Кіріспе

1949 жылғы фильм. Акира Куросава режиссерлік еткен 1949 жылғы фильм.

"Жолсыз Ит" (野良犬) – Акира Куросава режиссерлік етіп, сценарийін бірлесіп жазған, Тоширо Мифунэ мен Такаси Шимураның басты рөлдерде ойнаған 1949 жылғы жапондық нуар қылмыс драмасы. Бұл Куросаваның "Фильм өнері қауымдастығы" ұйымдық демеушілігімен 1949 жылы түсірген екінші фильмі және "Шинтохо" компаниясымен көрсетілді. Ол сонымен қатар детективтік фильм (осы жанрдағы ең алғашқы жапон фильмдерінің бірі) саналады, ол соғыстан кейінгі ауыр қалпына келтіру кезеңіндегі Жапонияның көңіл-күйін зерттейді. Фильмнің негізгі идеясы – екі түрлі мінез-құлық пен мақсаттары бар полицейлерді қиын іске жұптастыруға негізделгендіктен, ол заманауи полициялық процедуралық және серіктес полицей фильмдері жанрларының алға басушысы деп есептеледі.

Сюжет

Фильм разворачивается во время жары в середине лета в послевоенном Токио. Мураками (Тоширо Мифунэ), недавно повышенный детектив по расследованию убийств в полиции Токио, лишается своего пистолета Colt, когда едет в переполненном трамвае. Он преследует карманника, но теряет его из виду. С сожалением Мураками сообщает о краже своему начальнику, Накадзиме, в штаб-квартире полиции. После того, как Накадзима поощряет его провести расследование кражи, неопытный Мураками получает наводку от одной из женщин, ехавших в трамвае, и несколько дней скрытно проникает в закоулки города, пытаясь внедриться в нелегальный рынок оружия. В конце концов он находит дилера, который соглашается продать ему украденное оружие, но когда Мураками арестовывает девушку дилера во время сделки, он разочарован, обнаружив, что она ничего не знает о его пропавшем пистолете. С помощью самодельной пули, извлеченной из ствола дерева Мураками, эксперт-криминалист по огнестрельному оружию полиции устанавливает, что пистолет Colt Мураками был использован для ограбления женщины на 40 000 иен. Накадзима объединяет его с опытным детективом Сато (Такаши Шимура). После умелого допроса девушки Сато и Мураками узнают, что торговец оружием Тачибана, использующий псевдоним «Хонда», является поклонником бейсбола. Они устраивают засаду на местной бейсбольной игре с высокой посещаемостью в поисках Тачибаны и умудряются заманить его из толпы, прежде чем взять под стражу. Карточка на паек риса, найденная при нем, показывает, что оружие было одолжено Юсе, разочарованному ветерану войны, который связался с якудза, чтобы обеспечить себя. Детективы допрашивают сестру Юсы, одного из его соратников из якудза и его возлюбленную, танцовщицу Харуми Намики (Кейко Аваджи); но ни один из этих визитов не дает полезных зацепок. Сато берет Мураками поесть к себе домой, где он знакомится с женой и детьми Сато. Оружие Мураками используется снова, на этот раз для убийства другой женщины во время ограбления. Он и Сато продолжают допрашивать Намики в доме ее матери. Она все еще не желает говорить, поэтому Сато уходит, чтобы отследить передвижения Юсы, а Мураками остается, надеясь, что мать Намики сможет убедить ее начать сотрудничать. Сато находит отель, где остановился Юса. Он пытается позвонить Мураками, но как раз в тот момент, когда он собирается раскрыть местонахождение Юсы, преступник (услышав, как владельцы отеля упомянули о присутствии полицейского) стреляет в Сато дважды, прежде чем скрыться с места преступления. Сато, тяжело раненый, но живой, вываливается за дверь, теряет сознание от потери крови и его доставляют в больницу. Разъяренный Мураками силой удаляется из больницы по приказу Накадзимы, когда начинает буянить и громко рыдать. Утром следующего дня Намики передумывает и сообщает Мураками, что Юса позвонил и попросил ее встретиться с ним на вокзале, чтобы они могли сбежать из города. Мураками мчится на вокзал и умудряется получить однозначное опознание Юсы, учитывая его возраст, белый костюм, испачканный грязью, и леворукость, три подсказки, которые он собрал за последние несколько дней. Юса пытается сбежать, и Мураками преследует его в лес; Юсе удается ранить его в руку, но затем он паникует, тратит свои последние две пули и выбрасывает пистолет. Мураками, несмотря на свою травму, сбивает Юсу с ног, надевает на него наручники, забирает пистолет и берет его под стражу. Через несколько дней в больнице Сато выздоравливает и поздравляет Мураками с получением его первой благодарности. Мураками признается, что сочувствует ситуации Юсы, на что Сато отвечает, что таких, как Юса, много, и что он потеряет такую сентиментальность со временем, по мере того, как будет арестовывать больше людей.

