Ирландияның Йохал қаласы: Тарих және мұражайы

Кіріспе

Ирландияның Корк округіндегі порт және курорттық қала, Ирландия Республикасы.

Youghal (['jɔːl] Яул) – Ирландияның Корк округінде орналасқан теңіз жағалауындағы курорттық қала. Блэкуотер өзенінің сағасында орналасқан бұл қала бұрынғы әскери және экономикалық орталық болған. Қала тік өзен жағалауының шетінде, ұзын және тар құрылыммен жайласқан. 2022 жылғы халық санауы бойынша халқы 8 564 адамды құрайды. Қала қабырғаларында көптеген тарихи ғимараттар мен ескерткіштер сақталған, ал Youghal Ирландия туристік кеңесі тағайындаған "Ирландия мұралық порттары" тізіміндегі шағын қалалардың бірі.

Атауы

Youghal атауы ирланд тіліндегі Eochaill сөзінен шыққан, ол "қарағайлы ормандарды" білдіреді, бұл аймақта бұрын көп кездесетін. Осы атаудың ескі ағылшынша жазылу түрлеріне Youghall, Yoghel және Yochil кіреді.

Тарих және сәулет

Югал 1209 жылы қала құқығын алған, бірақ осы жердегі қоныстану тарихы одан да ұзақ, 11 ғасырға дейінгі викингтердің қоныстары, қаланың батыс жақын маңындағы Коран шіркеуі 5 ғасырға дейін сонады, ал жақын маңдағы Ньюпортта неолиттік дәуірге қатысты іздер де бар. Қаладағы ескі ғимараттардың қатарында сэр Уолтер Рэлидің «Миртл Гроув» үйі және шамамен 450 жылы Сент-Деклан құрған деп есептелетін Сент-Мария колледжі шіркеуі бар. Шіркеу шамамен 750 жылы ирланд романдық стилінде қайта салынған, ал 1220 жыл шамасында үлкен нормандық кеме қосылған. Бұл Ирландиядағы үздіксіз ғибадат орыны ретінде сақталған ортағасырлық шіркеулердің санатындағы сирек мысал. Викингтер Югалды Ирландияның оңтүстік жағалауындағы монастырлық орындарға шабуыл жасау үшін база ретінде пайдаланған, ал Сент-Мария колледжі шіркеуіндегі тасқа ежелгі қайықтың контуры салынған. 16 ғасырдағы Мунстер плантациясынан бері бұл Югал шіркеуінің және айналасындағы аймақтардың Ирландия шіркеуіне қарасты ғибадат орны болып табылады. Югалды тонау 1579 жылдың 13 қарашасында болды. Оңтүстік Мунстердегі ағылшын билігінің орталығы болған қала Екінші Дезмонд көтерілісі кезінде Джерральд Фицджеральдтың әскерлері шабуыл жасағанда қатты зақымдалды. Олар гарнизонды қырғынға ұшыратты, ағылшын шенеуніктерін асып, Югал тұрғындарының үйлерін тонады. Одан кейін болған өшпенділік әрекеттерінің ішінде 1580 жылдың 28 наурызында OSF орденінің дін қызметкері Дэниел О’Нейлан да болды. Оны белінен арқанмен байлап, аяқтарына салмақтар тіркеп, Югал қаласының қақпаларының бірінен лақтырып жіберді, соңында оны диірмен дөңгелегіне байлап, бөлшектеген. 1602 жылы Дунбойды қоршаудан кейін тұтқынға алынған иезуиттік бауырлас Доминик Коллинз өз туған Югалына шынжырмен әкелінді. Ол Югал тұрғындарына (ағылшын, ирланд және испан тілдерінде) католик діні үшін өлуге қуанышты екенін айтқаннан кейін, 1602 жылдың 31 қазанында асылды. 1992 жылы ол 24 ирландтық католик шейітінің бірі ретінде қасиетті деп жарияланды. Қабырғалар туралы алғашқы жазба 1275 жылғы король Эдуард I-нің оларды жөндеу және кеңейту туралы жарғысы. Сағат мұнарасы – 1777 жылы қаланың Сағат мұнарасы қаланың бекіністерінің бөлігі болған Тринити қамалының орнында салынды. Қайыршылық үйлер – 17 ғасырлық қайыршылық үйлерді 1602 жылы Корк графы Ричард Бойл жесірлер үшін салған. Әр тұрғынға аптасына екі шиллинг берілді, бұл оның күнкөрісіне жеткілікті болды. Сол кезде (1612 жылы) сэр Ричард Бойл аурухана мен тегін мектеп салды. 1616 жылы Ричард Бойл мырзаға Мюнстерді отарлаудағы еңбегі үшін лорд Бойл атағы берілді. 1697 жылы екі шиллингтік салық енгізілгенде, қайыршылыққа өмір сүретіндер босатылды. Бойлдің қабірі Сент-Мария колледжі шіркеуінде орналасқан. Су қақпасы – Қаланың Су қақпасы 13 ғасырда қала қабырғалары арқылы кемежайларға кіру үшін салынған. Сондай-ақ, Кромвельдің аркасы деп те аталады, 1650 жылы Оливер Кромвель Ирландиядан осы жерден кетіп, Ирландиядағы жорығынан кейін қалада қыстады. Бақта Рали отырғызған деп айтылатын төрт тис ағашы бар. Рейли 1617 жылы Корктен Батыс Үндістанға соңғы сапарын жасады. Қызыл үй – Қызыл үй – 18 ғасырдың басында салынған кірпіштен тұрғызылған қала үйі, ол Югалдағы саудагерлік отбасы Uniacke отбасы үшін салынған. Ол 1703 жылы аяқталды. Теңіздің жағасы бұзылып, қатты дауылдан 1010 адам қаза тапты. Көп ұзамай 853 жылы викингтердің басып кіруінен шыққан жасақ Югалда бекініс салып, сауда теңіз портының негізін қалады. 