Кіріспе

Үстел үстіндегі роликтік ойындарға арналған ашық авторлық құқық лицензиясы, сондай-ақ Ұлыбритания үкіметінің жарияланым лицензиясы, ОЖЛ деп те қысқартылады.

Ашық ойын лицензиясы (ОЖЛ) – Wizards of the Coast компаниясының ашық авторлық құқық лицензиясы, үстел үстіндегі роликтік ойындарды әзірлеушілерге өз ойындары үшін жасалған мазмұнның кейбір бөлімдерін, әсіресе ойын механикасын өзгертуге, көшіруге және қайта таратуға рұқсат беру үшін пайдаланылуы мүмкін. Дегенмен, олар ұқсас көшірмелерді және туынды жұмыстарды бөлісуі керек.

3-ші басылым

OGL (v1.0a) бастапқыда Wizards of the Coast компаниясы 2000 жылы Dungeons & Dragons үшінші басылымының бөліктерін пайдалануға лицензия беру мақсатымен System Reference Document (SRD) арқылы жарияланды, осылайша үшінші тарап баспагерлеріне үйлесімді материал жасауға мүмкіндік берді. Ол "бағдарламалық индустрияда қолданылатын ашық кодты лицензиялардың әртүрлі үлгілеріне негізделген" еді. 2004 жылы Wizards of the Coast лицензия өзгертілген жағдайда не болатынын түсіндірді – OGL "бұрын таратылған контентке бұрынғы нұсқа қолданылған жағдайда не болатынын 9-тарауда анықтайды. Осының салдарынан, егер Wizards сізге ұнамайтын өзгеріс жасаса да, сіз өзіңіздің қалауыңыз бойынша бұрынғы, қанағаттанарлық нұсқаны пайдалануды жалғастыра аласыз. Яғни, Ашық ойын лицензиясын пайдаланатын қоғам Wizards жасаған өзгеріске қарсы болса, Wizards-тың оны жасауына ешқандай себеп жоқ, себебі қоғам бұл өзгерісті жөн-жақсыз деп есептер еді".

4-ші басылым

2008 жылдың маусым айында Wizards of the Coast жаңа, көбірек шектеулі роялтисіз лицензияға көшті, ол Game System License (GSL) деп аталады, бұл үшінші тарап әзірлеушілеріне Dungeons & Dragons 4-ші басылымына сәйкес келетін өнімдерді жариялауға мүмкіндік береді. GSL бұрынғы OGL-мен үйлесімсіз. Дегенмен, OGL өзінің шарттары бойынша мәңгілік және кеңінен қолданылуда. Грег Тито 2011 жылы The Escapist үшін: «GSL 4-ші басылыммен бірге шығарылып, D&D ережелерімен индустрия күткен көптеген бостандықтарды жойды, мысалы, жаңа өнімдерде мәтінді нақтылық үшін қайта басып шығару мүмкіндігін» деді. Контент жасаушылар басқа лицензиялық опцияны пайдаланып, Dungeon Masters Guild дүкені арқылы жариялай алады; бұл лицензия жеке тұлғаларға және үшінші тарап баспагерлеріне Forgotten Realms, Ravenloft, Eberron және Magic: The Gathering сияқты Wizards of the Coast-тың эксклюзивті интеллектуалдық меншігіне негізделген контент жасауға және сатуға рұқсат береді. Контент жасаушылар өз бағаларын белгілеуге құқылы, бірақ Wizards of the Coast және OneBookShelf табыстың 50% үлесін алады. 2022 жылдың қарашасында, расталмаған ақпараттарға сүйене отырып, OGL Dungeons & Dragons-тың жаңа нұсқасы үшін тоқтатылатыны туралы болжамдар пайда болды. Dungeons & Dragons үшінші тарап жасаушыларының OGL-ге қатысты ұсынылып отырған өзгерістерге алаңдауын білдіргеннен кейін, 2022 жылдың желтоқсанында Wizards of the Coast 2023 жылы күшіне енетін ұсынылған OGL 1.1 туралы қосымша мәліметтерді жариялады. OGL 1.1-ді пайдаланатын контент жасаушылар өз өнімдеріне ресми OGL белгісін қоюға міндетті болар еді. Сондай-ақ, құжатта OGL-дің мақсаты «ірі бәсекелестерді қаржыландыру емес және адамдарға D&D қосымшаларын, бейнелерді немесе ойын кезінде пайдалану үшін басылған (немесе басып шығаруға болатын) материалдарды жасауға рұқсат беру емес» делінген. Wizards of the Coast өтініш жасағаннан кейін, компания 19 қаңтарда OGL 1.2 атты жаңа нұсқаны жариялады. Бұл Dungeon & Dragons механикасының бір бөлігін Creative Commons лицензиясына енгізер еді, ал қалған материал OGL 1.2-мен қамтылар еді. Мысалы, «белгілі бір кластар, сиқырлар және монстрлар» ұсынылған OGL 1.2 аясында болар еді, ал «Тараптау, жабдық, қабілеттер, қабілет көрсеткіштерін пайдалану, ұрыс ережелері, сиқырлау қалай жұмыс істейді, монстрлардың статистикалық блоктары қалай жұмыс істейді және жағдайлар Creative Commons Attribution 4.0 International лицензиясымен қамтылар еді». Бұрынғы OGL 1.1-ден айырмашылығы, ұсынылған OGL 1.2 «роялти төлемі, қаржылық есеп беру, лицензияны қайтару, тіркеу, коммерциялық және коммерциялық емес арасындағы ешқандай айырмашылықты» қамтымайтын еді. Ұсынылған OGL 1.2 OGL 1.0a-ны қолдаусыз қалдырар еді.

