Кіріспе

Солтүстік Америкалық кәсіподақ – Америка Құрама Штаттары мен Канада Музыканттарының Америка Федерациясы (AFM/AFofM) – АҚШ және Канададағы кәсіби аспапшы музыканттарды өкілдік ететін 501(c)(5) еңбек одағы. Нью-Йорк қаласында штаб-пәтері орналасқан AFM-ге президент Тино Гальярди жетекшілік етеді. 1896 жылы Цинциннатиде Ұлттық музыканттар лигасының ізбасары ретінде құрылған AFM – кәсіби музыканттарды өкілдік ететін әлемдегі ең ірі ұйым. Ол әділ келісімдерге қол қояды, жазылған музыканың авторлық құқығын қорғайды, денсаулық сақтау және зейнетақы сияқты әлеуметтік жеңілдіктерді қамтамасыз етеді және заң шығарушылармен жұмыс істейді. АҚШ-та ол Америка Музыканттар Федерациясы (AFM) деп, ал Канадада – Канада Музыканттар Федерациясы/Fédération Canadienne des Musiciens (CFM/FCM) деп белгілі. AFM AFL–CIO [АҚШ-тағы ең ірі кәсіподақтар федерациясы], Кәсіби қызметкерлер департаменті, Халықаралық музыканттар федерациясы (FIM), Ұлттық музыка кеңесі және Канададағы кәсіподақтар федерациясы – Канада Еңбек Конгресімен байланысты. 125 жылдан астам уақыт бұрын құрылған Америка Музыканттар Федерациясының мақсаты өзгермеген: музыкалық қызметі үшін жалақы алатын барлық музыканттардың мүддесін арттыру, қорғау және дамыту. AFM-нің ең белгілі іс-қимылдарының бірі – 1942–1944 жылдардағы музыканттардың ереуілі, ол жазба компанияларын авторлық гонорарларды төлеу бойынша жақсы келісімге келуге мәжбүрледі.

Технология және заңнама

1918 жылы екі маңызды заңнамалық шара – спирттік ішімдіктерге тыйым салу және соғысқа қолдау көрсету үшін 20 пайыздық кабаре салығы – көптеген музыканттарға жағымсыз әсер етті. Спирттік ішімдіктерге тыйым салу 13 жылдан кейін тоқтатылды, бірақ кабаре салығы музыка индустриясына көп жылдар бойы зиян келтірді. 1909 жылғы Авторлық құқық туралы заң композитордың туындысын пайдаланған жағдайда авторлық төлем жасауды көздейтін алғашқы міндетті механикалық лицензияны құрды, бірақ бұл заң музыканттарды қамтымады. 1920 жылдары жаңа технологиялар алғаш рет тікелей музыкаға қарсы тұрды. Жазу және радионың пайда болуы музыканттардың жұмыс орындарын түбірінен өзгертті. AFM құрылтайларында кәсіподақ жазылған музыканы сынап, оркестр жетекшілеріне өз оркестрлерін радиода ақысыз жарнамалауға тыйым салды. 1920 жылдардың соңында көптеген факторлар жазу компанияларының санын азайтты. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін ел жаңарып, технология дамыды және музыканы жазу мен өндіруде әртүрлілік пайда болды. 1927 жылы алғашқы дыбысты фильм шықты және екі жыл ішінде 20 000 музыкант үнсіз фильмдерге қосымша музыка орындаудан жұмысын жоғалтты. Витафон, мувитон және фонограф жазулары үшін ең төменгі жалақы мөлшерлемелері белгіленді. 1938 жылы кинокомпаниялар AFM-мен алғашқы келісімшартқа қол қойды, дәл сол кезде музыканттар фонограф жазбалары радио оркестрлерін ығыстырғандықтан және музыкалық автоматтар түнгі клубтардағы тікелей музыкамен бәсекелескендіктен табыстарын жоғалтып жатты. 1930 жылы AFM Музыканы қорғау лигасына негіз салды, кинотеатрларда жазылған музыкаға қарсы халықтың қолдауын алу мақсатында. AFM еңбек қозғалысындағы алғашқы салалық келісімдерді келісіп, тірі музыкадан гөрі жазу жұмысына жоғары мөлшерлемелер белгіледі. Көп жалақылы жазба жұмысын іздеп Лос-Анджелеске ағылған музыканттардың санына қарамастан, технология 200-ден аз жаңа жұмыс орнын құрды. Музыканттарға әділ төлем мен кәсіподақ жұмыстарын табуға көмектесу үшін AFM 1936 жылы концерттік агенттерге лицензия беру саясатын жасады, ал 1938 жылы жазба компанияларына лицензия беру үшін ұқсас бағдарлама әзірледі. Жаңа радио желілерінде жұмыс істейтін тірі музыканттар үшін ұлттық мөлшерлемелер белгіленгенімен, кейбір станциялар бұрыннан-ақ жазбаларды пайдалана бастады. 1937 жылғы AFM құрылтайы Веберге радиода жазылған музыканы қолдануға қарсы күресуді тапсырды. Ол радио, транскрипция және жазба компанияларының өкілдерімен кездесу өткізіп, бүкіл ел бойынша жазба жұмыстарын тоқтатумен қорқытты. 14 аптадан кейін станциялар музыканттарды жұмысқа алу үшін қосымша 2 миллион доллар жұмсауға келісті, бірақ Әділет министрлігі кейіннен бұл келісімді заңсыз деп таныды.