1130 жылы Санкт Бернард Лисмордың Мюнстердің астанасы екенін және Югалдың Лисмор порты екенін жазды. Югал 1209 жылы король Джонмен біріктірілді, ал қалаға қарулы адамдар, саудагерлер және Бристольден келген басқа да авантюристтер қоныстанды. 1223 жылға қарай Югал сауда порты ретінде маңызды орынға ие болды, сондықтан ол «жол магистраліне» лайық болды. 1291 жылы бірнеше фламанд саудагерлері Югалға сауда жасағаны туралы жазылған. Оларды ынталандыру үшін король Эдуард I барлық қасиеттілер күніне (1 қараша) дейін жалғасу үшін арнайы артықшылықтар берді. 14 ғасырдағы Югал аймағының күміс ақшаларының көп мөлшері табылды, бұл аймақтағы сауданың жоғары деңгейін көрсетеді. 1301 жылдың 14 ақпанында король Эдуард I Шотландиямен шайқасқа аттанғанда барлық ирландтық және ағылшын порттарынан екі қайықты талап етті. Бірақ Югалдан үш қайық талап етілді, бұл оның көлемі мен маңыздылығын көрсетеді. 1353 жылы Югалдың ерікті адамдарына Англия мен Уэльсте жүн, былғары, жүн және қорғасын үшін әртүрлі негізгі тауарлармен сауда жасауға еркіндік берілді. 1360 жылы Ирландияның әділетшісі Альмарикус де Сент-Аланд қол қойған жарлықтар Югалдың билеушісі мен сот орындаушыларына жіберілді. 1373 жылы король Эдуард III порттың сақтаушысына Джеймс Ле Боттилер, Ормонд графының қызметтері үшін кемелерді ұстап тұруға және ұстап алуға бұйрық берді. 1376 жылы сол король Югал мэріне Корктегі көтерілісшілерге қарсы көрсеткен қызметтері үшін артықшылықтар берді. Сол жылы Югалдың саудагерлері мен қара халық король Эдуардқа кеденді төлеу үшін Коркқа барудың қаупі туралы шағымданды және Югалда кедендік жүйе жасауға қол жеткізді. Дублин Парламенті 1585 жылы импорт, кеден және кендерге қатысты актіні қабылдады, ол Югалды басымды порттардың бірі етіп белгіледі. Осыдан кейін Югалда шарапты тасымалдауға болады, сондай-ақ Корк, Уотерфорд, Дублин, Лимерик, Дрогеда және Голуэй порттарында да тасымалдауға болады. Егер ауа райының нашарлығы болмаса, басқа жерде тасымалдау жағдайында патшайым Елизавета I-ге жартысы, ал ұстаушыға жартысы берілуі керек еді. 1600 жылдың басында Югал «негізгі қала» деңгейіне көтерілді, Бристоль, Ливерпуль, Честер және Милфордпен жүн саудасын жүргізуге эксклюзивті құқық алды. 17 ғасырда Югал Ирландияның негізгі порттарының бірі болды, тіпті Корк портынан да маңыздырақ болды, ол «Югалға жақын порт» деп сипатталды. 1603 жылы король Джеймс I сапармен келді және Югалдағы пирсде жарияланды. 1631 жылы барлық ұлттан келген қарақшылар теңізді басып алды және Югалға бірнеше рет кірді. Ең танымал қарақшылардың бірі Натт болды, ол үш кемемен басқарды. 1727 жылы елде аштық пен ашаршылық болған кезде ирландтар қалада сауда жасауына рұқсат берілді. Югалда адамдар Англияға және Ирландияның басқа жерлеріне астық экспорттауын тоқтатуға тырысып, наразылықтар болды. 1734 жылға дейін үлкен аурулар мен өлім-жітім жалғасты. 1736 және 1745 жылдары қала қабырғалары кеңінен жөнделді, ал 1745 жылы Салли порты қайта жаңартылды. Югалдағы сауда үлкен өзгерістерге ұшырады. 1753 жылы наурыз айынан қараша айына дейін Югалға астық, ұн, тұз әкелмеді. 1754 жылы экспорт 65 шаршы бұршақ құрады. 1755 жылы 214 шаршы арпа және 70 шаршы бұршақ экспортталды. 1756 жылы экспорт 450 шаршы арпа, 45 бөшке қайнатылған талқан, ал импорт 6 бөшке сыра құрады. 1757 жылы экспорт 495 шаршы қайнатылған арпа, 20 бөшке қайнатылған талқан, ал импорт 11,25 бөшке сыра құрады. Осы уақытта қарасудың (Blackwater) су жолын жақсарту жұмыстары басталды (1755), және Лисмор, Каппокин және Клогхиннен Югалға жолдар ашу туралы Парламентке өтініш жіберілді. 1762 жылы француз пираты портына жақын алты кемені ұстап алды. Командир 24 жолаушыны Балликоттон аралына қондырып, қалғандарын полковник Оуэн полкіне рекрут ретінде алып кетті. «Экспедиция» кемесі оларды қууға жіберілді, бірақ оларға жете алмады. 1780 жылға қарай Югалда жүнмен айналысатын бизнес зор қуатпен жүргізілді, онда жылнамалар «үлкен байлықтар орындалғанын» айтады. 1781 жылы Югалдан экспорт өте көп болды, Ирландиядағы басқа порттардан артық арпа экспортталды. Нилсон пирсі салынды және келесі жылы құрылысы басталды. Пирске қарай жаңадан салынған Grattan көшесі ашылды. 1833 жылы тоғыз кеме және 440 көмір тасымалдаушысы портына кірді. 1834 жылы 250 балық аулау кемесі болды...

