Акира Куросаваның 1963 ж. түсірген «Жұмақ пен тозақ» фильмі: құқық қорғау, қылмыс, ұлттық компанияны басып алу, кешірім туралы. Тосиро Мифуне басты рөлде!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
High and Low (天国と地獄) - 1963 жылы түсірілген жапондық полициялық қылмыстық фильмі. Фильмнің режиссері және монтаждаушысы – Акира Куросава, сценарийін Куросава, Хидео Огуни, Эйдзиро Хисаита және Рюзо Кикусима жазған. Фильм Эд МакБэйннің (Эван Хантер) 1959 жылғы «Кингс Рэнсом» романының сюжетіне негізделген. Оқиға жапон компаниясының басқарма мүшесінің басынан кешеді, ол өте көп ақшаны компанияны басқару үшін пайдалану, немесе ұрланған баласын босату үшін ақша қарызға алып, қызметкеріне көмектесу арасында таңдау жасауға мәжбүр болады. Фильмде Тоширо Мифунэ Кинго Гондо рөлінде, ол National Shoes компаниясын жаулап алуға қауіпті әрекет жасайды, ал Тацуя Накадай – ұрлық ісін тергеуге жауапты Токура инспекторы рөлінде ойнайды.
High and Low (天国と地獄) is a 1963 Japanese police procedural crime film directed and edited by Akira Kurosawa and written by Kurosawa, Hideo Oguni, Eijiro Hisaita, and Ryûzô Kikushima. The film is loosely based on the 1959 novel King's Ransom by Ed McBain (Evan Hunter). It follows the story of a board member for a Japanese company who is forced to make a decision between using a vast amount of wealth to gain executive control and helping his employee by lending him the money to free his child from kidnappers. The film stars Toshiro Mifune as Kingo Gondo, a wealthy man who puts himself into debt in a risky bid to enact a hostile takeover of National Shoes, and Tatsuya Nakadai as Inspector Tokura, the man charged with solving the kidnapping case.
Сюжет
Кингго Гондо (Тоширо Мифуне) есімді бай басшы National Shoes компаниясының бақылауын алу үшін күресіп жатыр. Бір топ компанияның қазіргі кезде танымал болып отырған берік және жоғары сапалы аяқ киімнен гөрі, импульстік нарыққа арзан, сапасыз аяқ киімдерді шығаруды қалайды. Гондо компанияның ұзақ мерзімді болашағына заманауи стильдегі жақсы жасалған аяқ киімдер жақсы қызмет етеді деп санайды, бірақ бұл жоспар танымал емес, себебі ол қысқа мерзімді пайданы төмендетеді. Ол компанияны бақылауға алу үшін құпия түрде несие сатып алып, бар мүлкін кепілге қойды. Ол жоспарын жүзеге асырайын деп жатқанда, оған телефон соғылып, оның ұлын, Джунны ұрлап кеткенін айтады. Гондо төлем төлеуге дайын, бірақ Джун сыртта ойнап келген кезде, шақыруды әзіл деп қабылдайды. Алайда, Джуннің ойын жолдасы, Шиничи, Гондоның шоферінің баласы жоғалып кеткенін және оны ұрлаушылар қателікпен оның орнына ұрлап кеткенін анықтайды. Басқа телефон арқылы хабарласып, ол өзінің қателігін түсінгенін айтады, бірақ соған қарамастан, сол төлемді талап етеді. Енді Гондо баланы құтқару үшін төлем төлеуге, немесе сатып алуды аяқтауға шешім қабылдауға мәжбүр. Ұзақ түнгі ойланудан кейін Гондо төлемді төлемейтінін хабарлайды, себебі бұл оның компаниядағы лауазымын жоғалтуды ғана емес, сонымен қатар қарызға батып, әйелі мен ұлының болашағын қауіпке ұшырататынын түсіндіреді. Оның жоспарлары оның сенімді көмекшісі "арзан аяқ киім" фракциясына ұрлау туралы хабарласа, олар басқаруға келген жағдайда оны жоғарылату үшін. Ақыры, шофер үнемі жалбарынғаннан кейін және әйелінің қысымынан кейін, Гондо төлем төлеуге шешім қабылдайды. Ұрлаушының нұсқауларына сәйкес, ақша екі кішкентай портфельге салынып, қозғалып жатқан пойызбен лақтырылады; Шиничи еш зардап шекпеген күйінде табылады. Гондо компаниядан қуылды, ал оның кредиторлары қарыз орнына кепілдікті талап етеді. Алайда, бұл оқиға кеңінен жарияланып, Гондоны халық қаһарманы етіп көрсетеді, ал National Shoe Company-ны