Ашық ойын лицензиясы

Олардың шығармаларын OGL және ұқсас құжаттар бойынша лицензиялайтын жеке тұлғалар, топтар және баспа компаниялары кейде «ашық ойын қозғалысы» деп аталады. OGL 3.5 ойынының өзгертілген нұсқасы болып табылатын Pathfinder Roleplaying Game ойынын дамытуға әкелді. Академиктер Бенуа Демил мен Ксавье Лекок 2014 жылы Revue d'économie industrielle экономикалық журналында OGL-дің үстелдік рөлдік ойын индустриясына жаңа TTRP басылымдарының өсуімен тікелей әсер еткенін, онда «жаңа кіргендердің көпшілігі» d20 лицензиясын қабылдады; d20 өнімдері 2000 жылдардың ортасына дейін d20 емес өнімдерге қарағанда жоғары бағамен сатылды. Тарантино OGL ойынын соңғы жиырма жылда «көпшілік аудиторияның өсуіне» байланысты деп есептейді. Олар «RPG-ге ашық бастапқы кодты лицензияның пайда болуы пайдаланушының шығармашылығы мен инновациясын жеңілдетеді, өйткені Open Game License-мен оншақты D&D үйлесімді қосымшалар жасалды» деп түсіндірді. Алайда Уолш «негізгі пайда» Wizards of the Coast компаниясының талап қоюына жол бермеу үшін және «сұмсары пайдалану құқығын дәлелдеуден немесе сот алдында авторлық құқық туралы қымбат заңдық күрес жүргізуден» аулақ болу үшін нақты терминдерді білу екенін атап өтті. Орланд 9-бөлім мен Wizards of the Coast-тың 2001 жылғы ТЖБ-да жазған мәлімдемесі «компаниялар OGL v1.0a-да жарияланған ескі ережелерге негізделген өнімдерді жасау үшін ескі лицензияны пайдалануды жалғастыра алады (егерде алдағы ережелердің өзгерістері OGL v1.1-де тікелей қамтылса да)» деп болжайды. Линда Кодега, Io9 үшін 5 қаңтар 2023 жылы «алғашқы OGL-ді тоқтату арқылы көптеген лицензияланған баспагерлер жаңартылған ережелерге сәйкес келу үшін өз өнімдері мен таратуын толығымен қайта қарастыруға мәжбүр болады. Paizo, Kobold Press және Green Ronin сияқты түпнұсқа OGL-ге негізделген өнімдерге ғана назар аударатын ірі баспалар өз бизнес моделін өте тез жаңартуға қысымға ұшырайды». Заңда «заңды құжаттың ең маңызды бөлімі Wizards of the Coast OGL жасаған кез-келген мазмұнға толық құқықты ие екенін айтады. Бұл Dungeons and Dragons-қа кез келген үй ішіндегі контентті алуға және оны ресми Dungeons and Dragons материалдарында бастапқы жасаушыға рұқсатсыз немесе өтемақысыз жариялауға мүмкіндік береді». Кристиан Хоффер, ComicBook.com үшін 2023 жылдың қаңтарында «io9 көрген OGL шынымен де One D&D-ге жоспарланған соңғы OGL болса, онда Dungeons & Dragons-ты қоршаған өркендеген экожүйе үшін сейсмикалық салдарлар болады» деп мәлімдеді. Хоффер: «ОGL-дің бұрынғы нұсқалары кері қайтарылуы немесе рұқсат етілуі мүмкін бе, жоқ па, бұл талқылануға тұрарлық, бірақ жаңа OGL-дің мақсаты – баспагерлерді жаңа OGL-ге, оның оңай кері қайтарылатын мәртебесіне және оның деңгейлі авторлық жарна құрылымына сәйкес келуге мәжбүрлеу». Холл сондай-ақ Kickstarter Wizards of the Coast компаниясымен олардың платформасын пайдаланатын авторлық жарнаны төмендету туралы келіссөздер жүргізгенін атап өтті. Холл былай деп жазды: «Соңғы уақытта Kickstarter-де Gamefound және Backerkit сияқты басқа да көпшілік қаржы көздерінен бәсекелестік күшейді. OGL 1.1 бағдарламасына ресми түрде енгізілген осындай серіктестік D&D-дің ең ірі жамағатпен қаржыландыру науқандарын Kickstarter қызметтерін пайдалануға шақырады. [ ] Kickstarter Polygon-ға Wizards-пен жоспар талқыланғанын растады, бірақ OGL 1.1-ге тікелей қатысы бар екенін жоққа шығарады». Vice, The Guardian, Financial Times және басқа да көптеген салалық басылымдар жанкүйерлер мен кәсіби контент жасаушылардың жағымсыз реакциясын жариялады. ComicBook.com сайты «ОGL аясында жарияланатын жобалар» «жасырын» жариялау шарттарына байланысты тоқтатылған деп мәлімдеген 20 астам шағын және орта кәсіпкерлермен сөйлескенін» хабарлады. 66 мыңнан астам адам «#OpenDND» интернет петициясына қол қойды. Бұл «бірнеше танымал D&D қауымдастығының мүшелері» сияқты «Балдур қақпасы: Авернусқа түсу» жазушысы М. Т. Блэк, танымал D&D стримері Марк Хулмс (жақында D&D стриминг арнасында Wizards of the Coast үшін стриминг шоуын жүргізген) және Майк Ши, Sly Flourish баспашысы». Io9 Wizards-тағы өздерінің дереккөздеріне сәйкес «солардың жойылуының нәтижесі және Wizards of the Coast-тың төменгі деңгейіне әсері елеусіз емес» және жоғары басшылардың «осы жағдайға байланысты хабарларын өзгерту үшін» күресуіне әкелді. Starburst «Тарихи тұрғыдан алғанда, Dungeons and Dragons иелері ойынмен адамдар не істей алатынын шектеуге тырысқанда, бұл басқа үстелдік рөлдік ойындардың өршуіне әкеледі. Бұл қазір болып жатыр». Kobold Press және MCDM Productions компаниясы жаңа үстел RPG жүйелерін жариялады, олардың екеуі де өз жүйелері ашық ойындар болатынын мәлімдеді. Paizo кейін OGL-ге енгізілген өзгерістерге тікелей жауап ретінде жаңа ашық RPG Creative License (ORC) лицензиясын жариялады, бұл ашық, мәңгілік және қайтарылмайтын жүйеге бейтарап лицензия. Олар лицензия Paizo немесе кез келген RPG баспагеріне тиесілі болмайтынын, болашақта оны өзгерту немесе күшін жою әрекеттерінен қорғау үшін мәлімдеді. Тағы бір бастама Free League Publishing компаниясынан келді, ол өзінің Year Zero ойын жүйесі үшін және алдағы фэнтези RPG Dragonbane үшін екі лицензияны жариялады. 2023 жылдың 13 қаңтарында Wizards D&D Beyond арқылы жауап берді; бұл жауап жаңартылған OGL-ді қамтыған жоқ, ол кейінірек жарияланады. Бұл мәлімдеме OGL-дегі бірнеше өзгерістерден бас тартты, мысалы, авторлық жарна құрылымын және лицензияны кері қайтару тілін алып тастады, сондай-ақ VTT және тікелей эфирлер сияқты басқа да өрнек нысандары жаңартылған OGL-ге әсер етпейтінін көрсетті. ComicBook.com «мәлімдеме бұрынғы OGL нұсқаларын «кері қайтаруға» тырысатынына жауап бермегенін» атап өтті. Polygon да «жаңартылған OGL-дің дерлік соңғы нұсқасының қалайша мұншалықты қателікке ұшырағаны» белгісіз екенін көрсетті.

