Пастиш" сөзі – итальян тілінен алынған "pasticcio" атауының француз тіліне ауысқан түрі, ол әртүрлі ингредиенттерден жасалған паште немесе пирогқа салынатын толтырма. Метафоралық мағынада, пастиш және пастиччио бірнеше автордың еңбегінен құралған немесе басқа суретшілердің стильдік элементтерін қамтитын туындыларды сипаттайды. Пастиш – өнердегі эклектизмнің бір мысалы. Аллюзия – пастиш емес. Әдеби аллюзия басқа шығармаға сілтеме жасай алады, бірақ оны қайталай бермейді. Сонымен қатар, аллюзия тыңдаушының автордың мәдени білімін білуін қажет етеді. Аллюзия мен пастиш – екеуі де мәтінаралық байланыс механизмі болып табылады.

Музыка

Чарльз Розен Моцарттың барокко стилін еліктейтін әртүрлі шығармаларын пастиш деп сипаттады, ал Эдвард Григтің Холберг сюитасы ертеректегі музыкаға саналы құрмет ретінде жазылды. Пётр Ильич Чайковскийдің Рококо тақырыбындағы вариациялары мен Струналарға арналған серенада сияқты кейбір шығармаларында Моцарт сияқты 18-ғасыр композиторларын еске түсіретін "классикалық" форма қолданылады (оның шығармалары оның сүйіктісі болған композитор). Қазіргі заманғы музыкадағы пастиштің ең жақсы мысалдарының бірі - Джордж Рохбергтің, ол бұл әдісті өзінің 3-ші скрипкалық квартетінде (1972) және "Сақылмандық театрына арналған музыка" атты шығармаларында қолданды. Рохберг 1963 жылы ұлының өлімінен кейін сериализмнен пастишке бет бұрды. Queen-нің "Bohemian Rhapsody" әні ерекше, себебі ол сөздің екі мағынасында да пастиш болып табылады, өйткені әнде көптеген ерекше стильдер бар, барлығы бір музыканы жасау үшін біріктірілген. Осыған ұқсас ертеректегі мысал - The Beatles-тың "Happiness is a Warm Gun" әні. Америка композиторы Франк Заппаның шығармаларында музыкалық "пастиштерді" табуға болады. Комедиант/пародист "Weird Al" Yankovic сонымен қатар Devo ("Dare to Be Stupid"), Talking Heads ("Dog Eat Dog"), Rage Against the Machine ("I'll Sue Ya") және The Doors ("Craigslist") сияқты басқа да танымал әртістердің пастиштері болып табылатын бірнеше әндерді жаздырды, бірақ бұл "стильдік пародиялар" көбінесе мақтау (пастиш) мен сықақ (пародия) арасындағы шекарада жүреді. Танымал альтернативті рок тобы Ween, олардың эклектикалық шабыт көздерімен танымал, бастапқы шабыттан жоғары пастиштер жасады деп саналады. Пастиштік месса – бұл музыкалық месса, онда құрамдас бөлімдер әртүрлі мессалық үлгілерден алынған. Көбінесе бұл тәсіл концерттік орындалымдар үшін, әсіресе ерте музыкалық ансамбльдер үшін таңдалады. Массалар бөлімдерден тұрады: Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus, Agnus Dei; мысалы, Бетховеннің Missa Solemnis және Гийом де Машоның Messe de Nostre Dame. Пастиштік мессада орындаушылар бір композитордан Kyrie-ді, ал екіншісінен Gloria-ны таңдай алады; немесе бір композитордың бір үлгісінен Kyrie-ді, ал екіншісінен Gloria-ны таңдай алады.

