Минтонс Плейхаус: Нью-Йорктік джаз клубының тарихы

Кіріспе

Нью-Йорк қаласындағы джаз клубы мен бары.

Минтонның ойын үйі – Нью-Йорк қаласындағы Манхэттеннің Гарлем ауданындағы 210 Батыс 118-ші көшедегі Сесил қонақ үйінің бірінші қабатында орналасқан джаз клубы мен бары. Бұл Нью-Йорк қаласының коммерциялық емес ұйымы Housing and Services, Inc. компаниясының тіркелген тауар таңбасы, ол тұрғын үймен қолдау көрсетеді. Клубтың кіреберісі Батыс 118-ші көшедегі 206 нөмірде орналасқан, онда кішкентай тақта ілінген. Минтонды 1938 жылы тенор саксофонист Генри Минтон құрған. Минтон қазіргі заманғы джаздың, сондай-ақ бебоп деп аталатын музыканың дамуындағы рөлімен танымал. 1940 жылдардың басындағы джем-сессияларында Телониус Монк, Бад Пауэлл, Кенни Кларк, Чарли Кристиан, Чарли Паркер және Диззи Гиллеспи жаңа музыканы қалыптастырды. Минтон үш онжылдық бойы гүлденді, бірақ 1960 жылдардың соңында құлдырап, 1974 жылы жабылды. 30 жылдан астам уақыт жабық тұрғаннан кейін, жаңадан жөнделген клуб 2006 жылдың 19 мамырында Uptown Lounge at Minton's Playhouse деген атпен қайта ашылды, ол 2010 жылға дейін жұмыс істеді, ал 2013 жылы Minton's Playhouse ретінде қайта ашылды.

Басталуы

Минтонның алғашқы иесі Генри Минтон Гарлемде Америка музыканттар федерациясының 802-ші жергілікті бөлімінің алғашқы қара нәсілді делегаты ретінде танымал болды. Сонымен қатар, ол 1930-жылдардың басында Гарлемдегі «Ритм» клубының директоры болды, ол жерге Луи Армстронг, Фэтс Уоллер, Джеймс П. Джонсон және Эрл Хайнс жиі келіп тұратын. Жазушы Ральф Эллисон кейіннен Минтонның кәсіби одақтағы тәжірибесі мен музыка бизнесіндегі білімі арқасында 1930-жылдардың соңында Нью-Йорктегі джаз музыканттарының экономикалық және шығармашылық қажеттіліктерін жақсы білгенін жазды. Минтон клубында тұрақты джем-сессиялар өткізу саясатын енгізді, бұл кейіннен бибоптың дамуына ықпал етті. Минтонның кәсіби одақпен байланысы болғандықтан, музыканттар джем-сессияларға қатысқандары үшін айыпталмайтынын қамтамасыз ете алды, бұл одақ тарапынан тыйым салынған әрекет еді. Диззи Гиллеспи музыканттарды іздеп келіп, джем-сессияларға қатысқандары үшін «жүзден бес жүз долларға» дейін айыптайтын одақтың «жүретін» өкілдері болғанын еске алды, бірақ олар «Генри Минтонның арқасында Минтон клубында осыдан біршама қорғалған». Ральф Эллисонның сөзіне сүйенсек, Минтон клубы «ұжымдық тәжірибесі бар біртекті қауымдастыққа, үздіксіздік пен мағыналы өрнек табуға мүмкіндік беретін тынығу орны» болды.

1940 жылдар

1940 жылдың соңында Минтон клубты басқару үшін бұрынғы оркестр жетекшісі Тедди Хиллді шақырды. Кларк пен Гайдың екеуі де Тедди Хиллдің 1939 жылы тарап кеткен тобында ойнаған. Кларктың сөзінше, Тедди Хилл қиын шақта оның тобында жұмыс істегендерге көмектесу мақсадында "олар үшін бірдеңе жасағысы келді".

Құс және жүрек айнуы

Чарли Кристианның қайтысынан кейін көп ұзамай, альт-саксофоншы Чарли Паркер бибоп қозғалысының жаңа басшысы ретінде көзге шықты. Паркердің Диззи Гиллеспи, Телониус Монк және Кенни Кларкпен «Минтон» клубындағы сессиялардағы ынтымақтастығы Кристианның бұрынғы тәжірибелерін дамытуға септігін тигізді. 1942 жылға дейін Паркер Кларк Монроның «Аптаун Хаусы» (Clark Monroe's Uptown House) – тағы бір Харлем клубында, таңға дейін созылатын джем-сессияларда, «Минтон» клубында ойнағаннан гөрі көбірек уақыт өткізгені белгілі болды. 1941 жылдың соңында Джей МакШанн тобынан кеткеннен кейін Паркер 1942 жылы Эрл Хайнстың тобына қосылды және бұрын танысқан Диззи Гиллеспимен қайта кездесті. Осы кезеңде, 1942 жылдан бастап, Паркерді, «Бёрд» деген лақап атымен, Майлз Дэвис еске алғандай, «Минтон» клубында дүйсенбі күндері джем-сессияларда кездестіруге болар еді: «Дүйсенбі күндері кешке «Минтон» клубында Бёрд пен Диззи джемге келіп, олармен бірге ойнау үшін мыңдаған [музыканттар] кезекте тұратын. Бірақ хабардар музыканттардың көпшілігі Бёрд пен Диззи джемге келгенде ойнау туралы ойламаған. Біз көрермендер қатарында отырып, тыңдайтын және үйренетінбіз. Паркер бұл кезеңде «Минтон» клубының тобының ресми мүшесі болған емес. Алайда, оның бибоп қозғалысы үшін маңыздылығын сезінген Кларк пен Монк Паркерді топқа қабылдау туралы Тедди Хиллге жүгінді. Хилл бас тартқандықтан, Кларк пен Монк Паркерге өз жалақыларынан төлеуді шешті. Паркер Харлем сахнасына келгеннен кейін басқа жаңа музыканттар да оның ізін басқан. Майлз Дэвис, Фэтс Наварро, Декстер Гордон, Арт Блейки, Макс Роуч және тағы да басқалар «Минтон» клубына тартылды. Майлз Дэвис Чарли Паркерді іздеуді «Минтон» клубына жеткізді, онда ол джем-сессияларында тәжірибе жинады. Дэвис еске алды: ««Минтон» клубындағы қағида мынадай еді: сіз аспабыңызды алып келіп, Бёрд пен Диззи сізді сахнаға бірге ойнауға шақырады деп үміттендіңіз. Егер мұндай мүмкіндік туса, қателеспеу керек еді. Адамдар Бёрд пен Диззидің реакциясын күтіп, сіз ойнап болғаннан кейін олар күлімдесе, онда сіз жақсы ойнаған деген сөз».

