Оранмор – Ирландияның Голуэй графтығындағы қала. 2022 ж. халық саны 5819. Тарихы, археологиялық ескерткіштері (fulacht fiadh, ringforts) туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Галвей графтығының қаласы, Ирландия
Town in County Galway, Ireland
Оранмор (немесе Уаран Мор) – Ирландияның Галвей графтығында, Галвей қаласының шығысында, Галвей шығанағының бір саласында орналасқан қала. 2022 жылғы халық санауы бойынша Оранмордың халқы 5819 адамды құрады. Бұл қала бастапқыда Фуаран Мор деп аталған, ирланд тілінде «үлкен бұлақ» деген мағынаны білдіреді. Аңыз бойынша, бұл атау қала маңындағы бұлаққа немесе құдыққа сілтеме жасайды.
Oranmore ( or Uarán Mór) is a town in County Galway, Ireland, east of Galway city on an inlet of Galway Bay. At the 2022 census, Oranmore had a population of 5,819. It was originally called Fuarán Mór, meaning "great spring" in Irish. This name reputedly refers to a spring or well near the village.
Тарихқа дейінгі кезең
Оранмор ауданында тарихқа дейінгі қоныс іздеріне бірнеше фулахт фиад (Французфорт елді мекенінде), қамалдар (Ринн елді мекенінде) және мегалиттік құрылым (Гарраун Оңтүстік елді мекенінде) жатады. 1857 жылы аяқталған Гриффиттің жерді бағалауында осы ауданда мұндай бірнеше құрылымдар көрсетілген (кейде халық арасында жиі және бірлесіп «әйелдер қамалы» деп аталады).
Evidence of prehistoric settlement in the Oranmore Parish area include a number of fulacht fiadh (at Frenchfort townland), ringforts (Rinn townland) and a megalithic structure (at Garraun South townland). Griffith's Valuation, a land survey completed in 1857, shows several such structures (sometimes colloquially and collectively known as fairy forts) in the area.
Ортағасырлық шіркеу қираған жерлері
Ортағасырлық рим-католик шіркеуінің қиратылысы Оранмор қаласындағы ең көне ғимараттардың бірі. Оның солтүстік қабырғасы шіркеуді және оның зиратын қоршап тұрған қоршаудың бір бөлігін құрайды. Шіркеудің 13 ғасырда салынғаны айтылады. Егер осы мәлімет рас болса, онда ол 1169 жылғы алғашқы англо-нормандық шапқыш шабуылдан кейін бір жарым ғасырдан кешіктірмей салынған деуге болады. Қазіргі қалдықтарының ұзындығы шамамен 32 фут, ені 72 футты құрайды, бірақ бұрын шіркеу одан да үлкен болғанына куәліктер бар. Жанындағы зираттағы кейбір қабірлерде есімдер мен даталар оқылымсыз. Ал кейбір қабірлерге құлаған шіркеу қабырғаларынан сынықтар қойылған. Ең көне қабір тасы – 1661 жылғы кельт кресі. Ол қазір бастапқы орнында емес, жаңа тас плитаның үстінде жатыр. Зираттың ішінде 1861 жылы Оранморда монастырь құрған Presentation Sisters, оқытушы әйелдер ордені үшін арналған есікпен жабық бөлім бар. Кейбір жерлеулер шіркеудің қираған қабырғаларының ішінде жасалған.
The ruin of a medieval Roman Catholic church is one of the oldest buildings in Oranmore town. Its northern wall forms part of the enclosure which encompasses the church and its graveyard. The church is believed to date to the 13th century. If true, this means it was built no later than one and half century's after the initial Anglo Norman Invasion of 1169 AD. The existing remains measure approximately 32 feet by 72 feet, however, there is evidence that the church was larger at one time. Some grave markers in the adjoining cemetery have no discernible name or date. Other graves have been marked with pieces of the fallen church walls. The oldest grave stone, with a discernible date inscription, is a Celtic cross dated 1661. It is no longer in its original location, but is instead lying on top of another, newer stone slab. There is a gated section within the graveyard set aside for the Presentation Sisters, an order of teaching sisters who established a convent in Oranmore in 1861. Some interments occurred within the ruined walls of the actual church.
Қасиетті Мария шіркеуі
1803 жылы салынған Сент-Мэри – үлкен шіркеу ғимараты, оның кіреберісінің үстінде қоңырау шаңырағы және әсем безендірілген төбесі бар. 1972 жылы ол жергілікті приход шіркеуі ретінде, жаңа әрі ірі Кемелсіз Тұжырым шіркеуімен алмастырылды. Сент-Мэри шіркеуі қасиретсіз қалдырылып, қалалық қоғамдық кітапханаға айналдырылды. Оның оюлы қаптамасы бар крещение тағы жаңа шіркеуге көшірілді, бірақ зират бұрынғы қалпында қалды.
Completed in 1803, St Mary's is a large church building with a bell cote above the front door and an elaborate ceiling. In 1972, it was replaced as the local parish church with the newer, larger Church of the Immaculate Conception. St Mary's was deconsecrated and converted to become the town's public library. Its carved baptismal font was moved to the new church, but the graveyard was left intact.
Экономика
Өнеркәсіптік назар сүт шаруашылығынан туризмге, өндіріс және логистика салаларына ауысты. Оранморда төрт қонақ үй және жиырма үш мейрамхана бар.
The focus of industry has shifted from dairy agriculture to tourism, manufacturing and logistics. Oranmore has four hotels and 23 restaurants.