Петрилло соққыға ұшырады

Еңбек лидері Джеймс Петрильо 1940 жылы AFM басшылығын қолға алды. Ол технологиялық жұмыссыздыққа қарсы қатаң ұстаным танытты. AFM-нің ең маңызды іс-қимылдарының бірі – 1942–1944 жылдардағы музыканттар ереуілі (кейде «Петрильо тыйымы» деп аталады), ол музыканттар үшін тиімді роялти жүйесіне келісуге рекордтық компанияларға қысым көрсету мақсатымен ұйымдастырылды. Ереуіл нәтижесінде жазба сатудан музыканттарды тікелей өнер көрсетуге тарту үшін авторлық төлемдерді енгізуге мәжбүр болды. Осының нәтижесінде 1948 жылы Музыкалық өнерпаздар қоры (MPTF) құрылды, ол АҚШ және Канада бойынша тегін тікелей концерттерді демеушілік етуді жалғастыруда. MPTF қаржы жұмсауды бастағанда, ол әлемдегі тікелей музыканттарды жұмысқа тартатын ең ірі жекелеген ұйымға айналды. Петрильо Тафт-Хартли заңына жауап ретінде 1948 жылдың 1 қаңтарынан 14 желтоқсанына дейін екінші жазба тыйымын ұйымдастырды. 1950 жылдары MPTF қайта бөлініп, AFM зейнетақы қоры және дыбыс жазуға арналған арнайы төлемдер қоры құрылды. Келесі онжылдықтарда музыканттардың өндіріс стандарттары мен жұмыс жағдайларын жақсартатын көптеген еңбек шаралары жүзеге асырылды. Жаңа келісімдер телебағдарламалар, кабельдік теледидар, тәуелсіз фильмдер және бейне ойындарды қамтыды. Зейнетақы қорлары құрылды, сонымен қатар музыканттар сандық хабар тарату және тікелей өнер көрсетулерді жазудан алынатын роялтилерді қамтамасыз ететін жаңа келісімшарттар жасады.