Youghal received its charter of incorporation in 1209, but the history of settlement on the site is longer, with Viking settlements dating back to the 11th century, the Church of Coran in the town's western suburbs dating from the 5th century, and evidence of Neolithic habitation at nearby Newport. Older buildings in the town include Sir Walter Raleigh's home "Myrtle Grove" and the St Mary's Collegiate Church, thought to have been founded by St. Declan around 450. The church was rebuilt in Irish Romanesque style in about 750, and a great Norman nave was erected in about 1220. It is one of the few remaining medieval churches in Ireland to have remained in continuous use as a place of worship. The Vikings used Youghal as a base for their raids on monastic sites along the south coast of Ireland, and a stone in St Mary's Collegiate Church bears the ancient etched outline of a longboat. Since the 16th century Plantation of Munster it has been the place of worship of the Church of Ireland congregation of Youghal and its surrounding areas. The Sack of Youghal took place on 13 November 1579. As the centre of English power in south Munster the town was badly damaged during the Second Desmond Rebellion when it was sacked by the forces of Gerald FitzGerald, 14th Earl of Desmond, who massacred the garrison, hanged the English officials, and looted the homes of Youghal's townspeople. The revenge killings that followed this included that of a priest, Daniel O'Neilan, OSF, on 28 March 1580. He was fastened round the waist with a rope and thrown with weights tied to his feet from one of the town gates at Youghal, finally fastened to a mill wheel and torn to pieces. Taken prisoner following the Siege of Dunboy 1602, the Jesuit lay brother Dominic Collins was brought to his native Youghal in chains. And, after telling a Youghal crowd (in English, Irish and Spanish) that he was happy to die for the Catholic faith, he was hanged on 31 October 1602. He was beatified in 1992, as one of the 24 Irish Catholic Martyrs. The first record of the walls is a charter of 1275, granted by King Edward I, for their repair and extension. Clock Gate Tower – In 1777, the town's Clock Gate Tower was built on the site of Trinity Castle, part of the town's fortifications. Alms Houses – the 17th century almshouses were constructed by Richard Boyle, 1st Earl of Cork in 1602 for widows. Each tenant received two shillings a week, enough to sustain her. Around the same time (1612), Sir Richard Boyle built a hospital and a free school. For his efforts in colonising Munster, Sir Richard Boyle was granted the title and dignity Lord Boyle in 1616. When a poll tax of two shillings was introduced in 1697, those living by alms were exempt. Boyle's tomb is in St Mary's Collegiate Church. Water Gate – The town's Water Gate was built in the 13th century to provide access through the town walls to the docks. Also known as Cromwell's Arch, it was from here that Oliver Cromwell left Ireland in 1650, having overwintered in the town after his campaign in Ireland. In the gardens are four yew trees said to have been planted by Raleigh. Raleigh made his final trip from Cork to the West Indies in 1617. Red House – The Red House is an early 18th century brick townhouse which was built for the Uniacke family, a merchant family in Youghal. It was completed in 1703. 1,010 people were lost by a fierce storm when the sea broke its banks. Soon afterwards in 853 a detachment from the Viking invasion built a fortress in Youghal and laid the foundation of a commercial seaport. In 1130, St Bernard writes of Lismore as the capital city of Munster and describes Youghal as the port of Lismore. Youghal was incorporated in 1209 by King John and the town was colonised with men at arms, traffickers and other adventurers from Bristol. By 1223 Youghal had gained such importance as a commercial port that it merited a 'road highway'. In 1291 several Flemish merchants were recorded as trading to Youghal. For their encouragement King Edward I granted special privileges to continue until All Saints Day (1 November). Large quantities of silver coinage of the Youghal region from the 14th century have been found indicating the high levels of traffic in the region. On 14 February 1301 King Edward I, when going into battle with Scotland, required two boats from all Irish and English ports. But three boats were required from Youghal, further indicating its size and importance. In 1353, the freeman of Youghal were allowed freedom in trade in different staples throughout England and Wales for wool, leather, woolfels and lead. In 1360 Writs signed by Almaricus de St Åland, Justiciary of Ireland, were directed to Sovereign and Bailiffs of Youghal, ordering them to prevent persons from going to foreign parts. In 1373 King Edward III commanded the Keeper of the port to press and detain ships in the port for the purposes of conveying James Le Botiller, Earl of Ormond, whenever the Earl may come to the port on the King's services. In 1376 