қорлайды және бойкоттайды. Осы арада полиция Шиничи тұтқындалған жерді тауып алады. Ұрлаушының екі серігінің денесі табылады, олар героиннің шамадан тыс дозасынан қайтыс болған. Полиция ұрлаушы оларды есірткімен қамтамасыз етіп, өлтіруді жоспарлаған деп болжайды. Ілгерідегі іздер ұрлаушының кім екенін анықтауға көмектеседі – ол жақын маңдағы ауруханада интерн болып жұмыс істейтін дәрігер, бірақ оны серіктерінің өліміне байланыстыратын нақты дәлел жоқ. Полиция тұзақ құрып, газеттерге жалған ақпарат жариялап, серіктерінің тірі қалғанын айтады, содан кейін олардан қосымша есірткі талап етілген хатты жасақтайды. Содан кейін ол ұсталады, есірткіге тәуелді адамға сынап көргеннен кейін, серіктеріне тағы бір өлтіруші дозаны жеткізуге тырысқанда. Төлемнің көп бөлігі қалпына келтіріледі, бірақ Гондоның мүлкін аукционнан сақтап қалуға тым кеш болады. Ұрлаушы өлім жазасына кесілген кезде, ол түрмеде Гондомен кездесуді сұрайды және Гондо онымен бетпе-бет кездеседі. Гондо бәсекелес аяқ киім компаниясында жұмыс істеуге кетті, ол бұрынғыдан аз ақша табады, бірақ компанияны басқаруда толық еркіндікке ие. Ұрлаушы бастапқыда жасаған әрекеттеріне өкініш білдірмейді. Ол күн сайын Гондоның үйін көруден туған қызғаныштың оны қылмыс жасауға итергенін айтқанда, оның эмоциялары басымдық алады және ол Гондо алдында эмоционалды түрде күйреп түседі, өзінің сәтсіздігіне бетпе-бет кездеседі.
A wealthy executive named Kingo Gondo (Toshiro Mifune) is in a struggle to gain control of a company called National Shoes. One faction wants the company to make cheap, low quality shoes for the impulse market as opposed to the sturdy and high quality shoes the company is currently known for. Gondo believes that the long term future of the company will be best served by well made shoes with modern styling, though this plan is unpopular because it means lower profits in the short term. He has secretly set up a leveraged buyout to gain control of the company, mortgaging all he has. Just as he is about to put his plan into action, he receives a phone call from someone claiming to have kidnapped his son, Jun. Gondo is prepared to pay the ransom, but the call is dismissed as a prank when Jun comes in from playing outside. However, Jun's playmate, Shinichi, the child of Gondo's chauffeur, is missing and the kidnappers have mistakenly abducted him instead. In another phone call, the kidnapper reveals that he has discovered his mistake but still demands the same ransom. Gondo is now forced to make a decision about whether to pay the ransom to save the child or complete the buyout. After a long night of contemplation Gondo announces that he will not pay the ransom, explaining that doing so would not only mean the loss of his position in the company, but cause him to go into debt and throw the futures of his wife and son into jeopardy. His plans are weakened when his top aide lets the "cheap shoes" faction know about the kidnapping in return for a promotion should they take over. Finally, after continuous pleading from the chauffeur and under pressure from his wife, Gondo decides to pay the ransom. Following the kidnapper's instructions, the money is put into two small briefcases and thrown out from a moving train; Shinichi is found unharmed. Gondo is forced out of the company and his creditors demand the collateral in lieu of the debt. The story is widely reported however, making Gondo a hero, while the National Shoe Company is vilified and boycotted. Meanwhile, the police eventually find the hideout where Shinichi was kept prisoner. The bodies of the kidnapper's two accomplices are found there, killed by an overdose