АХҚ басшылығы сынға ұшырады

Петриллоның тактикасы баршаға қабылданбады. 1955 жылғы келіссөздері қорларға төлемдердің ұлғаюына әкелсе де, тарифтік ставкаларының өспеуі кейбір толық уақытты музыканттарды наразылыққа толыстырды. Музыканттарға 1958 жылғы келесі кездесулерде өз пікірлерін білдіруге мүмкіндік беріледі деп уәде берілді, бірақ келіссөздер тоқтап, ереуіл жарияланды. Петриллоның келіссөздерді қайта ашу туралы талаптары қабылданбағаннан кейін, Лос-Анджелестегі наразы музыканттардың тобы Америка Музыканттар Гильдиясын құрды. 1946 жылы Конгресс «Петриллоға қарсы заң» деп аталған заңды қабылдады, ол радиостанциялардың ережелерін сақтау үшін одақтың қысым көрсетуін қылмыстық құлық деп жариялады. Телерадиокомпаниялармен күту музыканттарын жұмысқа алу және тікелей эфирдегі өнерпаздық шараларды қайта тарату үшін төлем жасау бойынша ұжымдық келісімдер жасау заңсыз деп жарияланды. Осының салдарынан радиодағы тікелей эфирлер дерлік толығымен тоқтатылды. Петрилло зейнетке шыққаннан кейін Герман Д. Кенин AFM президенті болды. 1958-1959 жылдары жазба жасаушы музыканттардың қатардағы комитеттері Кениннің жазба, теледидар және джингл индустрияларымен тиімді келісімдер жасауына қатысты. Америка Музыканттар Гильдиясы 1960 жылғы өкілдік сайлауында жеңіліске ұшырады және AFM киностудиялармен келісімдер жасау құқығын қайта алды.

Саяси лоббистік қызмет

1960 жылдары AFM саяси лоббилеу жұмыстарын ұйымдастырып, TEMPO саяси әрекеттер комитетін құрды. Сол кездегі маңызды мәселелердің бірі – музыкалық бағдарламаларға мемлекеттік қаржыландыру және 20 пайыздық кабаре салығын жою болатын. 1964 жылы британдық музыка толқыны басталған кезде Кенин АҚШ Еңбек министрі Уиллард Виртцке Ұлыбританиядан АҚШ-қа келетін рок-н-ролл музыканттарына эмбарго салуға тікелей үгіт жасады. Кенин британдық музыканттардың американдықтардың жұмысын алуынан қаушады, олардың музыкасында айырмашылық шамалы екенін, сондықтан Beatles және басқа да топтардың өнер көрсетуінің қажеті жоқ екенін мәлімдеді. Кениннің Beatles тобына тыйым салу туралы ниеті жарияланғаннан кейін, АҚШ-тың түкпір-түкпірінен Beatles жанкүйерлері ұйымды айыптаған хаттар жіберді. AFM сондай-ақ ұлттық еңбек мәселелеріне, мысалы, еңбек құқығына қарсы күрес сияқты мәселелерде өз үнін білдіруге тырысты. 1951 жылы кабаре салығына қарсы лоббилеу жұмысы нәтеже берді, коммерциялық емес ұйымдар, соның ішінде симфониялық оркестрлер салықтан босатылды. 1957 жылы Конгресс салықты 10 пайызға дейін төмендетті, нәтижесінде 1960 жылға қарай түнгі клубтардағы тапсырыстар 9 миллион долларға өсті. 1966 жылы салық толығымен жойылды.

Федералды қаржыландыру

1955 жылы AFM Конгресстен өнер саласын субсидиялауды ресми түрде сұрады. Федерация Американың мәдени мұрасын сақтау және коммерциялық жағынан аз табысты стильдерді – джаз, халық және симфониялық музыканы қорғау туралы алаңдаушылығын білдірді. Бұл күш-жігер 1965 жылы Президент Джонсон 20 U.S.C. 951 заңына қол қойғанда нәтежесін берді, осылайша Ұлттық өнер қоры (NEA) құрылды. 1966 жылы өткен AFM конвенциясында NEA-ға бастапқы 2 миллион доллар бөлінгені жарияланды. АҚШ-тағы кәсіби симфониялық оркестрлердің одан әрі өсуінің көп бөлігі тікелей түрде NEA-ның нәтижесі болды. AFM президенті Рей Хейр: «Үкіметтік өнер қаржыландыруы американдық кәсіби музыканттардың қаржылық және көркемдік әл-ауқаты үшін өте маңызды. NEA қаржыландыруы дерлік 50 жыл бойы біздің қоғамдастығымызды байытты, жұмыс орындарымызды қолдады және әрбір конгресс округінде мәдени тепе-теңдікке қол жеткізуге көмектесті» деді. Канада Парламенті 1957 жылы Канаданың Өнер кеңесін құру үшін екі канадалық миллионердің мұралық салымын пайдаланды. International Musician журналында жарияланған мақалаға сәйкес, кеңес «елде бұрын-соңды көрілмеген музыкалық жетістіктердің аурасын құруға» жауапты болды. 2014 және 2015 жылдары кеңес Канададағы өнерге 155,1 миллион доллар бөлді. 1960 жылға қарай таспаға жазу құрылғылары дыбыс және бейне жазуды бүкіл әлемде оңай және арзан етті. 1961 жылы AFM авторлық құқықты қорғау мерзімін ұзартатын халықаралық шартты әзірлеу үшін Рим конвенциясына қатысты. Алайда, американдық телехабар таратушыларының қысымы салдарынан федералды үкімет осы шартқа қол қоюдан бас тартты. Бүгінгі күнге дейін тек АҚШ, Қытай және Солтүстік Корея ғана осы шартқа қол қоймады. Сондықтан американдық музыканттар мен жазба компаниялары AM/FM радиосынан орындаушылық роялти алмайды. AFM тарихының басында одақтың жергілікті бөлімдері қара және ақ музыканттар үшін бөлінген болатын. Қара және ақ музыканттардың жергілікті бөлімдері бірігуді бастады, алғашқысы 1953 жылы Лос-Анджелесте болды, ал 1974 жылға қарай барлық жергілікті бөлімдер біріктірілді.

