Кіріспе
Патрис Лумумба атындағы Халықтар достығы университеті (Ресейше: Российский университет дружбы народов имени Патриса Лумумбы), 1992 жылға дейін және 2023 жылдың наурызынан бастап Конго саясаткері Патрис Лумумбаның құрметіне Патрис Лумумба университеті деп аталды, Ресейдің Мәскеу қаласында орналасқан мемлекеттік ғылыми-зерттеу университеті. Ол 1960 жылы КОКП Орталық Комитеті мен КСРО Министрлер Кеңесінің қаулысымен құрылды, жақында ғана отарлық үстемдіктен тәуелсіздік алған елдерге көмектесу мақсатында. Университет сондай-ақ одақтас емес елдерде Кеңес Одағының сыртқы саясатының мақсаттарын ілгерілету үшін жұмыс істеді. Университет бұрын "Үшінші әлем" деп белгілі болған одақтас емес елдерге қызмет көрсетуге баса назар аударды. Университеттің басты мақсаты Азия, Африка, Шығыс Еуропа және Латын Америкасынан кадрларды даярлау болды. 1980 жылдардың ортасында РУДН университеті қысқа мерзімде қол жеткізген даңқына байланысты Ресейдің "Оксфорды" деп есептелді. Кеңес Одағының ыдырауымен және "суық соғыстың" аяқталуынан кейін РУДН университетінің әлемдік мәселелерге қатысты ұстанымы бейтарап болды. РУДН университеті негізінен ғылыми зерттеулерге бағытталған және 2500-ден астам шетелдік университеттермен және ғылыми-зерттеу орталықтарымен серіктестік байланыстар орнатқан. 2023 жылдың наурыз айында Патрис Лумумбаның есімі РУДН университетіне қайта берілді.
The Patrice Lumumba Peoples' Friendship University of Russia (Russian: Российский университет дружбы народов имени Патриса Лумумбы), also known as RUDN University and until 1992 and after March 2023, as Patrice Lumumba University in honour of the Congolese politician Patrice Lumumba, is a public research university located in Moscow, Russia. It was established in 1960 by a resolution from the Central Committee of the CPSU and the Council of Ministers of the USSR to help nations to assist countries that had recently achieved independence from colonial powers. The university also acted to further Soviet foreign policy goals in nonaligned countries. The University focused on catering to non aligned countries, which were previously known as the "Third World". The University's main goal was to train personnel from Asia, Africa, Eastern Europe, and Latin America. RUDN University was considered the 'Oxford' of Russia in the mid 1980s due to the fame it achieved within a short period. RUDN University's stance on global issues became neutral after the end of the Cold War with the collapse of the Soviet Union. RUDN University mainly focuses on research and has partnerships with over 2500 foreign universities and research centres. In March 2023, the name of Patrice Lumumba was returned to the RUDN University.
1960-1989 жылдар
Университет 1960 жылғы 5 ақпанда құрылды. Оның негізгі мақсаты – дамушы елдерге көмек көрсету еді. Университетте дамыған елдерден де көптеген студенттер оқыды. 1961 жылғы 22 ақпанда университет Конго тәуелсіздігінің көшбасшысы Патрис Лумумбаның құрметіне Патрис Лумумба атындағы университет деп аталды. Ол сол қаңтарда төңкеріс салдарынан қаза тапқан еді. Университеттің құрылу мақсаты – Азия, Африка және Латын Америкасынан келген, әсіресе төмен кірісті отбасылардан шыққан жастарға білім алуға және білікті маман болуға мүмкіндік беру болды. Университеттің негізін қалаушылар ретінде Бүкілодақтық кәсіподақтар орталық кеңесі, Советтік афро-азиялық ынтымақтастық комитеті және Кеңестік достық және халықаралық қатынастар қауымдастығы аталады. Инженерлік ғылымдарының докторы Сергей Васильевич Румианцев университеттің алғашқы ректоры болды. Ол 1970 жылға дейін осы қызметте қалды. 1960 жылы дайындық факультетінде шетелдік студенттерге арналған орыс тілі сабақтары басталды. 1 қыркүйекте ПФУ-дың алты негізгі факультетінде (Инженерлік факультет, Тарих және филология факультеті, Медициналық факультет, Ауыл шаруашылығы факультеті, Табиғаттану факультеті, Құқық және экономика факультеті) орыс тілі оқыту енгізілді. 1965 жылы 47 елден келген алғашқы 288 студент бітірді. Осы шамада халықаралық құрылыс бригадалары пайда бола бастады және КВН-нің алғашқы студенттік командалары құрылды. Владимир Францевич Станис ПФУ-дың екінші ректоры болды. Ол университетте «білім культін» жариялады және 1970 жылдан 1993 жылға дейін оны басқарды. 1972 жылы Станис оқу мерзімін ұзартуды бастады, бұл мерзім бұрын кеңестік университеттердегіден қысқа болған. Мысалы, Медицина факультетінде оқу мерзімі бес жылдан алты жылға дейін ұзартылды. 1975 жылға қарай университетте 5600-ден астам түлек болды, олардың 4250-і 89 шетелден келген адамдар еді.
