Уэльс аңыздағы көл монстры – Афанк. Сипаттамасы әртүрлі, көбінесе крокодил, суыр немесе кішкентай адам тәрізді бейнеленеді. Көлдерде қоныстанған қауіпті жаратылыс.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уэльстік мифологиялық монстр
Welsh mythological monster
Афанк (, кейде Адданк деп те аталады, ) – Уэльстік мифологиясындағы көл монстры. Оның нақты сипаттамасы әртүрлі: оны крокодилге, суырға немесе кішкентай адамға ұқсас жаратылысқа, немесе құтырмыққа (платипусқа) ұқсас деп сипаттайды, және кейде оны демон деп те айтады. Оның тұратын көлі де әртүрлі: оның Llyn Llion, Llyn Barfog, Бринбериан көпірінің жанында немесе Бетус-и-Коэд маңындағы Llyn yr Afanc көлінде мекендейді деп айтылады, бұл көл осы жаратылыстың құрметіне аталған.
The Afanc (, sometimes also called Addanc, ) is a lake monster from Welsh mythology. Its exact description varies; it is described variously as resembling a crocodile, beaver or dwarf like creature, or a platypus and is sometimes said to be a demon. The lake in which it dwells also varies; it is variously said to live in Llyn Llion, Llyn Barfog, near Brynberian Bridge or in Llyn yr Afanc, a lake near Betws y coed that was named after the creature.
Аңыздар мен дәстүрлер
Афанк – көптеген көл монстрлары сияқты, көлге құлап немесе суға түсетін ақымақтарды жейтін сұрапыл жаратылыс еді. Оның ең алғашқы сипаттамаларының бірін 15 ғасырдағы ақын Льюис Глин Коти берген, ол оның Поуис аймағындағы Ллин Сифаддон көлінде мекендегенін айтқан. Бір әңгімеде, ол бір қыздың құшағында ұйықтағанда әлсіз қалғандығы айтылады; ол ұйықтағанда, ауыл тұрғындары жаратылысты тізбектеп байлап тастаған. Жаратылыс оянғанда қатты ашуланып, ашумен қимылдағанда, құшағында жатқан қызды қағып өлтірген. Соңында оны Квм Ффиннон көліне сүйреп әкеткен немесе Передур (Персиваль, Кристиан де Тройестің Артурий циклдегі Передурдың аты) өлтірген. Эфраугтың ұлы Передур туралы әңгімеде, Леди Шарлотта Гест аударған «Мабиногион», Риддерхтың Ақ кітабы мен Хе́ргесттың Қызыл кітабынан алынған, «Көлдің Адданкі» «Қинаулар патшасының ұлдары сарайының» жанындағы үңгірде тұрады. Сарай осылай аталуының себебі, Адданк патшаның үш ұлын (басшыларын) күн сайын өлтіріп, оларды сарайдың қыздары қайта тірілтетін еді. Бұл зорлық пен қайта тірілу циклының неліктен жалғасып жатқаны айтылмаған, бірақ Передур Адданкті күн сайын іздейтін үш басшымен бірге жүруді сұрағанда, олар оны қабылдамайтындарын, егер ол өлтірілсе, оны қайта тірілте алмайтындарын айтты. Передур өзінің атақ-даңқын арттыру үшін жаратылысты өлтіруді қалап, үңгірге жалғыз барып, саяхаттайды. Жолда ол Адданктың алдап Передурді өлтіретінін айтқан қызға кездеседі, себебі жаратылыс көзге көрінбейді және құрбандарын уланған оқтармен өлтіреді. Шын мәнінде Константинополь патшайымы болған қыз, Передурға жаратылысты көрінетін етектөс тас береді. Передур үңгірге кіріп, тастың көмегімен Адданкті тесіп, содан кейін басын кеседі. Үш басшы үңгірге келгенде, Передурдің Адданкті өлтіретіні алдын ала болжалданған еді дейді. Кейбір аңыздарда жаратылыстың өлімі Артур патшаға жатқызылады. Сноудониядағы Ллин Барфогқа жақын жерде, Карн Марш Артурдың "Артурдың атының тасы" деп аталатын жартасқа терең ойылған қанат іздері бар, ол Артур патшаның аты Лламрей көлден Адданкті сүйреп әкелгенде қалдырған делінеді.