Өндіріс

Куросава бірнеше сұхбатта сценарийіне Жюль Дассеннің «Жылаңаш қаласы» мен Жорж Сименонның туындылары шабыт бергенін айтты. «Басқұйрық ит» – Куросаваның Кикусима Рюзомен алғашқы ынтымақтастығы болды, ол соңғысын Токио қалалық полиция бөліміне жағдайларды жинауға жіберді, оларды фильмнің сценарийіне негіз ретінде пайдалануға болатын, жас детектив тапаншасын жоғалтқан жағдайды таңдады. Бұл фильм сонымен қатар Жапониядағы «соғыстан кейінгі» буын туралы заманауи пікірталастардан, олардың қылмыстық әрекеттерінің және қылмыс деңгейінің өсуінен де шабыт алды. Акира Куросаваның соғыстан кейінгі ең танымал фильмдерінің бірі болғанына қарамастан, «Басқұйрық ит» режиссердің өзі үшін әрқашан жоғары бағаланбады. Куросава бастапқыда фильмді «тынышсыз техникалық» деп атап, «барлық техникалық тәсілдер, бірақ бірде-бір нақты ой жоқ» деді. 1982 жылы ол өзінің өмірбаяндық еңбегінде «мұндай түсірілім ешқашан оңай болған емес», «түсірілімнің тамаша қарқыны мен актерлік құрамның жақсы сезімі аяқталған фильмде сезіледі» деп жазды. Алайда, Куросаваға ASPCA өкілі фильмнің ашылу кадрында иттің ыстықта ауыз сулап тұрғанын көрсеткені үшін шағым келтірді. Ол американдық оккупациялық шенеуніктерге жоққа шығару туралы хат жазуға мәжбүр болды және кейіннен «Жапония соғыста жеңілгеніне ең қатты өкініш сезінген жоқпын» деді. «Басқұйрық ит» көбінесе Toho компаниясымен жалға алынған студияда түсірілді, онда отыздан астам декорациялар салынды. Годзилла мен Мотра сияқты бірнеше монстр фильмдерін түсірген Исиро Хонда Куросаваның бас ассистенті болды, Муракамидің Токио көшелерімен 10 минуттық сахнасы үшін екінші топтың кадрларын түсірді және көбінесе Тосиро Мифунэ үшін белдік сахналарда дублер болды. Кейін Куросава Хонданы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Токио атмосферасын жазуға көмектескені үшін мақтады. Фильмде Минору Чиаки, Норико Хонма және Исао Кимура алғаш рет Куросаваның фильмінде пайда болды. Чиаки режиссердің тағы он фильмінде ойнады, Хонма «Расёмон» фильмінде медиум рөлін, ал Кимура «Жеті самурай» фильмінде жеті самурайдың ең кішісін сомдады. Бейсбол ойынының сахнасы нақты Коракуэн стадионында түсірілді. Фильмде сондай-ақ он алты жасар Кейко Аваджидің дебюті болды, ол Харуми Намики рөлін ойнады, ол биші және фильмдегі жаман жігіт Юсаның сүйіктісі. Ол басқа актрисаларға қарағанда оның жаман келбеті үшін таңдалды. Куросава оны тым ерке деп сипаттап, ым-ишарамен жылай алмайтынын айтты және оны ешқашан басқа фильмдеріне алмады. Аваджи кейіннен түсірілім кезінде кәсіби еместігіне өкінді. Куросава түсірілім кезінде актерлік құраммен және түсіру тобымен соншалықты жақын болды, кейіннен түсірілім аяқталғаннан кейін олардан ажырасу қиын болғанын айтты.

Шығару

Stray Dog кинофильмі 1949 жылдың 17 қазанында Жапонияда Toho компаниясы арқылы прокатқа шығарылды. Фильм 1963 жылдың 31 тамызында АҚШ-та Toho International компаниясымен ағылшын тіліндегі субтитрлермен кинотеатрларда көрсетілді.

Қабылдау

Stray Dog Rotten Tomatoes-та 20 шолу негізінде 95% мақұлдау рейтингісіне ие, орташа бағасы 7.90/10. 1950 жылғы Майничи кинофестивалінде «Үздік актер» (Такаши Шимура), «Үздік фильм музыкасы» (Фумио Хаясака), «Үздік операторлық жұмыс» (Асаказу Накай) және «Үздік көркемдік безендіру» (Со Мацуяма) сыйлықтарын жеңіп алды. Фильм Kinema Junpo журналының «Жылдың үздік ондығына» үшінші орынмен енді. 2009 жылы Kinema Junpo журналының «Барлық уақыттағы ең ұлы жапон фильмдері» тізімінде 10-орынға лайық деп танылды.

Қайта жасау

Фильм 1973 жылы «Нора ину» деген атпен «Шочику» үшін қайта түсірілді. Кейіннен 2013 жылы теледидарға арнап қайта өңделді.