Кіріспе

1793 жылы басталған Француз революциялық соғыстары қайтадан күшейді. Король Людовик XVI-ның 21 қаңтарда өлім жазасын алғаннан кейін бірнеше күн өткен соң жаңа күштер Бірінші коалицияға қосылды. Олардың ішінде Испания мен Португалия да болды. Содан кейін 1 ақпанда Франция Ұлыбритания мен Нидерландыға соғыс жариялады. Келесі айларда француз тілі басым аймақтарға үш мемлекеттің әскері еніп кірді, бұл Францияны 1,200,000-нан астам сарбаз жинауға мәжбүр етті. Жакобиндер террорлық биліктің шеңберінде мыңдаған нақты және күдікті диссиденттерді жазалады. 29 тамызда контрреволюциялық күштер Тулонды Ұлыбритания мен Испанияға өткізіп берді, осы арқылы француз флотының көп бөлігін басып алды. Дугомьер (жас Наполеон Бонапарттың көмегімен) 19 желтоқсанға дейін портты қайтарып алмады. Осы айлар аралығында қыркүйек айында солтүстік шекарадағы шайқаста Франция жеңіске жетті, нәтижесінде британдық Дюнкерк қоршауы көтерілді. Жыл Бірінші Француз Республикасының үкіметі – Ұлттық Конвенттің оңтүстік және оңтүстік-шығыстан жасалған шабуылдарды тойтарып, Пьемонтқа (Туринге қарай) жасаған қарсы шабуылының сәтсіз аяқталғанымен аяқталды.

Үгіт-насихат

Жыл басында Дюморие Париждегі үкіметтің Бельгияны қорғауға берген бұйрықтарын орындамауды жөн көрді, орнына Нидерландыға шабуыл жасап, штадхолдерді құлатып, Францияның қолдауымен халық республикасын құруды көздеді. Ол Брабанттағы Бреданы басып алып, Голландияға өтіп, Дордрехтті алуға дайындалды. Бірақ Бельгияда қалған әскерлер бірнеше жеңіліске ұшырады, мысалы, Аахен мен Лиежде австриялықтардан, сондай-ақ олардың Маастрихттегі Миранданың қоршауын бұзуынан. Дюморие жоғары жақтастарының талабымен Бельгияға қайтып, Фландрия науқанына басшылық етуге мәжбүр болды. Неервинденде жеңілгеннен кейін Дюморие Бельгиядан шегінуге мәжбүр болды. Одан кейін ол австриялықтармен келісімге келіп, оларға бірнеше шекаралық бекіністерді беруге келісті, бұл оған 1791 жылғы Конституция бойынша монархияны қалпына келтіріп, Парижге қарай жорық жасауға мүмкіндік беретін уақытша тынығу кезеңін қамтамасыз етті. Алайда ол әскерлерінің адалдығын қамтамасыз ете алмады және якобиндердің тұтқындауынан қашу үшін австриялықтардың қатарына дезертирлік жасады. Сонымен қатар, Париждегі радикалдардың күшінің артуы провинцияларда көтеріліске алып келді, Лион және Марсель тұрғындары көтеріліп, Вандея орталық үкіметке қарсы күресу үшін әскер жинады және Ұлыбританиямен байланыс орнатуға тырысты. Испания әскерлері Пиренейлерді, Сардиния Корольдігінің (көбінесе Пьемонт-Савой) әскерлері Альпі тауларының әртүрлі шекараларын кесіп өтті, ал австриялық әскерлер Валенсиенді басып алып, солтүстік әскерлерді Парижге қарай кері шегіндірді. 31 мамырда Ұлыбритания Францияға теңіз блокадасын жариялады. Революциялық үкімет ұлтты толық жұмылдыруға дайындалды (Levée en masse қараңыз), ішкі және сыртқы жауларға ешқандай жарылқау көрсетпеді. Мигнеттің «Француз революциясының тарихында» былай делінген: «Республикада өте жақын уақыттың ішінде он төрт әскер және 1,2 миллион сарбаз болды. Франция республикашылдар үшін лагерь және шеберханаға айналғанмен, сонымен бірге республиканы қабылдамағандар үшін түрмеге айналды». Олар Каен, Лион және Марсельді басып алды, бірақ контрреволюциялық күштер 29 тамызда Тулонды Ұлыбритания мен Испанияға тапсырды, нәтижесінде француз флотының көп бөлігі қолға түсті, ал Тулонды 19 желтоқсанға дейін Дугомье (жас Наполеон Бонапарттың көмегімен) қайта алды. Қыркүйекте Николас Ушар Йорк герцогін Хондшутте жеңіп, оны Дюнкерк қоршауын тастауға мәжбүр етті. Қазан айында Жан-Батист Журдан солтүстік әскерлерді қабылдап алып, Ваттинье шайқасында жеңіске жетті және шабуылға көшті, бірақ қыс кіргенге дейін маңызды табыстарға жете алмады. Пиренейлерде француз әскерлері жылды шекараға жақын қорғаныс ұстанымында аяқтады, ал Альпі шекарасында Сардиния Корольдігіне жасалған француз шабуылы сәтсіз аяқталды.