Кіріспе

Композиторлар, авторлар және баспагерлер американдық қоғамы (ASCAP) – коммерциялық емес орындау құқықтарын басқаратын американдық ұйым (PRO), ол мүшелерінің музыкалық шығармаларын орындау құқықтарын концерт залдарына, хабар таратушыларға және цифрлық ағым қызметтеріне (музыка дүкендеріне) ұжымдық түрде лицензиялайды. ASCAP мүшелерінің музыкасын пайдаланғандардан лицензиялық төлемдер жинап, оларды авторлық гонорар ретінде мүшелеріне қайтарады. Бұл – бір келісімнің нәтижесі: ән орындалғанда, пайдаланушы авторлық құқық иесіне тікелей төлемейді, ал музыка авторы радиостанцияға әнді пайдаланғаны үшін есеп жолдамайды. 2021 жылы ASCAP 1,335 миллиард АҚШ долларынан астам кіріс жинады, авторлық құқық иеленушілерге 1,254 миллиард доллар роялти ретінде төленді және 16 миллионнан астам шығарманың тізілімін ұстады. 2022 жылы ASCAP мүшелерінің саны 900 000-нан асты, ал кірісі 1,5 миллиард доллардан жоғары болды.

Тарих

ASCAP 1914 жылғы 13 ақпанда Виктор Герберт, композиторлар Джордж Ботсфорд, Сильвио Хайн, Ирвинг Берлин, Луис Хирш, Джон Раймонд Хаббелл, Густав Керкер және Жан Шварц; лирик Глен Макдоно; баспагерлер Джордж Максвелл (алғашқы президенті) және Джей Витмарк, сондай-ақ авторлық құқық адвокаты Натан Буркан Нью-Йорктегі Кларидж қонақ үйінде құрылған. ASCAP-тың құрылу мақсаты – мүшелерінің, көбінесе Тин Пэн Аллеймен байланысты жазушылар мен баспагерлердің авторлық құқықтарымен қорғалған музыкалық шығармаларын қорғау болды. ASCAP-тың алғашқы мүшелері сол дәуірдің ең белсенді әнші-күйшілері: Джордж М. Кохан, Рудольф Фримл, Отто Харбах, Джером Керн, Джон Филипп Соуза, Альфред Болдуин Слоан, Джеймс Уэлдон Джонсон, Роберт Худ Бауэрс және Гарри Тирни. Кейіннен танымал әншілердің көптеген өкілдері оның мүшелері болды. Музыкалық нотацияны оқып, жаза алмаған композиторлар мүшелікке үміткер бола алмады. Бұл талап кейіннен алынып тасталғандықтан, кантри сияқты жанрлардағы көптеген әншілер мүшелікке ілікпеді. Дегенмен, Ирвинг Берлинге қатысты ерекше жағдай жасалды. 1919 жылы ASCAP және Ұлыбританияның Орындаушылық құқықтар қоғамы (1997 жылдан бастап PRS for Music деп аталады) бір-бірінің мүшелерінің шығармаларын тиісті аумақтарында көрсету туралы алғашқы өзара келісімге қол қойды. Бүгінде ASCAP әлемдік өзара келісімдерге ие және жүздеген мың халықаралық музыкалық авторлардың АҚШ-тағы орындалуына лицензия береді. 1920 жылдары радионың пайда болуы ASCAP үшін маңызды жаңа табыс көзіне айналды. Бастапқыда радиостанциялар орындаушыларды тікелей эфирде ғана көрсетіп, олар тегін жұмыс істеді. Кейін орындаушылар еңбекақы талап ете бастады, ал жазылған орындалулар кеңінен таралды. ASCAP телеарналардан лицензиялық төлемдерді жинауды бастады. 1931-1939 жылдар аралығында ASCAP телерадиокомпанияларға төленетін роялти ставкалары 400%-дан астамға өсті. 2010 жылы ASCAP Американың классикалық музыкасының Даңқ залына енгізілді.

Бойкот

1940 жылы ASCAP лицензиялық төлемдерін тағы да екі есеге арттыруға тырысқанда, радио хабар таратушылар ASCAP-ты бойкоттап, Broadcast Music Incorporated (BMI) деп аталатын бәсекелес роялти агенттігін құрды. 1941 жылдың 1 қаңтарынан 29 қазанына дейінгі он ай бойы NBC және CBS радиостанцияларында ASCAP лицензиясымен шыққан (1 250 000 ән) ешқандай музыка таратылған жоқ. Оның орнына станциялар ASCAP қабылдамаған аймақтық музыка мен стильдерді (мысалы, ритм-энд-блюз немесе кантри) ойнатты. 1941 жылдың қазан айында хабар таратушылар мен ASCAP арасындағы сот процесі аяқталғаннан кейін ASCAP бастапқы талабынан гөрі төмен төлемге келісті.