Музыкалық театр

Музыкалық театрда пастиш көбінесе белгілі бір дәуірдің дыбыстарын шығару үшін таптырмас құрал болып табылады. 1971 жылғы "Фолиз" мюзиклі, екі дүниежүзілік соғыс арасындағы музыкалық ревюдің орындаушыларының кездесуі туралы қойылым үшін Стивен Сондхайм 1920-1930 жылдардағы Бродвей композиторларының стилінде оннан астам ән жазды. Сондхайм Коул Портер, Ирвинг Берлин, Джером Керн және Джордж Гершвин сияқты композиторлардың музыкасын ғана емес, сонымен қатар Ира Гершвин, Дороти Филдс, Отто Харбах және Оскар Хаммерштейн II сияқты либреттисттердің мәтіндерін де имитациялайды. Мысалы, Сондхайм қойылымда орындалатын "Losing My Mind" әнінде Гершвиндердің "The Man I Love" әнінен алынған "шамамен қалыптасқан ырғақтар мен гармониялар" және Дороти Филдс стилінде жазылған мәтін бар екенін айтады. Музыкалық пастиш мысалдары Сондхаймның басқа да қойылымдарында, оның ішінде "Жиган", "Сенбі түні", "Ассасиндер" және "Кез келген адам сыбызғы тарта алады" атты туындыларында да кездеседі.

Фильм

Пастиш – бұл кино өндірісіндегі тәсілдердің бірі, онда режиссерлер басқа режиссердің стиліне, түсірілім техникасына, соның ішінде камера бұрыштарына, жарықтандыруға және декорацияларға құрмет көрсетеді. Фильмнің авторы басқа жазушылардың туындыларына негізделген пастиш жасай алады (бұл әсіресе тарихи фильмдерде және деректі фильмдерде жиі кездеседі, бірақ ойдан шығарылмаған драма, комедия және қорқыныш фильмдерінде де болуы мүмкін). Итальяндық режиссер Серджо Леоненің "Батыста бір кезде" фильмі – американдық вестерн фильмдерінің пастиші. Тағы бір белгілі режиссер Квентин Тарантино өзінің фильмдерін жасау үшін көптеген фильмдердің түрлі сюжеттерін, ерекшеліктерін және тақырыптарын, соның ішінде Серджо Леоне фильмдерінен жиі пайдаланады, нәтижесінде пастиштің пастишін жасайды. Тарантино "Мен жасалған барлық фильмдерден идея аламын" деп ашық айтқан. Режиссер Тодд Хейнстің 2002 жылғы "Аспаннан алыс" фильмі – Дуглас Сирктің мелодрамасын, әсіресе "Барлық нәрсе аспаннан" фильмін (All That Heaven Allows) қайта жаңғыртуға жасалған әрекет болды. Кинода Джордж Лукастың "Жұлдызды соғыстар" фильмдерінің (олардың өзі де пастиш тудырды, мысалы 1983 жылғы 3D фильм "Metalstorm: The Destruction of Jared Syn") ықпалы постмодернизмнің бір көрінісі ретінде қарастырылуы мүмкін.

Сәулет

Қалалық жоспарлау талқылауларында "пастиш" термині ірі сәулетшілер жасаған ғимараттар стильдерінің еліктеуі ретінде дамуды сипаттауы мүмкін: мұндайда туынды жұмыстың түпнұсқа еместігі және құндылығы төмен екендігі айтылады, ал термин көбінесе оның қалалық контекстіне сілтеме жасамай қолданылады. XIX және XX ғасырлардағы көптеген еуропалық құрылыстарды осылай пастиш деп сипаттауға болады, мысалы, Ұлыбританияда XX ғасыр басында неоклассикалық және неогеоргиандық сәулет стилін жасаған Винсент Харрис пен Эдвин Лютиенстің еңбектері, немесе модернист Людвиг Мис ван дер Роге мен Баухаус қозғалысының сәулетіне негізделген кейінгі пастиштер. Өзінің мәнісінде бұл термин жағымсыз емес; алайда, Ален де Боттон пастишті "өткен шақ стильдерінің сенімсіз көшірмесі" деп сипаттайды.