Кіріспе
1950 жылдардағы британдық әуе қорғанысы радиолокациялық жүйесі (Америкалық ғылыми-фантастикалық әрекет фильмі ROTOR) – 1950 жылдардың басында кеңестік бомбалаушылардың шабуылына қарсы тұру үшін британ үкіметі құрған күрделі әуе қорғанысы радиолокациялық жүйесі. Оны мүмкіндігінше жылдам іске қосу үшін бастапқыда ол негізінен Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінің жүйелерінен, әсіресе ерте ескерту үшін бастапқы тізбекті радарлардан (Chain Home) және жоспарлау мен ұстауды басқару үшін AMES 7-ші түрінен құралды. Бұл станциялардан алынған деректер кең ауқымды телефон және телеграф желісі арқылы негізінен жер астында салынған басқару станцияларының желісіне жіберілді. Сонымен қатар, 1957 жылы Chain Home-ды алмастыру үшін жаңа микротолқынды радарды жасау жұмысы басталды. Эксперименттік Green Garlic жүйесі өте табысты болды және 1954 жылдан бастап Chain Home-ды алмастыра бастады. Қызметте олардың жоғары дәлдігі 7-ші типті радарларды да алмастыруға мүмкіндік берді, ал олардың қашықтығының артуы бүкіл Ұлыбританияны қамту үшін аз радарлар қажет екенін көрсетті. Бұл ерте ескерту және жерден басқарылатын ұрыс жүргізу рөлін атқаратын Мастерлік Радарлық Станциялардың құрылуына әкелді. Бастапқы ROTOR жоспарында 66 радар болған, бірақ ол бірнеше рет қысқартылып, ақырында тек жартысы ғана қажет болды. Жақында салынған операциялық бөлмелердің көп бөлігі сатылды. ROTOR желіні, радарларды және басқару жүйелерін үнемі жаңартуды талап етті. 1950 жылдардың ортасында карцинотронмен жұмыс істейтін радарларды бұзу құрылғысының пайда болуы осы жоспарларға ауыр соққы болды; карцинотронмен жабдықталған бір ғана ұшақ ROTOR радарларын толығымен бұзуға және оларды қолданусыз қалдыруға қабілетті болды. Сонымен қатар, сутегі бомбасы мен баллистикалық ракеталардың пайда болуы стратегиялық қауіптің сипатын өзгертті және бүкіл елді қорғау идеясы мүмкін емес болды. Ракеталық шабуылдардан қорғанудың жалғыз жолы – бұл еңсеру, ал ол сәтсіз болған жағдайда, ұрыс ұшақтары мен ракеталар соңғы нәтижеге ешқандай әсер ете алмайды. ROTOR бастапқыда V бомбалаушы күштерін қорғауға арналған жаңа желімен алмастырылуы керек еді, ол "1958 жылғы жоспар" деп аталды. Алайда, бұл рөл кейіннен тоқтатылды, тек BMEWS радарларын кедергіден қорғау және ракеталардың жасырын шабуылын болдырмау үшін кедергі тасымалдайтын ұшақтарды анықтау міндеті қалды. Мұндай жүйеге көптеген радарлар немесе бүкіл елді қамту қажет болмады. Бұл кішірек желінің құнына азайту мақсатында әскери радарларды азаматтық әуе трафигін басқарумен біріктіру туралы зерттеулер тек бес негізгі станциядан тұратын Linesman/Mediator жүйесіне әкелді. Бастапқы ROTOR 1967 жылдан бастап кезең-кезеңмен Linesmanмен алмастырылды. АҚШ-тағы ұқсас жедел жүйе – Lashup Radar Network болды.
the American science fiction action film
ROTOR was an elaborate air defence radar system built by the British Government in the early 1950s to counter possible attack by Soviet bombers. To get it operational as quickly as possible, it was initially made up primarily of WWII era systems, notably the original Chain Home radars for the early warning role, and the AMES Type 7 for plotting and interception control. Data from these stations was sent to a network of control stations, mostly built underground, using an extensive telephone and telex network. Work also began on a new microwave frequency radar to replace Chain Home c. 1957. The experimental system Green Garlic was so successful that it began replacing Chain Home starting in 1954. In service, these proved so accurate that they could replace the Type 7 radars as well, and their greatly improved range meant that fewer radars would be needed to provide coverage over the entire United Kingdom. This led to the Master Radar Stations that filled both early warning and ground controlled interception roles. The original ROTOR plans for 66 radars was repeatedly reduced, ultimately only requiring half that number of stations. Many of the operations rooms, recently completed, were sold. ROTOR called for the continual upgrading of the network over time, both the radars and the command and control systems. The introduction of the carcinotron radar jammer in the mid 1950s was a serious blow to these plans; a single aircraft carrying a carcinotron could jam the ROTOR radars so completely that they were rendered useless. At the same time, the introduction of the hydrogen bomb and ballistic missile greatly changed the nature of the strategic threat, and the idea of whole country defence became untenable. The only way to defend against missile attacks was deterrence, and if that failed, interceptor aircraft and missiles would have no measurable effect on the eventual outcome. ROTOR was initially to be replaced by a new network dedicated largely to defending the V bomber force, the "1958 Plan". This role was eventually abandoned, leaving only the task of locating aircraft carrying jammers to keep the BMEWS radars free from interference and prevent a successful sneak attack by missiles. Such a system did not require a large number of radars nor country wide coverage. To reduce the cost of this much smaller network, studies on integrating the military radars with civilian air traffic control led to the Linesman/Mediator system of only five primary stations. The original ROTOR was replaced by Linesman in stages, starting in 1967. A similar expedient system in the United States was the Lashup Radar Network.