Soon after Charlie Christian's death, alto saxophonist Charlie Parker emerged as a new leader of the bebop movement. Parker's collaboration with Dizzy Gillespie, Thelonious Monk and Kenny Clarke, at sessions at Minton's, would build on the earlier experiments of Christian. Before 1942, Parker was known to have spent more time at Clark Monroe's Uptown House, another Harlem club where jam sessions extended into the early morning than he spent playing at Minton's. After leaving Jay McShann's band at the end of 1941, Parker joined Earl Hines's band in 1942 and was reunited with Dizzy Gillespie, whom he had met sometime earlier. It was during this period of time starting in 1942 that Parker, nicknamed 'Bird', could be found sitting in at Minton's on Monday nights as recalled by Miles Davis:On Monday nights at Minton's, Bird and Dizzy would come in to jam, so you'd have a thousand [players] up there trying to get in so they could listen to and play with Bird and Dizzy. But most of the musicians in the know didn't even think about playing when Bird and Dizzy came to jam. We would just sit out in the audience, to listen and learn. Parker never was officially a member of the house band at Minton's during that period. However, sensing his importance to the bebop movement, Clarke and Monk approached Teddy Hill about hiring Parker into the band. Hill refused so Clarke and Monk decided to pay Parker out of their salaries. After Parker's arrival on the scene in Harlem, other new players followed. Miles Davis, Fats Navarro, Dexter Gordon, Art Blakey, Max Roach and many others were drawn to Minton's. Miles Davis's search for Charlie Parker brought him to Minton's where he "cut his teeth" at the jam sessions. Davis remembered:The way [it] went down up at Minton's was you brought your horn and hoped that Bird and Dizzy would invite you to play with them up on stage. And when this happened you better not blow it People would watch for clues from Bird and Dizzy, and if they smiled when you finished playing, then that meant your playing was good.

Отырғызу

Минтонның ойын үйіндегі үй тобы, қосылып ойнағысы келетін, білімі жетілмеген музыканттарды іріктеудің жолдарын ойлап тапты. Басист Милт Хинтонның айтуынша, Гиллеспи бастаушы музыканттардың қосылуын қиынға соғу үшін Гершвиннің "I Got Rhythm" сияқты стандартты пьесаларды қиын тондарда ойнауға шақырды. Басист Чарльз Мингус сахнаға шығу үшін сынақтан өтуге тура келгенін еске алды: "Минтонға ойнауға жай ғана кіріп, бас аспапты алып қою мүмкін емес еді. Сені артқы бөлмеге немесе ас үйге жіберіп, бірнеше пьесаны ойнауды сұрайтын. Маған да солай жасады. "Пердидо" ойнай аласың ба? "Дене мен жан" ойнай аласың ба?" деп сұрады. Мұндай жаттығулар жас джаз музыканттарын джем-сессияларына қатысу үшін өздерін дайындауға және біліктілігін арттыруға итермеледі, соның арқасында музыканың деңгейі жоғары болды.

Бір дәуірдің соңы

Ментон 1950 жылдары атақты әртістерді қолдау үшін ашық джем саясатын өзгертті. 1960 жылдардың соңына қарай, топтар енді жаңалықтардың алдында болмайтын. Харлемдік жазушы Амири Барака (Лерой Джонс) 1967 жылы жарық көрген "Black Music" еңбегінде: "Минтонға келетін топтар жиырма бес жыл бұрынғы өте тәжірибелік болған кезеңнің көшірмесіндей" деп жазды. Клуб үш он жылдан астам уақыт бойы ашық болғанымен, Минтон ойын үйі әрқашан 1940 жылдармен және бибоптың тууына себеп болған джем-сессиялармен байланысты болады. Минтон үш он жыл бойы дамыды, бірақ 1960 жылдардың соңында құлдырап, 1974 жылы жабылды.

Жаңғыру

30 жылдан астам уақыт жабық болғаннан кейін, жаңадан қайта жаңартылған клуб 2006 жылдың 19 мамырында Uptown Lounge at Minton's Playhouse деген атпен қайта ашылды. Бірақ, қайта ашылған клуб 2010 жылы тағы да жабылды. 2013 жылы Ричард Парсонс Minton's клубын жоғары деңгейдегі джаз клубы мен мейрамхана ретінде қайта жандандырды. Мейрамхананың асханасын мейрамхана иесі Александр Смоллсқа сеніп тапсырды. 2023 жылдың 27 маусымында Нью-Йорк қаласының ескерткіштерді сақтау комиссиясы Сесил қонақүйі мен Minton's Playhouse-ді қалалық ескерткіш деп жариялады.