Creative Commons-тың қолдауымен

2023 жылдың 27 қаңтарында Wizards of the Coast OGL1.2 бойынша ашық пікір алмасу кезінде 15 000-нан астам сауалнамадан алынған жауаптарды жариялады: "88% OGL 1.2 бойынша үстелдік роликтік ойындар (TTRPG) мазмұнын жариялауға ниетті емес", "89% OGL 1.0a лицензиясын күштен шығаруға наразы", "86% VTT саясатының жобасынан көңілі толмайды" және "62% Systems Reference Document (SRD) мазмұнын Creative Commons лицензиясымен бөлісуге разы, ал наразы болғандардың көпшілігі Creative Commons-та SRD мазмұнын көбірек беруді сұрады". Осыған байланысты Wizards SRD 5.1 нұсқасын қайтарылмайтын Creative Commons лицензиясымен шығаруға және OGL 1.0a лицензиясын күштен шығарудан бас тартуға шешім қабылдады. Codega пікірінше, "Ашық ойын лицензиясы – бұл шынымен революциялық келісімшарт, ол Creative Commons лицензиясы жасалғанға дейін екі жыл бұрын құрылған. Үстелдік ойындардың барлығы, D&D ғана емес, OGL арқылы берілген тегін және шексіз пайдалану мүмкіндігінен пайда тапты. OGL интеллектуалдық меншік үшін ашық лицензиялаудың күшіне куә болатын, уақыт сынағынан өтетін келісімшарт болуға тиіс еді. Бірақ, көптеген жақсы нәрселер сияқты, олар қуанышпен шығармашылық пен қоғамға үмітпен тегін берілді, содан кейін капитализм орын алды. [ ] Жаңартылған D&D ережелерін OGL-ді қайта құруға тырысудың немесе оның орнына басқа GSL құрудың орнына Creative Commons-қа енгізуге міндеттену, менің ойымша, дұрыс шешім".