Кіріспе
Туған кезде жүректің құрылымындағы кемістік. Туа біткен жүрек ақауларының себебі көбінесе белгісіз болады. Қауіп факторларына жүктілік кезінде қызылша сияқты инфекциялар, алкоголь немесе темекі сияқты дәрі-дәрмектерді немесе есірткілерді қолдану, ата-ананың жақын туыс болуы, ананың нашар тамақтануы немесе семіздігі жатады. Ата-анасының бірінде туа біткен жүрек ақауы болса, ол да қауіп факторы болып табылады. Кейде жүрек трансплантациясы қажет болуы мүмкін. Кейбір балаларда ешқандай белгі байқалмайды, ал басқаларында тыныс алудың қиындауы, цианоз, есінен тану, жүрек шуы, аяқ-қолдар мен бұлшық еттерінің қалыптан тыс дамуы, нашар тамақтану немесе өсуінің тежелуі, тыныс алу жолдарының инфекциялары пайда болуы мүмкін. Туа біткен жүрек ақаулары жүрек құрылымының бұзылуына және жүрек шуы деп аталатын дыбыстардың пайда болуына әкеледі. Бұл дыбыстар кейде аускультация арқылы анықталады, бірақ барлық жүрек шуының себебі туа біткен жүрек ақаулары емес.
The cause of a congenital heart defect is often unknown. Risk factors include certain infections during pregnancy such as rubella, use of certain medications or drugs such as alcohol or tobacco, parents being closely related, or poor nutritional status or obesity in the mother. Having a parent with a congenital heart defect is also a risk factor. or a heart transplant may be required. Some children have no signs while others may exhibit shortness of breath, cyanosis, fainting, heart murmur, under development of limbs and muscles, poor feeding or growth, or respiratory infections. Congenital heart defects cause abnormal heart structure resulting in production of certain sounds called heart murmur. These can sometimes be detected by auscultation; however, not all heart murmurs are caused by congenital heart defects.
Себептер
Жүрек туа біткен кемістігінің себебі генетикалық, қоршаған ортаның әсері немесе олардың комбинациясы болуы мүмкін. Олар төмендегі кестеде сипатталған. +Генетикалық зақымдануларКездесетін пайыздық үлесМысалдарНегізгі генетикалық тестілеу әдісіАнеуплоидиялар5–8%Тірі қала алатын аутосомдық трисомиялар (13, 18, 21-ші хромосомалар), Х хромосомасының моносомиясы (Тернер синдромы)КариотипирлеуКөшірме санының өзгерістері10–12%22q11.2 жойылуы/дупликациясы (велокардиофациалды/ДиДжордж синдромы), 1q21.1 жойылуы/дупликациясы, 8p23.1 жойылуы/дупликациясы, 15q11.2 жойылуы (Бернсайд-Батлер синдромы)Массивтік салыстырмалы геномдық гибридизация (хромосомалық микромассивтік талдау деп те аталады)Мұраға берілген белокты кодтаушы жалғыз нуклеотидтік өзгеріс (SNV) немесе кішкентай ену/жою (indel)3–5%Холт-Орам синдромы, Нунан синдромы, Алагиль синдромыГендік панельDe novo белокты кодтаушы SNV немесе indel~10% MYH6-мен байланысты бірнеше белоктар жүрек ақауларымен де байланысты. Транскрипциялық фактор GATA4, MYH6-мен өзара әрекеттесетін TBX5 кешенін құрайды. Тағы бір фактор, гомеобокс (даму) гені NKX2.5 де MYH6-мен өзара әрекеттеседі. Осы белоктардың кез келгеніндегі мутациялар жүрекше және қарынша аралық перделердегі ақаулармен байланысты; сонымен қатар, NKX2.5 жүректің электрлік өткізгішіндегі ақаулармен байланысты, ал TBX5 Холт-Орам синдромымен байланысты, ол электрлік өткізгіштік ақаулары мен жоғарғы аяқтың аномалияларын қамтиды. Wnt сигналды BCL9, BCL9L және PYGO кофакторлары осы молекулалық жолдардың бөлігі болуы мүмкін, себебі олардың гендері мутацияланғанда Холт-Орам синдромының ерекшеліктеріне ұқсас фенотиптер пайда болады. Тағы бір Т-бокс гені TBX1 велокардиофациалды синдром және ДиДжордж синдромымен байланысты, ең көп кездесетін жойылу, кең ауқымды симптомдарды қамтиды, соның ішінде Фалло тетралогиясын қоса алғанда жүрек шығыс жолының ақаулары. Жоғарғы аяқтың аномалиялары Кішкентай немесе жоқ тимус Кішкентай немесе жоқ партиреоид Бездер Беттің аномалиялары Жасұның өсуі мен дифференциациясы үшін реттеуші механизм, Notch сигналды жолы, жүрек дамуының көптеген аспектілерінде маңызды рөл атқарады. Notch элементтері дене жоспарының оң және сол жақтарын анықтауда