of heroin. The police surmise that the kidnapper engineered their deaths by supplying them with uncut drugs. Further clues lead to the identity of the kidnapper, a medical intern at a nearby hospital, but there is no hard evidence linking him to the accomplices' murders. The police lay a trap by first planting a false story in the newspapers implying that the accomplices are still alive, and then forging a note from them demanding more drugs. The kidnapper is then apprehended in the act of trying to supply another lethal dose of uncut heroin to his accomplices, after testing the strength on a drug addict who overdoses and dies. Most of the ransom money is recovered, but too late to save Gondo's property from auction. With the kidnapper facing a death sentence, he requests to see Gondo while in prison and Gondo finally meets him face to face. Gondo has gone to work for a rival shoe company, earning less money but enjoying a free hand in running it. The kidnapper at first feigns no regrets for his actions. As he reveals that envy from seeing Gondo's house on the hill every day led him to conceive of the crime, his emotions gradually gain control over him and he ends up breaking down emotionally before Gondo after finally facing his failure.
Өндіріс
"Жоғары және төмен" Тохо студиясында және Йокогамада түсірілді. Куросава өзінің танымал актерлерінің көптеген эпизодтық рөлдерін қосты, осылайша фильмнің жұлдызды актерлік құрамы ең жақсы есте қалатын ерекшеліктерінің біріне айналды. Фильм экономикалық өркендеу жылдарының қазіргі заманғы инфрақұрылымын және 1964 жылғы Токио Олимпиадасына дайындық кезеңін, соның ішінде жоғары жылдамдықты теміржолдарды және жеке автомобильдердің кең таралуын көрсетеді.
High and Low was filmed at Toho Studios and on location in Yokohama. Kurosawa included cameos by many of his popular stock performers, making its star studded cast one of the film's best remembered highlights. The film foregrounds the modern infrastructure of the economic miracle years and the run up to the 1964 Tokyo Olympics, including rapid rail lines and the proliferation of personal automobiles.
Жазу
Сценарий бастапқыда инспектор Токура мен Гондо арасындағы әңгімемен аяқталу жоспарланған, бірақ Куросава монтаждау кезінде өз шешімін өзгертті.
The script originally ended with Inspector Tokura and Gondo having a conversation before Kurosawa changed his opinion in the edit.
Түсірілім
Кодама экспресс пойзының ашық терезесінен ақша төгілетін көрініске дайындалу үшін фильм жасаушылар Жапон Ұлттық Теміржолдарына көптеген сауалдар жолдады; олардың сұрақтарының себебін білмейтін бір шенеунік соңында: «Сіздер кімдерсіздер?» деп сұрады. Пойыз жалданып, көрініс Токайдо желісі бойымен пойыз қозғалып тұрғанда түсірілді. Актерлер бір реттік түсірілімге дейін декорацияда бір апта бойы репетиция жасады. Көптеген Куросава фильмдерінің сценарийін бақылаған Теруё Ногамидің сөзіне сүйенсек, Куросава жеке үйді қиратуға бұйрық берді деген қаңқулар, өйткені ол ұрлаушы актердің бетін жауып тастады деген мәлімдемелер асыра сілтеу. Оның орнына, жақын ғимараттың екінші қабатында жасалған өзгерістерді жасыру үшін көк мата қолданылды, бұл жұмыс түсірілім күнінен бір күн бұрын жоспарланып, орындалды. Соңғы көріністе, ұстауды ұйымдастырушы рөлін сомдаған Ямазаки Цутому, жарықтың қызуынан сым торға қолын күйдірді. Бұл рөл оны актерлік мансабында сәттілікке жеткізді, ол Куросаваның тағы екі фильмінде («Қызыл сақал» және «Кагемуша») ойнады, сондай-ақ 1970-ші жылдардағы танымал джидаигеки теледрамасы «Хисацу Шиокинин» басты рөлдерінің бірін сомдады. Фильм CinemaScope кең экранды түсіру жүйесімен түсірілген.