The afanc was a monstrous creature that, like most lake monsters, was said to prey upon any foolish enough to fall into or swim in its lake. One of the earliest descriptions of it is given by the 15th century poet Lewys Glyn Cothi, who described it as living in Llyn Syfaddon, in Powys. One tale relates that it was rendered helpless by a maiden who let it sleep upon her lap; while it slept, the maiden's fellow villagers bound the creature in chains. The creature was awakened and made furious; its enraged thrashings crushed the maiden, in whose lap it still lay. It was finally dragged away to the lake Cwm Ffynnon, or killed by Peredur (Percival, Peredur's name in Chrétien de Troyes' telling of the Arthurian cycle). In the tale, Peredur son of Efrawg, translated by Lady Charlotte Guest in the Mabinogion taken from the White Book of Rhydderch and Red Book of Hergest, the "Addanc of the Lake" resides in a cave near the "Palace of the Sons of the King of the Tortures". The palace is so named because the Addanc slays the three sons (chieftains) of the king each day, only for them to be resurrected by the maidens of the court. It is not stated why this cycle of violence continues, but when Peredur asks to ride with the three chieftains, who seek out the Addanc daily, they state that they will not accept his company as if he was slain they would not be able to bring him back to life. Peredur continues to the cave on his own, wishing to kill the creature to increase his fame and honour. On his journey he meets a maiden who states that the Addanc will slay Peredur through cunning, as the beast is invisible and kills his victims with poison darts. The maiden, actually the Queen of Constantinople, gives Peredur an adder stone that will make the creature visible. Peredur ventures into the cave and with the aid of the stone, pierces the Addanc before beheading it. When the three chieftains arrive at the cave they state that it was predicted that Peredur would kill the Addanc. Some legends ascribe the creature's death to King Arthur. Close to Llyn Barfog in Snowdonia is a hoof print petrosomatoglyph etched deep into the rock Carn March Arthur "Stone of Arthur's Horse", which was supposedly made by King Arthur's mount, Llamrei, when it was hauling the addanc from the lake.
Иоло Морган
Эдвард Уильямс, Иоло Морганвг атымен танымал, мифтер мен фольклордың белгілі жазушысы баяндайтын афанк аңызының бір нұсқасына сәйкес, оның қимылдары қатты су тасқынына себеп болды, нәтижесінде Британияның барлық халқы, Двифан мен Двифах екі адамнан басқа, суға батып кетті. Осы екі адамнан кейінгі Прайдайн халқы тарады. Мифтің тағы бір нұсқасында, сонымен қатар Иоло Морганвг айтқандай, Ху Гадарнның өгіздері афанкты көлден шығарып алды; ол судан шыққан соң, әлсіз қалды және оны өлтіруге болады. Бұл нұсқада афанк Ллин-Лион көлінде мекендеген.
According to a version of an afanc legend as put forth by the famous writer of myths and folklore Edward Williams known as Iolo Morganwg, its thrashings caused massive flooding which ultimately drowned all inhabitants of Britain save for two people, Dwyfan and Dwyfach, from whom the later inhabitants of Prydain descended. According to one version of the myth, also put forth by Iolo Morganwg, Hu Gadarn's oxen dragged the afanc out of the lake; once it was out of the water, it was powerless and could be killed. This version locates the creature in Llyn Llion.