Келісім туралы қаулы

1930 жылдардың аяғында ASCAP-тың көптеген музыкаларды бақылауы және мүшелік талаптары сауданы шектеушілік және Шерман антитрест заңына қайшы деп танылды. Әділет министрлігі 1937 жылы ASCAP-қа қарсы сотқа шағымданып, бірақ кейіннен істі тоқтатты. 1941 жылы Әділет министрлігі тағы да сотқа жүгінді, және іс келісім шартымен аяқталды. Келісім шартының ең маңызды шарттарында ASCAP бағаларды әділ белгілеуі және музыканы лицензиялауда немесе "ұқсас жағдайға" ие клиенттерді кемсітпеуі керек еді. Сонымен қатар, егер біреу ASCAP-пен қанағаттанарлық шарттарға келісе алмаса немесе лицензия ала алмаса, Нью-Йорк оңтүстік округінің сотына, келісім шартын қадағалайтын сотқа жүгініп, наразылық білдіре алады. Сот белгілеген шарттар лицензия алушы және ASCAP үшін міндетті болады. BMI де 1941 жылы келісім шартына қол қойды.

Қатысушылар саны кеңейеді

ASCAP-тың мүшелері 1940 жылдары одан әрі кеңейді, джаз және свингтің көрнекті өкілдерін, соның ішінде Дьюк Эллингтон, Каунт Бэйси, Бенни Гудман және Флетчер Хендерсонды қатарға қосты. 1930 және 1940 жылдары кино өте танымал болды, осымен бірге Гарольд Арлен, Ди Либби, Джонни Мерсер, Коул Портер, Мортон Гулд және Джул Стайн сияқты жаңа ASCAP мүшелерінің классикалық партитуралары мен әндері пайда болды. Классикалық музыка композиторлары Аарон Копланд, Игорь Стравинский, Флоренс Прайс және Леонард Бернштейн 1940 жылдары өз шығармаларын ASCAP репертуарына енгізді. 1940 жылдары ASCAP және BMI жаңа әнші-күйшілер мен музыка баспаларын іздеу үшін өкілдерін жиі жіберіп тұратын, себебі бұл фирмалар көпшілікке онша таныс емес еді. Осындай ASCAP қызметкерлерінің бірі Лоринг Базелл болды, ол кейін Hecht Lancaster & Buzzell Music музыка баспа компаниясын құрды. Кантри және ритм-н-блюз музыкасының өркендеуінен туған рок-н-ролл BMI лицензиясы бар әндердің эфирде ойналуын ASCAP лицензиясы бар әндерге қарағанда екі есеге арттырды. ASCAP басшылары бұл жағдайдың себебі төлемақы екенін анықтады. Сондықтан ASCAP 1959 жылы төлемақы практикасын зерттеу үшін Конгресске үндеді. 1950 және 1960 жылдары теледидар ASCAP үшін жаңа кіріс көзіне айналды, ол бүгінгі күнге дейін маңыздылығын сақтап келеді. FM радионың пайда болуымен ASCAP қатарына Джон Денвер, Джимми Хендрикс, Куинси Джонс, Жанис Джоплин және Карли Саймон сияқты жаңа мүшелер қосылды, олардың әндері үлкен сәттілікке жетті. Motown хиттерінің көп бөлігін ASCAP мүшелері Эшфорд & Симпсон, Марвин Гэй, Смоки Робинсон және Стиви Уандер жазды. The Beatles және The Rolling Stones өзінің шығармаларын ASCAP арқылы лицензиялады, ал алғашқы Grammy сыйлығы ASCAP авторы Бобби Расселге "Little Green Apples" әні үшін берілді. Осы кезеңде ASCAP 1941 жылғы бойкот кезінде жоғалтқан беделін қайтару үшін бірнеше сот процесін бастады, бірақ сәттілікке жете алмады. 1960 жылдардың басында ASCAP мүшесі Боб Дилан бастаған (кейін SESAC-қа ауысты) халық музыкасының қайта жандануы ASCAP-ті осы жанрдағы маңызды ойыншыға айналдырды. Диланның сол онжылдықтың соңында рок музыкасына енуі ASCAP-қа осы жанрда бекінуге мүмкіндік берді. Сонымен қатар, ASCAP мүшесі Шапиро, Бернштейн және компания ASCAP үшін кантри хиттерін жасады. 1970 жылға қарай ASCAP кеңесінің жаңа буыны BMI-ден көбірек әнші-күйшілер мен музыка баспаларын тарту үшін жаңа науқанды бастауға шешім қабылдады. Бұл науқан 1971 жылы Motown Records музыка баспасының көп бөлігін BMI-ден ASCAP-қа ауыстыруға әкелді. ASCAP 11 500-ден астам жергілікті коммерциялық радиостанцияларға, 2 500-ден астам коммерциялық емес радио хабар таратушыларға және жүздеген мың "жалпы" лицензия иелеріне (барлар, мейрамханалар, ойын-сауық парктері және т.б.) лицензия береді. Ол алты континенттегі 40-қа жуық шетелдік PRO-мен өзара қарым-қатынас жасайды және жыл сайын әлем бойынша миллиардтаған қоғамдық орындалуларға лицензия береді. ASCAP – Интернеттегі орындалулар үшін авторлық төлемдерді таратқан алғашқы АҚШ PRO және веб-сайттар, цифрлық музыка провайдерлері және басқа да жаңа медиа үшін лицензияларды алу және қамтамасыз етуді жалғастыруда.