Preparing for the scene wherein money is dropped through the open window of a Kodama express train the filmmakers made numerous enquiries to Japanese National Railways; unaware of the reason for their questions one official eventually asked "Who are you people?". The train was hired and the scene was shot while the train was running along the Tōkaidō Line. Reportedly the actors rehearsed the scene on set for a week before the one take. According to Teruyo Nogami, script supervisor on many of Kurosawa's films, claims that Kurosawa ordered the destruction of a private home because it was blocking the kidnapper actor's face are exaggerated. Instead a blue sheet was used to disguise alterations made to the second floor of a nearby building, a job conceived and executed just a day before filming took place. During the final scene, Yamazaki Tsutomu, playing the kidnapping mastermind, burnt his hands on the wire mesh from the heat of the lighting. The role launched him to acting success, appearing in two more of Kurosawa's films (Red Beard, and Kagemusha) and starring in the popular 1970s jidaigeki television drama Hissatsu Shiokinin. The film is shot using CinemaScope, a widescreen filming system.
Өңдеу
Куросава Ямазакидің өте күшті ойын көргенін айтқаннан кейін, бастапқы сценарийдің соңы өзгертілді.
The original script ending was changed when Kurosawa noted the performance of Yamazaki as especially powerful.
Саундтрек
Масару Сато жазған музыкасы бар бұл фильм, Акира Куросавамен бірлесіп жұмыс істеген оның сегізінші туындысы болды. Фильмге 1958 жылғы «The H Man» фильмінен алынған музыка да кірген, оның музыкасын да Сато дайындаған.
Scored by Masaru Satō, this was the eighth film he worked on with Akira Kurosawa, the film includes stock music from The H Man (1958), the music of which was also produced by Satō.
Театрлық
High and Low 1963 жылы 1 наурызда Жапонияда шықты. Сол жылдың тамызында ол Венеция кинофестиваліне қатысып, «Алтын арыстан» сыйлығына ұсынылды, бірақ Италияда бірнеше жылдан кейін ғана кеңінен көрсетілді. Toho International компаниясы бұл фильмін 1963 жылы 26 қарашада АҚШ-та ағылшын тіліндегі титрлермен шығарды. 1967 жылдан бастап ол Еуропада кеңірек таралды, Ұлыбританияда сәуір айында, Испанияда шілде айында тұңғыш рет көрсетілді, ал Францияда 1976 жылға дейін шыққан жоқ.
High and Low was released in Japan on 1 March 1963. In August of the same year it would be entered into the Venice Film Festival, being nominated for the Golden Lion although it would not see a general release in Italy for a few years afterwards. The film was released by Toho International with English subtitles in the United States on 26 November 1963. It received a wider release in Europe from 1967 onwards, premiering in the UK in April and Spain in July; but not in France until 1976.
Үй медиасы
Criterion Collection 1998 жылдың 14 қазанында фильмді DVD форматында шығарды, ал 2008 жылдың 22 шілдесінде жаңартылған бейне және дыбыс сапасымен қайта шығарды. Blu-ray нұсқасы 2011 жылдың 26 шілдесінде жарық көрді. BFI 2005 жылдың 28 наурызында фильмнің DVD-ін шығарды.