21 ғасыр

Авторлық құқық туралы заңға өзгертулер енгізу және жаңа, инновациялық келісімдер жасау арқылы AFM музыканттарды қорғау және оларға сыйақы төлеу жұмысын жалғастыруда, әсіресе цифрлық технологиялар кеңінен қолданылатын қазіргі заманда. AFM & SAG AFTRA қоры авторлық құқық бойынша белгіленген, интерактивті емес цифрлық орындау және аудиожазу бойынша, сондай-ақ түрлі шетелдік аумақтардан түсетін авторлық құқықтарды басқару және тарату мақсатында құрылды. 2020 жылы АҚШ-тың 50 штаты мен Канададағы 42 000-нан астам студиялық музыкант және вокалист оның Зияткерлік меншік құқықтарын тарату қоры жинаған 62 миллион долларлық сыйақыны бөлісті. SoundExchange атты орындау құқықтарын басқару ұйымы, кабельдік, спутниктік және интернет-трансляциялар сияқты интерактивті емес цифрлық қызметтерден түсетін табысты жинап, тарату үшін құрылды. Ол 650 мың автордың мүддесін қорғайды және бүгінгі күнге дейін 10 миллиард доллардан астам сомада төлемдер жасады. Индустрияның жаһандануы музыканттардың жұмыс үшін халықаралық шекараны кесу қажеттілігін арттырды. Музыканттардың кездесетін мәселелердің бірі – аспаптарды ұшақпен және кеден арқылы қауіпсіз тасымалдау ережелері. Авиакомпаниялардың аспаптарды тасымалдау саясатындағы айырмашылықтар музыканттарды ұзақ жылдар бойы мазалап келді. Бұл мәселе 2001 жылғы 11 қыркүйектегі терактіден кейін және одан кейін күшейтілген қауіпсіздік тексерулерінен кейін одан да ушықты. AFM он жылдан астам уақыт бойы музыканттардың аспаптарымен ұшу мүмкіндігін жақсартуға тырысты. Бұл күш-жігер 2012 жылғы FAA Модернизация және реформа туралы заңға әкелді, ол 2015 жылы күшіне енді. Заңда белгіленгендей, егер аспап әуе компаниясының жүк бөлімшесіне сыйып, иесі жүк бөлімшесінде орын болуы үшін ертерек келсе, музыкантты аспабын тапсыруға мәжбүрлеуге болмайды. 2020 жылдың басында AFM пандемия мен одан кейінгі карантин салдарынан мыңдаған музыкант жұмыссыз қалғандықтан және мансабы тоқтап қалғандықтан, ең үлкен қиындыққа тап болды. AFM концерттерді тікелей эфирде көрсетуге және студияда емес, үйде жазба жасауға мүмкіндік беретін келісімдерді жылдам бейімдеді.