Соғыстан кейінгі жағдай
Неміс әуе шабуылының қатері азайып бара жатқандықтан, Ұлыбританияның радар операциялары соғыстың соңына қарай тоқтатылды және соғыс аяқталған кезде олар көбінесе қолданылмай қалды. Соғыс аяқталғаннан кейін, тағы бір соғыс кем дегенде он жылдан кейін болашақта болады деген жалпы пікір қалыптасты. Осы кезеңде радар жүйелерінің үнемі жақсарылып жақсаруын ескере отырып, Әуе министрлігі бірнеше жылдың ішінде ескіретін жаңа радарларды енгізудің қажеті жоқ деп ойлады. Олар радардың осы кезеңде дамуын жалғастыруды және осы аралықта Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінің жүйелерін пайдалануды жоспарлады. Мәселені тереңірек қарастыру үшін 1945 жылы «Черри» есебі тапсырылды. Бұл есепте жаңа бомбалаушылардың жылдамдығының артуы, әсіресе болашақта реактивті қозғалтқыштармен жабдықталғандары, қазіргі Доудинг жүйесінің карталары арқылы соншалықты жылдам өтетіні, олар ұшып кетер алдында араласу мүмкіндігі болмайтыны айтылды. Есепте қазіргі AMES 7-түрлі / GCI жүйелерін алмастыру үшін үлкен қашықтықтағы радар қажет екені, олар бомбалаушылар сияқты нысаналарға қарсы шамамен шектелгені көрсетілді. Мұндай радар шамамен 1957 жылы қолжетімді болады деп есептеген есепте, қазіргі GCI станцияларына дәлдігі жоғары жаңартылған антенналар, жақсырақ өнімділік үшін жаңа электроника, дисплей жүйесін жаңарту, биіктікті өлшеу үшін төрт 13-түрлі және кедергіге қарсы қолдану үшін екі 14-түрлі құрылғы орнату ұсынылды. Сонымен қатар, олардың ақпараты алты жаңа басқару орталығына жіберілетін болады, олар әуе кеңістігінің карталарын шамамен дейін үлкен етіп шығарады. Сонымен қатар, барлық нысандар нысандарға жақыннан түскен жағдайда да сақталуын қамтамасыз ету үшін нығайтылған бекіністермен жаңартылатын болады.
Жаңа шұғылдық
1948 жылдың шілдесінде Берлиндегі блокада келесі соғыстың шамамен қашан болатыны туралы алаңдаушылықты күшейтті. Желінің жай-күйі жөніндегі Ақ кітап 1949 жылдың наурыз айында дайын болды. Онда станциялардың жай-күйі өте нашар екені, көптегені ауа райынан зақымданған, ал кейбіреулері бұзылып, тонауға ұшырағаны анықталды. Толыққанды қорғаныс үшін 1152 истребитель және 265 зениттік артиллерия полкі қажет болды, бірақ іс жүзінде тек 352 истребитель және 75 полк ғана қолда бар еді. 1949 жылдың 29 тамызында кеңестік алғашқы атом бомбасының сынақтан өткізілуі осы мәселенің өзектілігін одан әрі арттырды. Сол айда жаңа директивада RAF Fighter Command-тың міндеті Ұлыбританияны қорғау екені белгіленді. Кеңестік оқымыстылар B-29 Superfortress ұшағының Tupolev Tu-4 деп аталатын дәл көшірмесін жасағаны мәлім болды, және бұл ұшақтар ядролық қарумен Ұлыбританияға жеткізілуге қабілетті еді. Олар жылдам болғанмен, "Черри" есебінде ұсынылғандай радарлар жаңартылса, олардан қашу мүмкін емес еді. Жаңа желінің көп бөлігі 28 қайта жаңартылған Chain Home жүйесінен тұрады, ал қалғаны қолда бар Chain Home Low, Chain Home Extra Low және әртүрлі жерден басқарылатын ұшуға қарсы (GCI) радарларынан алынды. Бұл, ішінара, 1957 жылға қарай қол жетімді болады деп күтілген, қазір Микротолқынды ерте ескерту жүйесі деп аталатын, күрт жақсартылған радардың пайда болуын күту үшін жасалған уақытша шара болды. Кез келген жағдайда, ұшуға қарсы басқару жүйесі қолданыстағы жүйелер арқылы жүзеге асырылатын еді. Барлық радарлардың орналасқан жері жақсартылуы керек еді, сондай-ақ операторларды конвенциялық шабуылдан қорғау үшін нығайтылған басқару бункерлері қосылды. Совет шабуылының ең ықтимал болатын шығыс жағалауда бункерлер жер астында "R" сериясымен (R1, R2, R3 және R4 және т.