The Criterion Collection released the film on DVD on 14 October 1998 and again with updated picture and sound quality on 22 July 2008. A Blu Ray version was released on 26 July 2011. The BFI released a DVD of the film on 28 March 2005.
Қабылдау
Америка Құрама Штаттарында жарық көргеннен кейін, кейбір сыншылар сол кезде Жапонияда қолжазбаны саралау және дауыс іздерін талдау сияқты тергеу техникаларының мүмкін екендігіне күмән келтірді.
Upon release in the United States, some critics questioned whether investigative techniques such as handwriting profiling and voiceprint analysis were possible in Japan at the time.
Кассалық жинақ
Фильм Жапонияда кассалық табысқа ие болды, билет сатылымынан 460,2 миллион иен кіріс әкелді. Фильм 2002 жылы АҚШ-та Куросава және Мифунэ фестивалі аясында қайтадан көрсетілді; бұл фестивальге енген бірнеше фильмнің жалпы кірісі 561,692 долларды құрады.
The film was a box office success in Japan, garnering ¥460.2 million in ticket sales. The film was re released in the USA in 2002 as part of the Kurosawa & Mifune festival; a multi title release that in total accrued $561,692.
Сыни жауап
Фильмге қатысты заманауи сын-пікірлер оң консенсусқа қол жеткізді. "Нью-Йорк Таймс" газеті оны "барлық уақытта түсірілген ең жақсы детективтік триллерлердің бірі" деп жариялады, сондай-ақ Мифунэ мен Накадайдың актерлік шеберлігін жоғары бағалап, әрі "Куросава мырза омыртқаны тітіркендіретін және сонымен бірге адамгершілікке толы керемет кино мозаикасын жасады" деп қорытындылады. "Вашингтон Пост" газеті былай жазды: "Жоғары және төмен" белгілі бір дәрежеде "Қан тағы" фильмімен жұптасқан туынды. Бұл – Макбет, егер Макбет өмірінде дұрыс шешім қабылдаған болса. Фильмде Шекспирдің туындыларына тән құрылымдық қаталдық, символизм мен тарихи кеңдік, сонымен қатар оқиғаның санада ашылатын қарқыны бар". "The New Republic" газетінің Стенли Кауффманн Куросаваның "Жоғары және төмен" фильмін түсіруге неліктен ниеттенгенін сұрағаннан кейін: "Бұл сөздерім оқырманды фильмді көруден алға тартпасын деп үміттенемін. Керісінше, одан да көп. Екі сағат жиырма үш минуттық тамаша ойын-сауық – бұл ерекше жетістік. Сонымен қатар, бастапқы кадрдан (сөзбе-сөз) соңғысына дейін Куросава ең кішкентай қателікке де жол бермейді және басқаларға да жол бермейді" деп жазды. "The AV Club" журналисі Скотт Тобиас фильмнің екі бөліктен тұратын ерекшелігін атап өтті, оның пікірінше, фильмнің басындағы келіссөздердің ішкі шиеленісі мен ұрлаушыны табуға бағытталған тергеудің уақытқа қарсы күресі арасында бөлінген. Ол Куросаваны "полиция жұмысының әдеттегі процесін шиеленіске толы сасқалаққа айналдырғаны" үшін мақтады. Дэвид Паркинсон 2006 жылы "Empire" журналына жазған мақаласында фильмге бес жұлдыздың төртеуін берді, фильмнің "алдамшы сыртқы көріністі" пайдалануын, "адамдардың барлығы тең, оларды шын мәнінде бөліп тұратын нәрсе – дағдарыс кезінде олар жасаған таңдаулары" екенін көрсету үшін қолданғанын атап өтті. Мартин Скорсезе оны "Жас режиссер үшін 39 маңызды шетелдік фильм" тізіміне қосты. "Rotten Tomatoes" веб-сайтында 24 сынға сүйенгенде, "Жоғары және төмен" фильміне 96% мақұлдау көрсетілді, ал орташа бағасы 8/10 болды. 2009 жылы фильм "Kinema Junpo" жапон киножурналының "Барлық уақыттағы ең үздік жапон фильмдері" тізімінде 13-ші орынды иеленді.