the same King granted the Mayor of Youghal privileges for services against rebels in Cork. In the same year the merchants and commons of Youghal complained to Edward about the dangers of having to go to Cork to pay customs, and succeeded in arranging a new customs system for paying in Youghal. The Dublin Parliament passed an Act concerning the imports, customs and mines in 1585 which made Youghal one of the privileged ports. Wine could then be discharged at Youghal, Cork, Waterford, Dublin, Limerick, Drogheda and Galway. Discharge at any other location, unless occasioned by stress of weather, meant forfeiting half to Queen Elizabeth I and half to the seizer. In early 1600 Youghal was elevated to the rank of 'staple town', receiving the exclusive rights to carry on the wool trade with Bristol, Liverpool, Chester and Milford. During the 17th century Youghal was one of Ireland's main ports, far more important than Cork Harbour which was described as 'a port near Youghal.' In 1603 King James I made a visit and was proclaimed on the quay in Youghal. In 1631 pirates of all nations swarmed the seas entering Youghal on several occasions. The most notorious of them was Nutt, who had three ships under his command. In 1727, the Irish were permitted to trade in the town as scarcity and famine swept the country. There were riots in Youghal as people sought to prevent the export of corn to England and other parts of Ireland. Great sickness and mortality continued through 1734. In 1736 and 1745 the town walls were extensively repaired and in 1745 the Sally port was remade. Trade in Youghal varied greatly. In 1753 no corn, meal salt or flour was imported into Youghal from March to November of that year. In 1754 exports were 65 quarters of beans. 1755 saw exports of 214 quarters of barley, and 70 quarters of beans. Exports in 1756 were 450 quarters of Barley, 45 barrels of Oatmeal and imports were 6 barrels of beer. In 1757 exports were 495 quarters of Oats, 20 barrels of Oatmeal and imports were 11.25 barrels of beer. Works had commenced at this time on improving navigation of the Blackwater (1755) and a petition had been sent to Parliament to open roads from Lismore, Cappoquin and Clogheen to Youghal. In 1762 a French privateer took six ships near the harbour. The commander landed 24 passengers on the Island of Ballycotton and took the remainder with him as recruits for Colonel Owen's regiment. The cutter Expedition was sent in pursuit but did not come up with them. By 1780 wool combining business was carried on with great spirit in Youghal, where the Annals tell us "great fortunes were realised". Exports from Youghal were extensive in 1781, with more oats being exported than from any other port in Ireland. Nealson's Quay was built and commenced the following year. Grattan Street was opened along the quay that had been embanked. In 1833, nine ships and 440 colliers entered the harbour. In 1834, there were 250 fishing boats in the harbour employing 2,500 men. Salmon was plentiful and was sold for 11/2d per pound weight. After many years of discussion and feasibility testing, the steamer The Star commenced plying on the Blackwater in June 1843. It was hoped that opening the Blackwater would reduce trade costs with Lismore, Fermoy, Mitchelstown and Mallow. On an objection from the Duke of Devonshire – who owned the weir at Lismore – and some other gentlemen, the river was not opened beyond Lismore, and so the steamer service ceased in 1850. The following year the Youghal Fisheries District had over 500 registered vessels employing over 2,700 men. From the 18th century onwards, and as with nearby Ardmore, some larger ships were unable to get into Youghal Harbour, because of a shallow sandbar at its mouth. A cross river passenger ferry continued from Youghal to the opposite side of the harbour. The ferry capsized on 30 September 1876 and 14 people died. In 1882 a decision of the House of Lords established the claim of the Duke of Devonshire to exclusive fishery rights to the river Blackwater and Youghal Bay out to Capel Island. The duke's claim was founded on a grant given to Sir Walter Raleigh by Elizabeth I, which he sold shortly afterward to the Boyle family. In the 1950s, most exterior shots of "New Bedford" in John Huston's movie adaptation of Moby Dick were filmed in Youghal, as New Bedford itself had changed too much in the intervening century to be usable for this purpose. Youghal International College, a private international (Spanish) school, was opened in Youghal in 1992. Youghal was formerly a strong manufacturing town, but Ireland's economic success since the mid 1990s to a large extent bypassed the town, and the infrastructural deficit is a major constraint to its growth. In April 2011 it was reported that all the town's large factories had closed over the past decade, leaving at least 2,000 people jobless, and with unemployment approaching 20%, young people were leaving in search of work and workers commuting from Youghal to Cork and Waterford.