қатысады, сондықтан жүрек түтігінің бағытталған бүктелуіне әсер етуі мүмкін. Notch сигналды беру эндокардтық жастықтардың қалыптасуының бастапқы кезеңдерінде қатысады және олар септалар мен клапандарға дамыған кезде белсенді болып қалады. Сондай-ақ, ол қарынша қабырғасының дамуына және ағын жолының ірі қан тамырларға қосылуына қатысады. Артериогепатикалық дисплазияның (Алагиль синдромы) зерттелген жағдайларының көпшілігінде Jagged1 генінің мутациялары анықталады, ол ірі қан тамырлардың (өкпе артериясының стенозы), жүректің (жағдайлардың 13%-ында Фалло тетралогиясы), бауырдың, көздің, бетінің және сүйектердің ақауларымен сипатталатын Notch лигандтарының бірі болып табылады. Барлық жағдайлардың 1%-дан кемінде Jagged1 генінде ақаулар табылмайтын жағдайларда, Notch2 генінде ақаулар анықталады. 10% жағдайда ешбір генде мутация табылмайды. Гендік отбасының тағы бір мүшесі, Notch1 геніндегі мутациялар екі жапырақшасы бар (үш емес) аорта клапанымен байланысты. Notch1 сонымен қатар аорта клапанының кальцификациясымен байланысты, ересектерде жүрек ауруларының үшінші ең көп кездесетін себебі. Жасушалық реттеу механизмы, Ras/MAPK жолының мутациялары Noonan синдромы, LEOPARD синдромы, Костелло синдромы және жүрекке қатысты кардиофациокутан синдромы сияқты әртүрлі синдромдарға жауап береді. Тізімделген жағдайлар белгілі генетикалық себептер болғамен, одан да көптеген гендердің әсері болуы мүмкін. Жүректің туа біткен ақауларының қаупі туысқандарда жоғары екені белгілі. Әкесінің алкогольге ұшырауы да туа біткен жүрек ақауларының қаупін арттырады. Артық салмақ немесе семіздік туа біткен жүрек ауруының қаупін арттырады. Аналық семіздік пен ЖТК арасындағы байланысты түсіндіретін нақты физиологиялық механизм анықталмаған, бірақ жүктілікке дейінгі фолик қышқылының жетіспеушілігі және диабет кейбір зерттеулерде айтылған.
The notch signaling pathway, a regulatory mechanism for cell growth and differentiation, plays broad roles in several aspects of cardiac development. Notch elements are involved in determination of the right and left sides of the body plan, so the directional folding of the heart tube can be impacted. Notch signaling is involved early in the formation of the endocardial cushions and continues to be active as the develop into the septa and valves. It is also involved in the development of the ventricular wall and the connection of the outflow tract to the great vessels. Mutations in the gene for one of the notch ligands, Jagged1, are identified in the majority of examined cases of arteriohepatic dysplasia (Alagille syndrome), characterized by defects of the great vessels (pulmonary artery stenosis), heart (tetralogy of Fallot in 13% of cases), liver, eyes, face, and bones. Though less than 1% of all cases, where no defects are found in the Jagged1 gene, defects are found in Notch2 gene. In 10% of cases, no mutation is found in either gene. For another member of the gene family, mutations in the Notch1 gene are associated with bicuspid aortic valve, a valve with two leaflets instead of three. Notch1 is also associated with calcification of the aortic valve, the third most common cause of heart disease in adults. Mutations of a cell regulatory mechanism, the Ras/MAPK pathway are responsible for a variety of syndromes, including Noonan syndrome, LEOPARD syndrome, Costello syndrome and cardiofaciocutaneous syndrome in which there is cardiac involvement. While the conditions listed are known genetic causes, there are likely many other genes which are more subtle. It is known that the risk for congenital heart defects is higher when there is a close relative with one. Alcohol exposure in the father also appears to increase the risk of congenital heart defects. Being overweight or obese increases the risk of congenital heart disease. A distinct physiological mechanism has not been identified to explain the link between maternal obesity and CHD, but both pre pregnancy folate deficiency and diabetes have been implicated in some studies.