б.) орналасқан, ал Ұлыбританияның батыс жағындағы бункерлер көбінесе жартылай көмілген нығайтылған құрылыстар ("R6") немесе жер үсті "Secco" типті қаптамалар (Хартленд Пойнт және т.б.) болды. "R" сериялы бункерлердің өзі де ұқсас болды, олардың ішінде барлық жабдықтар, операциялық генераторлар және кондиционерлер орналасқан 10 фут (3 метр) қалыңдықтағы бетон қабырғалары бар еді. Сонымен қатар, ROTOR RAF Fighter Command құрылымын өздерінің басқару бункерлері бар алты "Секторлық операциялық команда" (SOC) ретінде қайта ұйымдастырды (үш деңгейлі "R4" қорғалған жайлар). Олардың тек төртеуі ғана салынды. Британ армиясының зениттік қорғанысын бірдей жүйеде үйлестіру үшін қосымша "Зениттік операциялар бөлмелері" салынды. Бункерлер, радарлар, ұшақтарды басқару және басқару орталықтарының барлық желісіне 350 000 тонна бетон, 20 000 тонна болат және мыңдаған шақырым телефон және телеграф байланысы қолданылды. Жұмыс негізінен Маркони сымсыз және телеграф компаниясымен бірнеше кезеңдерде жүргізілді, олар ROTOR 1, ROTOR 2 және ROTOR 3 деп аталды.
РОТОР-дан кейінгі
Микротолқынды алдын ала ескерту жүйесіне жұмыстар басталған кезде, Корольдік радиолокациялық мекемедегі зерттеушілер жаңа қуыс магнитрон мен кристалл детекторларын сынап көрді. Бұл жаңа технологиялар, импровизацияланған антеннамен біріктірілгенде, олардың қолданыстағы микротолқынды радарларының қабылдау радиусын шамамен төрт есеге арттырды. Нәтижесінде пайда болған "Жасыл сарымсақ" жүйесі бастапқы МЭВ талаптарының барлығына толыққанды сай келмегенімен, оған жақын болды және бірнеше жыл бұрын қолжетімді болатын. МЭВ-ді жылжымалы нысандарды анықтау сияқты қосымша мүмкіндіктері бар, ұзақ мерзімді дамыту жобасы ретінде жалғастыру туралы шешім қабылданды, ал "Жасыл сарымсақ" үлкен антеннамен біріктіріліп, 1954 жылы AMES Type 80 деген атпен орнату жұмыстары басталды. Жүйелерді орнату кезінде оның жоғары дәлдігі анықталды, соның арқасында ақпаратты ROTOR басқару орталықтарына жібермей-ақ, тікелей истребительдерді басқару мүмкіндігі туды. Барлық ақпаратты бір орталықта шоғырландыру арқасында операторлардың саны айтарлықтай азайды. Type 80 жүйесінің енгізілуіне байланысты, көптеген ROTOR нысандары Магистральды радар станцияларына (MRS) қайта құрылды, ал қалғандары ашылғаннан кейін екі жыл өткен соң пайдасыз деп танылды. Осы кезеңде, жер-әуе зымырандарының пайда болуы әуеге қарсы артиллерияны ескірген, және армия әуе қорғанысы міндетін толығымен RAF-ке жүктеді. AAOR нысандарының барлығы жабылды. ROTOR және AAOR станцияларының бірнешеуі аймақтық үкіметтердің немесе жергілікті билік органдарының соғыс уақытындағы бас штабтары ретінде қайта пайдаланылды. Салқын соғыс аяқталғанға дейін көптеген нысандар үкіметтің меншігінде қалды. Кейін олар жеке сатып алушыларға сатылды, мұражайларға айналдырылды (мысалы, Хак Грин) немесе Ұлттық әуе трафигін басқару орталығына берілді.