Үкімет және саясат

Қаланы 9 мүшеден тұратын Югал қалалық кеңесі басқарды. 2014 жылғы жергілікті сайлаулар мен 2014 жылғы Жергілікті Өзін-Өзі Басқару Реформасы Заңына сәйкес қалалық кеңестер таратылғаннан бері, қала Корк округі кеңесіндегі Шығыс Корк муниципалды округі арқылы өкілдік етіледі, онда округты білдіретін 6 сайланған кеңесші бар. Югал Корк Шығыс Дайл сайлау округінің құрамында.

Жағажайлар

Югал қаласы бірнеше жағажайға іргелес жатыр, оның ішінде қаланың батысындағы жағажай да бар. 2011 жылы Югалдың үш жағажайы – Фронт-Странд, Клейкасл және Редбарн су тазалығы мен инфрақұрылымдарының қолжетімділігі үшін «Көк ту» марапатына ие болды. Баливерган батпағы – Корк округіндегі ең үлкен тұщы сулы жағалау батпағы, онда көптеген өсімдік және құс түрлері мекендейді. Ол Клейкасл жағажайының бойымен және Редбарн жағажайына қарай созылып жатыр. 20 ғасырдың ортасында Югал теңіз жағасындағы танымал демалыс орны болды, мыңдаған адамдар пойызбен жағажайға сапар шекті. 1914 жылы «Югал» құбырлы оркестрі құрылды. 1984 жылы оркестр BBC-нің «Jim'll Fix It» бағдарламасында көрсетілді, ал 1993 жылы Францияның Бретань аймағындағы Лармор қаласында өнер көрсетуге шақырылды. 1995 және 1997 жылдар аралығында «Югал» құбырлы оркестрі алғаш рет жарысқа қатысып, бірнеше жүлде жеңіп алды. 1969 жылы St Mary's Brass and Reed Band оркестрі құрылды және Ирландияның оңтүстігіндегі оркестрлер чемпионаты сияқты жарыстарда жеңіске жетті. Югал 2019, 2022 және 2023 жылдары Ирландияның Ironman триатлонына төңкерілді.

Көлік

Корк әуежайы ең жақын әуежай, ол Югалдан 54 км (34 миль) қашықтықта орналасқан. Bus Éireann Югал мен Корк қаласы арасында автобус қызметін ұсынады. Bus Éireann басқа да бағыттары Ardmore, Dungarvan, Kilmac және Waterford қалаларына қатынайды. 1860 жылдың 1 мамырында ашылған Югал теміржол станциясы 1963 жылдың 4 ақпанында жолаушылар тасымалына жабылды, ал 1982 жылдың 30 тамызында толығымен (жүк тасымалы да қоса) жабылды.