Марапаттар

ASCAP өзінің үздік мүшелерін жеті түрлі музыкалық санаты бойынша жыл сайынғы марапаттаулар сериясында құрметтейді: поп, ритм-энд-соул, кино және теледидар, латын, кантри, христиан және концерттік музыка. Марапаттар «онлайн дауыс беру» арқылы табыс етіледі, бұл бағалау критерийлерінің 50% құрайды. Қалған 50% әртүрлі музыка сыншыларының бағалауы бойынша анықталады. Сонымен қатар, ASCAP өзінің Нью-Йорк қаласындағы кеңсесінде жыл сайынғы салтанатты шарада джаздың көрнекті өкілдерін Джаз қабырғасына енгізеді және Англияның Лондон қаласында жыл сайын өткізілетін гала-кеште ASCAP арқылы өнімдеріне лицензия берген PRS мүшелерін құрметтейді. ASCAP жыл сайын Vanguard Award, «Жылдың ән жазушысы» және «Жылдың баспагері» сияқты арнайы марапаттарды да табыс етеді. 1979 жылы концерттік музыка композиторларын (классикалық музыка) олардың мансабының бастапқы кезеңдерінде марапаттау мақсатымен ASCAP Foundation Young Composer Awards құрылды. 1996 жылы ASCAP президенті Мортон Гулдтың қайтыс болуына байланысты, бұл марапат ASCAP Foundation Morton Gould Young Composer Awards деп қайта аталды, осылайша Гулдтың жас таланттарды қолдауға арналған өмірлік еңбегі мен композитор ретіндегі өзінің дамуы құрметтелді. 1986 жылдан бастап ASCAP «фильм және теледидар музыкасы саласына қосқан үлкен үлесі мен еңбегі» үшін композиторларды марапаттау мақсатымен Golden Soundtrack Award сыйлығын тағайындады. 1996 жылы бұл сыйлық Генри Манчини атымен аталып, осы саладағы композитордың жетістіктеріне құрмет көрсетілді. ASCAP сондай-ақ жазушылар мен музыка журналистеріне жыл сайын жақын уақыттарда Deems Taylor Awards сыйлығын табыс етеді. ASCAP-тың бірінші президенті Димс Тейлордың есімімен аталған бұл сыйлық 1967 жылы оның естелігін мәңгі есте қалдыру үшін құрылды. Deems Taylor Award «өте жақсы деп танылған музыка тақырыбындағы кітаптарды, мақалаларды, хабарларды және веб-сайттарды мойындайды».