Contemporary reviews of the film achieved a positive consensus. The New York Times declared it to be "one of the best detecting thrillers ever filmed," going on to commend the performance of Mifune and Nakadai and finally commenting, "Mr. Kurosawa has composed a remarkable movie mosaic, both spine tingling and compassionate". The Washington Post wrote that "High and Low is, in a way, the companion piece to Throne of Blood – it's Macbeth, if Macbeth had married better. The movie shares the rigors of Shakespeare's construction, the symbolic and historical sweep, the pacing that makes the story expand organically in the mind". Stanley Kauffmann of The New Republic after asking why Kurosawa wanted to make High and Low, wrote "To say all this is not, I hope, to discourage the reader from seeing this film. Very much the reverse. Two hours and twenty three minutes of fine entertainment are not a commonplace achievement. Also, from the opening frame (literally) to the last, Kurosawa never makes the smallest misstep nor permits it in anyone else". Scott Tobias of The AV Club commented on the film's split nature, seeing it as split in half between the indoor tension of negotiation at the beginning, and the race against time of the investigation to find the kidnapper. He praises Kurosawa for turning the "mundane follow through of police work into the stuff of white knuckle suspense." David Parkinson writing for Empire in 2006 gave it four out of five stars, commenting on the film's use of "deceptive appearance" to illustrate that "all men are essentially equal and the only thing that really separates them are the choices they make in the depths of a crisis." Martin Scorsese included it on a list of "39 Essential Foreign Films for a Young Filmmaker." On the review aggregator website Rotten Tomatoes, High and Low has an approval rating of 96% based on 24 reviews, with an average score of 8/10. In 2009 the film was voted at No. 13 on the list of The Greatest Japanese Films of All Time by Japanese film magazine Kinema Junpo.
Мұра
Фильм "Рашомон" немесе "Жеті самурай" сияқты кең танылмағанына қарамастан, Куросаваның ең ұлы туындыларының бірі саналады. Жапондық ұрлау заңдарындағы жұмсақ жазалауды көрсеткендігі үшін, "Жоғары және төмен" фильмі 1964 жылы Қылмыстық кодекстің реформасына белсенді ықпал еткен деп есептеледі.
The film is consistently ranked among Kurosawa's greatest works despite failing to achieve the same level of notoriety as Rashomon or Seven Samurai. In emphasising the lenient sentencing of Japanese kidnapping law, High and Low is said to have been partially responsible for reform of the Penal Code in 1964.
Қайта жасау
Индияның "Инкар" (1977) фильмі осы фильмнің Болливудта қайта түсірілген нұсқасы ретінде сипатталған. 2007 жылы Ясуо Цурухаси бұл фильмді жапон теледидары үшін бейімдеді. 2023 жылғы "Толық шеңбер" мини-сериалының сюжеті "Жоғары және төмен" фильмінен шабыттанды. Apple Original Films 8 ақпан 2024 жылы X әлеуметтік желісінде Спайк Лидің A24 компаниясымен бірлесіп, Дензел Вашингтонды басты рөлге тартып, фильмді жаңаша түсіретінін хабарлады. Фильм түсірілімі сол жылдың наурыз айында басталады.
The Indian film Inkaar (1977) has been described as a Bollywood reproduction of the film. The film was adapted for Japanese TV in 2007 by Yasuo Tsuruhashi. The story for the 2023 miniseries Full Circle was inspired by High and Low. Apple Original Films announced on 8th February 2024, via X, that Spike Lee will be directing a reinterpretation, with Denzel Washington starring, in collaboration with A24. Filming starts in March of the same year.