Көлік
Оранмор қаласы бұрынғы N6 Галвейден Дублинге дейінгі және Галвейден Лимерикке дейінгі бұрынғы N18 жолдарының жанында орналасқан. M6 тас жолы Дугискадағы қолданыстағы жолмен және Гленскаульдегі M18 тас жолымен жалғасады. Оранморға келетін бұрынғы N6 жолы R338 аймақтық жол ретінде қайта жіктелді. M18 тас жолы 2017 жылдың 27 қыркүйегінде ресми түрде ашылды және Ратморриссиде үш деңгейлі қиылыс арқылы M6 тас жолымен қосылады. Бұл жол Оранморға жақын өтеді, бірақ тікелей байланыс жоқ, сондықтан жүргізушілер Кильтернаннан R381 немесе Ратморриссиден M6 арқылы оған өтуге тиіс. Bus Éireann, Citylink және Nestor автобус компаниялары Оранмор арқылы Галвей, Дублин, Корк және Дублин мен Шаннон әуежайларына қатынайды. Оранмор әуежайы Бірінші дүниежүзілік соғыста Ұлыбритания Корольдік әуе күштерінің базасы болған. Кейін ол Галвей қаласына қызмет ететін азаматтық әуежайға айналды.
Oranmore town is near the old N6 Galway to Dublin road and the old N18 from Galway to Limerick. The M6 Motorway connects to the existing road at Doughiska, as well as connecting with the M18 at Glenascaul. The former N6 leading into Oranmore has been reclassified as the R338 regional road. The M18 motorway was officially opened on 27 September 2017 and connects to the M6 at Rathmorrissey at a three level interchange. This road runs close to Oranmore but does not connect directly to it, and instead, motorists have to access it using the R381 at Kiltiernan or the M6 at Rathmorrissey. Bus Éireann, Citylink, and Nestor Bus services through Oranmore serve Galway, Dublin, Cork, and Dublin and Shannon Airports. Oranmore Aerodrome was a Royal Air Force base in World War I. It later became a civil airfield serving the city of Galway.
Темір жол
Оранмор теміржол станциясы 1851 жылдың 1 тамызында ашылып, 1963 жылдың 17 маусымында жабылды. Ескі станциядан батысқа қарай 1,4 км қашықтықта жаңа станция салынды және 2013 жылдың 28 шілдесінде ашылды. Пойыздар Галвей, Атенри, Атлон, Портарлингтон, Кильдар және Дублин Хьюстон қалаларымен тікелей байланысқан, сондай-ақ Батыс теміржол дәлізі арқылы Эннис және Лимерик қалаларына да қатынайды.
Oranmore railway station opened on 1 August 1851, closed on 17 June 1963. A new station was built 1.4 km west of the original station and was opened on 28 July 2013. Trains connect directly with Galway, Athenry, Athlone, Portarlington, Kildare and Dublin Heuston, as well as on the Western Rail Corridor to Ennis and Limerick.
Білім
Оранморда үш бастауыш мектеп бар: Scoil Iosaif Naofa, Scoil Mhuire және Gaelscoil de hÍde. 1861 жылы Презентация қарындастары құрған Каласанктиус колледжі – Оранмордағы орта мектеп.
Oranmore has three primary schools, Scoil Iosaif Naofa, Scoil Mhuire and Gaelscoil de hÍde. Calasanctius College, founded in 1861 by the Presentation Sisters, is the secondary school in Oranmore.
Спорт
Оранмор Маре ГАА – жергілікті ГАА клубы, және түрлі жас топтарында көптеген округтік титулдарды жеңіп алған, соның ішінде 1933 жылы Галвей ағалар харлингінің чемпионаты және 2019 жылы Бүкіл Ирландия аралық клубтар харлингінің чемпионаты. Клуб гэльдік футбол, харлинг және камогиден командалар құрайды. Naomh Mhuire Ladies Football Club (Oranmore Maree) 10 жастан бастап, жасөспірімдерге және ересектерге дейінгі қыздар футбол командаларын ұсынады. Maree/Oranmore футбол клубы 1988 жылы құрылған. Galway Bay Golf Resort Оранмордағы Ренвилде орналасқан және 10 рет Коннахттың ең жақсы гольф курорты атанды. Аймақтағы басқа клубтар: Оранмор бадминтон клубы, Маре бадминтон клубы, Маре баскетбол клубы, Оранмор дзюдо клубы және Галвей шығанағының желкендеу клубы. Соңғысы Ренвилде орналасқан. Жексенбі күндері таңертең жастар арасында "Парк жүгіру" іс-шаралары өткізіледі.
Oranmore Maree GAA is the local GAA club, and has won a number county titles across several age groups, including a Galway Senior Hurling Championship title in 1933 and All Ireland Intermediate Club Hurling Championship title in 2019. The club fields teams in Gaelic football, hurling and camogie. Naomh Mhuire Ladies Football Club (Oranmore Maree) fields ladies' Gaelic football teams from under 10 to minor and junior. Maree/Oranmore Soccer Club was founded in 1988. Galway Bay Golf Resort is located in Renvile, Oranmore, and has been named best golf resort in Connacht 10 times. Other clubs in the area include the Oranmore Badminton Club, Maree Badminton Club, Maree Basketball Club, Oranmore Judo Club and Galway Bay Sailing Club. The latter is based in Renville, Oranmore. Junior "Park Run" events are run on Sunday mornings.