Сын

ASCAP 1996 жылы БАҚ назарын аударды, өйткені ол ASCAP авторлық құқықтарына ие туындыларын лагерьтерде орындаған АҚШ-тың «Қыздар скауты» және Американың «Ұлдар скауты» ұйымдарына лицензиялық төлемдерді жасамайынша сотқа шағымдануы мүмкін екенін мәлімдеді. Кейін бұл қаулылар қайтарылды. ASCAP сондай-ақ өте жасырын операциялары үшін сыналды, оның ішінде директорлар кеңесінің қатысу тізімдерін, кеңес отырыстарының хаттамаларын және әннің немесе композицияның теледидар мен радиода қолданылуынан қанша ақша табуын анықтайтын салмақ формулаларының негіздемесін жарияламауы сынға алынды. 2009 жылы қоңырау үніне қатысты ASCAP тарифтері бойынша сот ісі көпшіліктің қызығушылығын тудырды. Сыншылар ASCAP тұтынушыларды қоңырау үнінің қоғамдық орындалуы үшін жауапты деп тануға тырысады деп мәлімдеді. ASCAP баспасөз қызметі арқылы былай деді: ASCAP мүшелерінің музыкасын пайдаланатын контенттен (мысалы, қоңырау үнінен) мобильді операторлар алатын үлкен кірістің бір бөлігін сымсыз операторлар ASCAP мүшелеріне төлеуін қамтамасыз етуге тырысады. Бұл контентке толық әндер, музыкалық бейнелер, телебағдарламалар, қоңырау үні мен қоңырау тондары кіреді. 2001 жылдан бері сымсыз операторлар мен қоңырау үні контентін ұсынатын провайдерлерге лицензия беріп келеді және тұтынушылардан қосымша ақы алуға тырыспайды. Ол мүшелерінің музыкасын таратуды кәсіп еткендерге лицензия беруге ұмтылады. Бұл кез келген медиаға қатысты, егер бұл музыка мазмұн немесе қызмет ретінде пайдаланылып, бизнес құрылған болса – эфирлік хабар тарату, спутниктік, кабельдік, интернет немесе аудио және бейне контентін ұсынатын сымсыз операторлар. 2009 жылдың 14 қазанында сот «ұялы телефонда қоңырау үні ойнағанда, тіпті ол қоғамдық жерде болса да, пайдаланушы авторлық құқықтан туындаған жауапкершіліктен босатылады, ал [ұялы байланыс операторы] тікелей немесе жанама жауапкершілікке тартылмайды» деген шешім шығарды. Бұл шешім коммерциялық мақсатсыз музыка орындалғанда авторлық құқық бұзылмайтынын нақтылады. (АҚШ ASCAP-қа қарсы, АҚШ-тың Нью-Йорк штатының Оңтүстік округінің аудандық соты). 2009 және 2010 жылдары ASCAP-қа қатысты тағы да даулар туды. Ұйым кейбір веб-сайттардан YouTube-қа енгізілген бейнелер үшін лицензиялық төлемдерді талап етті, тіпті YouTube өзі лицензиялық төлемдерді жасаса да, Amazon.com және iTunes-тан музыка тректерінің 30 секундтық үзінділері үшін төлем талап етті, бұл әдетте лицензия талап етпейтін, ән сатуды ілгерілету құралы болып саналады. 2009 жылы Floor64 негізін қалаушы және бас директоры Майк Масник ASCAP-ты кейбір роялтилерді суретшілерге берудің орнына өзінде сақтап отырғаны үшін айыптады. Ол ASCAP барлық суретшілер атынан барлық көлемдегі тікелей эфирдегі қойылымдардан роялтилерді жинайтынын, бірақ роялтилерді тек «жылдың ең табысты 200 АҚШ гастрольдік турларының» біріне қатысқан суретшілерге ғана беретінін мәлімдеді. Бұл ASCAP мүшелік келісіміне сәйкес келеді, онда ең табысты авторлар мен баспагерлер «қосымша ынталандырулар» алады, олар барлар, түнгі клубтар және осы сияқты орындардан түскен табыс есебінен төленеді. 2010 жылдың маусым айында ASCAP Public Knowledge, Electronic Frontier Foundation және Creative Commons сияқты авторлық құқықты шектеуді қолдайтын ұйымдармен күресу үшін мүшелерінен қаржылық көмек сұрап хаттар жіберді, бұл көптеген адамдардың наразылығын тудырды, өйткені бұл лицензиялар авторлық құқықтың бір түрі екенін және суретшіге қосымша таңдау ұсынатынын айтты. Creative Commons негізін қалаушы Лоренс Лессиг авторлық құқықты жоюға ниеттенбедіктерін мәлімдеп, ASCAP-ты қоғамдық пікірталасқа шақырды. ASCAP-тың Пол Уильямсы бұл ұсыныстан бас тартты. 2020 жылдың сәуір айында әнші-күйшілер мен композиторлар роялтилерді алуда кешігуге тап болды. Бұл туралы CEO Элизабет Мэтьюс жүздеген мың мүшелеріне жолдаған хабарламасында мәлімдеді, ол COVID-19 пандемиясының жаһандық салдарына байланысты деп түсіндірді. Бұл жайтқа сын көзбен қарағандар пандемияның сол кезде 2019 жылдың үшінші тоқсанына қатысты төлемдерге қалай әсер ететініне таңырды. Сонымен қатар, баспагерлерге роялтилер уақтылы төленіп жатқаны анықталды.