Орфографиялық
Қазіргі уэльс тілінде осы есімнің дұрыс берілуі нақты көзге байланысты. Орта уэльс тіліндегі Llyn Barfog сөзінің түрі қазіргі уэльс тілінде afanc болып келеді, бұл сөз қазір "сусар" мағынасында қолданылады. Аванц/афанц түрі Гергесттің Қызыл кітабында және көптеген басқа ортағасырлық көздерде де қолданылады. Рхиддерхтың Ақ кітабындағы Передур ертегісінің орта уэльс нұсқасында үңгірдегі жаратылыс адданк деп аталады. Afanc – ең көп таралған жазу түрі.
The correct rendering of this name in Modern Welsh depends on the specific source. The Middle Welsh avanc of Llyn Barfog is afanc in Modern Welsh, a word which is now used to mean "beaver". The form avanc/afanc is also used in the Red Book of Hergest and most other medieval sources. In the Middle Welsh version of Peredur's tale in the White Book of Rhydderch, the creature in the cave is called the addanc. Afanc is by far the most common spelling.
Танымал мәдениетте
Афанк Сьюзан Купердің "Қараңғылық көтерілуде" сериясының соңғы кітабы "Ағаштың үстіндегі күміс" кітабында кездеседі. "Мерлин" эпизодының "Нимуэ белгісінде" жаман қаһарман Нимуэ саз балшықтан кішкентай мүсін жасап, оны жұмыртқаға ұқсас ыдыстан шығарып, афанк жасайды. Бұл жаратылыс өзі мекендейтін су арқылы Камелотқа қауіпті ауруды таратып, Мерлин мен Артур оны жоюға жетеді. Чайна Миэвилдің 2002 жылғы "Шрам" кітабында Амарданың жүзбелі қала-мемлекеті аванкты шақырып, оны қалаға бекітіп, мұхитты кесіп өту үшін оның зор тартым күшін пайдаланады. Шэнан МакГайрдің "Октябрь Дей" сериясында афанк – мұрт, қабық және "көңілді қалдырмайтын" тістер саны бар, сиырдың көлеміндегі батпақты жануар. "Жүкен Сентай Гекиранжер" телесериалында Афанкқа ұқсас кеміргіш бейнесінде жасалған және қытай зодиагының тышқанына негізделген Genju Afanc Fist Sojo деп аталатын Genjuken Warrior бейнеленген. "Power Rangers Jungle Fury" сериалында ол Фантомды аңдардың Бадраты ретінде қабылданады. "Сақиналардың иесі" онлайн ойынында Дунланд мәдениеті, Ж.Р.Р. Толкин аз сипаттаған, негізінен уэльс мифологиясына негізделген. "Аванстар" Дунландта жүнді және қабықты крокодилге ұқсайтын жабайы жануарлар ретінде пайда болады.
An afanc appears in Silver on the Tree, the final book in Susan Cooper's The Dark is Rising sequence. In the Merlin episode "The Mark of Nimueh", the villainess Nimueh creates an afanc by molding a small figure out of clay and hatching it from an egg like container. The creature spreads a deadly disease across Camelot through the water it inhabits, until Merlin and Arthur manage to destroy it. In China Miéville's 2002 book The Scar, the floating city state of Amarda summons an avanc, attaching it to the city and using its huge pulling power to cross the ocean. In the October Daye series by Seanan McGuire, afanc are a marsh creature about the size of a cow with fur, scales, and a "disturbing" number of teeth. The Super Sentai TV series Juken Sentai Gekiranger features the Genjuken Warrior known as Genju Afanc Fist Sojo who is modeled after the rodent depiction of the Afanc and is also based on the rat of the Chinese zodiac. In Power Rangers Jungle Fury, he is adopted into Badrat of the Phantom Beasts. In The Lord of the Rings Online video game, the culture of Dunland, sparsely described by J. R. R. Tolkien, is heavily based on the Welsh mythology. The "Avanc" appear as wildlife monsters in Dunland with an appearance resembling that of a crocodile with fur and scales.