1990-2019 жылдар
Университет атауы 1992 жылғы 5 ақпанда Ресей Федерациясы Үкіметінің шешімімен Ресей Халықтар Достығы Университеті болып өзгертілді. Университеттің қазіргі орысша атауы – "Российский университет дружбы народов", ол "Ресей Халықтар Достығы Университеті" немесе тікелей аударғанда "Ұлттар достығының Ресей университеті" деп аударылуы мүмкін. Алайда, университет веб-сайтының ағылшын тіліндегі нұсқасында "RUDN University" атауы қолданылады, ал RUDN аббревиатурасы орысша атаудың ("Rossiiskii Universitet Druzhby Narodov") ағылшын тіліне транслитерациясынан алынған. Дегенмен, ағылшын тілінде "Ресей Халықтар Достығы Университеті" немесе "PFUR" деген қысқартуды қолдану жиі кездеседі. 1993 жылдан 1998 жылға дейін ПФУР-ді 1973 жылы Патрис Лумумба Атындағы Халықтар Достығы Университетін бітірген Владимир Филиппов басқарды. 1998 жылдан 2005 жылға дейін ПФУР-ді Патрис Лумумба Атындағы Халықтар Достығы Университетін бітірген Дмитрий Петрович Билибин басқарды. Ол 2004 жылға дейін ректор міндетін атқарды және 2004 жылы университет ректоры болып сайланды. Филиппов 2005 жылғы 4 наурызда ПФУР ректоры болып қайта сайланды және содан бері университетті басқарып келеді. 1990 жылдары жаңа факультеттер мен институттар құрылды: Экологиялық факультет, Экономика факультеті, Заң факультеті, Филология факультеті, Гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар факультеті, Денсаулық сақтау мамандарының білімін жаңарту факультеті, Шет тілдер институты, Қашықтан оқыту институты, Қонақжайлық және туризм институты, Гравитация және космология институты. 77 000-нан астам түлек 170 елде жұмыс істейді, олардың ішінде 5 500-ден астам PhD және докторлық диссертация қорғағандар бар. Оқытушылар 62 мамандық және оқу бағыты бойынша мамандар даярлайды. 2014 жылғы мәліметтер бойынша, университетте 140 елден 29 000-нан астам аспирант және докторант оқыды. Олар әлемнің 150-ден астам ұлтының өкілдері болды. Университетте 4 500 қызметкер жұмыс істейді, олардың ішінде 2 826 оқытушы бар. Ресейлік және шетелдік саяси және қоғам қайраткерлері, ғалымдар ПФУР-дің құрметті профессорлары атанды.
2020 - қазіргі уақыт
Университет және Ресейден тағы 11 университет, 2022 жылы президенті Владимир Михайлович Филипповтың Ресей ректорлар одағы (RUR) мәлімдемесінде Украинаға ресейлік басқындықты қолдағандығына байланысты, Еуропалық университеттер қауымдастығынан (EUA) шеттетілді. EUA бұл шеттетуді мәлімдемеде білдірілген қолдаумен негіздеп, аталған университеттердің "EUA-ға қосылған кезде міндеттенген еуропалық құндылықтарына қайшы" екенін мәлімдеді. 2022 жылдың наурыз айының басында, Ресейдің бірнеше университеттерінің, оның ішінде Ресей Халықтар достығы университетінің қызметкерлері, студенттері және түлектері атынан Украинадағы соғысты тоқтатуға шақыратын ашық хаттар жарияланды.
Жетекші орын
Университет 2022 жылы U.S. News & World Report рейтингісінде әлемдік деңгейде #1,035-ші орынға, ал Center for World University Rankings рейтингісінде #1,635-ші орынға қойылды.
Кампустар
ПФУР-дің негізгі кампусы Миклухо-Маклая көшесі бойында, Ленинский проспектісінен Волгина көшесіне қарай орналасқан. Жұп нөмірлі жағында: ПФУР-дың бас ғимараты ("Түйісу" деп аталады), медицина және ауыл шаруашылығы факультеттерінің ғимараттары, сондай-ақ спорт кешені, поликлиника, мұрағат және орыс тілі мен жалпы білім беретін пәндер факультетінің жаңа ғимараты, гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар факультеті орналасқан табиғи ғылымдар және гуманитарлық факультеттер ғимараты, қонақ үй шаруашылығы және туризм институты (IHBT), Халықаралық бағдарламалар институты (IIP) және қосымша кәсіптік білім беру институтының аспирантурасы орналасқан. Инженерлік академия мен Ғылым факультетінің кампусы Орджоникидзе көшесі, 3-үй мекенжайында орналасқан. Кампус бірнеше блоктан тұрады, ал Орджоникидзе көшесінің 3/4-үйіндегі ғимарат 1913 жылы Борис Альберти салған. Бұл бұрынғы приходтық орта мектеп, 1913–1919 жылдары шіркеу Герцог Владимирдің есімімен аталып келген. Орджоникидзе көшесіндегі 3/1-үй 1930 жылы салынған және КСРО Қарулы Күштері Бас штабының әскери академиясының бас ғимараты болған. Инженерлік академия мен Физикалық-математикалық ғылымдар факультеті 1960 жылы осы ғимарат кешенін пайдалана бастады. Экология факультетінің кампусы Подольское көшесі, 8-үй мекенжайында орналасқан. Денсаулық сақтау мамандарын қайта даярлау факультетінің кампусы Ленинский даңғылында орналасқан.