Диагностика
Көптеген туа біткен жүрек ақауларын жүктілік кезеңінде, ұлдың эхокардиографиясы арқылы анықтауға болады. Бұл тест жүктіліктің екінші триместрінде, әйел 18-24 апталық болған кезде жасалады. Құрсақ арқылы немесе вагинальді УЗИ жасау мүмкін. Егер нәресте цианоздық жүрек ауруымен туса, терісінің көгілдір түсіне байланысты (цианоз деп аталады) диагнозы туғаннан кейін жақын арада қойылады.
Гипоплазия
Гипоплазия жүрекке әсер етуі мүмкін, көбінесе оң қарыншаның немесе сол қарыншаның жетілмегендігіне алып келеді. Бұл жүректің тек бір жағының ғана денеге және өкпеге қанды тиімді айдауға қабілетті етеді. Жүректің гипоплазиясы сирек кездеседі, бірақ туа пайда болған жүрек ақауларының ең ауыр түрі болып табылады. Егер ол жүректің сол жағына әсер етсе, гипопластикалық сол жүрек синдромы, ал оң жағына әсер етсе, гипопластикалық оң жүрек синдромы деп аталады. Екі жағдайда да, ашық артериялық каналдың (және гипоплазия жүректің оң жағына әсер еткенде, ашық овалдық тесік) болуы, сәбидің шұғыл жүрек операциясына дейін тірі қалуы үшін маңызды, себебі бұл қан тамырларсыз қан денеге (немесе жүректің қандай жағы зақымдалғандығына байланысты өкпеге) айнала алмайды. Жүректің гипоплазиясы көбінесе цианозды жүрек ақауы болып табылады.
Қалпына келтірілетін ақаулар
Жүрек қақпақшалары, артериялар немесе веналар қалыптан тыс тар немесе бітелген кезде кедергілі ақаулар пайда болады. Ең көп кездесетін ақауларға өкпе артериясы стенозы, аорта стенозы және аорта коарктациясы жатады, ал екі жапырақты аорта қақпақшасы стенозы және субаорталық стеноз сияқты басқа түрлері салыстырмалы түрде сирек. Кез келген тарылу немесе бітелу жүрек үлкейуіне немесе гипертонияға алып келуі мүмкін.
Қалқаншалық ақаулар
Септум – жүректің сол және оң жақтарын бөліп тұратын тіндік қабырға. Қарыншааралық немесе қосымша қабырғадағы ақаулар қанды жүректің сол жағынан оң жағына ағызуға мүмкіндік береді, бұл жүректің тиімділігін азайтады. Шамамен 30% ересектерде атриум аралық қабырғаның ақауларының бір түрі – ашық сопақша тесік (probe patent foramen ovale) кездеседі.
Цианотикалық ақаулар
Цианоздық жүрек ақаулары денедегі оттегінің жетіспеуінен терінің көкшіл-сұр түске өзгеруіне, яғни цианозға себеп болатындықтан осылай аталады. Мұндай ақаулардың қатарына тұрақты артериялық түйін, толық аномальді өкпелік веналық қосылыс, Фалло тетрадасы, үлкен қан тамырларының орны ауысуы және үш жақша атрезиясы жатады.
Психикалық денсаулық
Эмоционалдық проблемалары мен психикалық денсаулығы күрделі созылмалы аурулары бар, мысалы, туа біткен жүрек ақауларымен күресіп жүрген адамдарға көмек көрсету – емдеудің маңызды аспектісі. Туа біткен жүрек ақаулары бар кейбір адамдардың өмір сапасы төмендеуіне байланысты, олар жұмыс табу, дене шынықтырумен айналысу, репродуктивті мүмкіндіктері және клиникалық депрессия сияқты мәселелерге тап болуы мүмкін. Статистикалық мәліметтерге сәйкес, туа біткен жүрек ақаулары бар ересектердің шамамен 31%-ы көңіл-күй бұзылыстарымен де азапталады. Отбасылық анамнезі жоқ (de novo) туа біткен жүрек ақауларының балаларында қайталану қаупі 3-5% құрайды. Бұл қауіп сол жақ қарынша шығыс жолының обструкциясы, гетеротаксия және атриовентрикулярлық септімнің ақаулары кезінде артады.