Кіріспе

Ұлттық зерттеу Томск мемлекеттік университеті (Национа́льный иссле́довательский То́мский госуда́рственный университет) – Сібірде орналасқан мемлекеттік зерттеу университеті. Университет 1888 жылы ашылды және Ресейдің Азия бөлігіндегі алғашқы университет, және іс жүзінде Волганың шығысындағы алғашқы орыс университеті болды. 23 факультет және институтта 151 кафедра бар, шамамен 23 000 студент білім алады. 2022 жылы университет QS World University Rankings бойынша #272, Times Higher Education бойынша #601, ал Academic Ranking of World Universities бойынша #901 орынға ие болды.

Императорлық университет

1878 жылы 16 мамырда (28 Н. С.) император Александр II Ресейдің Орал мен Тынық мұхиты аралығында алғашқы жоғары оқу орнын құру туралы жарлыққа қол қойды. Бұл қадамды жеке қаржымен үлес қосқан ірі өнеркәсіпшілер мен кәсіпкерлер, сондай-ақ Сібірдегі жергілікті қалалық кеңестер қолдады, бірақ Мемлекеттік кеңестегі консервативті топтар, әсіресе Константин Победоностев жобаның құнына және Томск жергілікті қоғамының "әр түрлі адамдардан" тұратынына қарсылық білдірді. Дегенмен, жоба баяу болғанымен, ілгеріледі. 1888 жылдың 1 қыркүйегінде Император Александр III атындағы (Первый Сибирский Томский Императорский (имени Его Императорского Величества Александра III)) Сібір императорлық университетінің алғашқы факультеті (медицина) ашылды. Алғашқы 72 студентке сабақтарды сегіз профессор, жеті көмекші және зертхана техникалары берді. Профессор Николай Гезехус университеттің бірінші ректоры болып тағайындалды. Университеттің екінші факультетінің (заң) жұмыс істеуіне он жыл уақыт кетті.

Жақында болған тарих

2022 жылдың наурызында университет ректоры Эдуард Владимирович Галажинскийді Еуропалық университеттер қауымдастығы (EUA) Ресей ректорлар одағының (RUR) 2022 жылы Украинаға Ресейдің басып кіруін қолдағандығы үшін, сондай-ақ "EUA-ға қосылған кезде олар міндеттенген еуропалық құндылықтарға түбегейлі қарсы болғандықтан" қызметтен шеттетуге қатысты. Арктикада 21 ресейлік экологиялық зерттеу станциясын құруға көмектескен профессор Терри Каллаган ректорлардың мәлімдемесінен кейін Томск мемлекеттік университетіндегі профессорлық қызметін тоқтатты.

Беделі

2022 жылы университет QS World University Rankings бойынша #272, Times Higher Education әлемдік университеттер рейтингісі бойынша #601, ал Шанхай Jiao Tong University әлемдік университеттер академиялық рейтингісі бойынша #901 орынға ие болды. 2017 жылы Ұлттық зерттеу Томск мемлекеттік университеті РИА Новости ақпаратына сәйкес, Ресейдегі классикалық университеттердің арасында үшінші орынды иеленді – Мәскеу мемлекеттік университеті мен Урал федералдық университетінен кейін.

Академиктер

Ғылыми кітапхана және Томск мемлекеттік университеті 1888 жылы бірдей ашылды. Кітапхананың негізін қалаушы – дәрігер және жазушы, Томск университетін ұйымдастырушы Василий Флоринский.

Нобель сыйлығының иегерлері

Иван Петрович Павлов 1890 жылы қысқа мерзімге фармакология кафедрасының профессоры және меңгерушісі болды. Кейіннен 1904 жылы физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығын жеңіп алып, алғашқы орыс Нобель сыйлығының лауреаты атанды. Николай Николаевич Семенов физика факультетінде кіші ғылыми қызметкер болды. 1956 жылы химия саласындағы Нобель сыйлығымен марапатталды.