Кіріспе

Drosophyllum (Дрозофиллум) – ет жейтін өсімдіктер туысы. Дрозофиллум (кейде drəSOFiləm деп айтылады) – бір ғана түрі бар, Drosophyllum lusitanicum, көбінесе португалдық росянка немесе шыралы қарағай деп аталады. Сыртқы түрі жағынан туыс туысы – Drosera (росянкалар) және одан әлдеқайда алыс туысы – Byblis (көліктік өсімдіктер) сияқты.

Сипаттама

Drosophyllum lusitanicum – көпжылдық етқоректі өсімдік. Басында ағаш тәрізді сабақтары болады, қысқа, қарапайым немесе сирек тармақталған, иілген немесе тік өседі. Жапырақтары тығыз розеткадағы түбірлік бөлігінде орналасқан, сабақсыз, сызықтық, қабықты, оралған, сабақсыз және сағақталған бездермен жабылған. Сабақтағы жапырақтары сабақсыз, кезектесіп орналасқан, жоғарғылары гүлқалқан тәрізді. Гүлдері жоғары орналасқан, шоғыр немесе шатырша тәрізді болып келеді және бес сары жапырақшасы бар. Гүлдің тостағаншасы бес бөліктен тұрады және кеш күзде түседі. Гинециумда бес аталық безі бар. Оның бес торабы бар, қарапайым, басы дөңгелек келген. Жемісі бір ұялы қапшықта орналасқан, және жартылай бес бөлікке бөлінеді, 3-5 тіспен жарылады. Тұқымдары алмұрт пішіндес және беті дөңгелек, өте кедір-бұдырлы. Тұқымның өніп шығуына қабық сыдыру (скарификация) көмектеседі.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Drosophyllum lusitanicum Батыс Жерорта теңізі аймағының, Португалияның көп бөлігінің, Испанияның оңтүстік-батысының және Марокконың солтүстігінің туатын өсімдігі, және құрғақ топырақта өсетін сирек етші өсімдіктердің бірі. Ол көбінесе бұталы алқаптарда (әсіресе қалампыр), қарағай ормандары мен мәңгі жасыл ормандарда (мысалы, ашық емен тоғайларында) және күнге толы далаларда өседі. Құрғақ жерлерде, кремнийлі, құмды немесе тақтатас субстраттарында, аз-кем бұзылған жерлерде кездеседі. Бұл түр теңіз деңгейінен жоғары биіктікте өсетін кальцификалық өсімдік.

Экология

Бұл өсімдіктің ерекше тәтті хош иісі бар, ол жемтіңдіктерді өзіне тартады. Жәндіктер жапыраққа қонғанда, жапырақтардағы сабақты бездерден шығарылатын шырышқа жабысып қалады. Жәндіктер күрескен сайын, олар одан да көп тұзаққа түсіп, ақырында мойын қысып немесе шаршап өледі. Содан кейін өсімдік ферменттерді бөліп, жәндіктерді ерітеді және қоректік заттарды босатады, оларды өсімдік сіңіріп алады. Өсімдік осы қоректік заттарды өсетін топырағының қоректік заттарының жетіспеуін толықтыру үшін пайдаланады. Бұл туыс әрқашан Дрозераға жақын деп есептелген және бұрын Дрозера тұқымдасына жатқызылған. Дегенмен, соңғы молекулалық және биохимиялық зерттеулер оны Angiosperm Phylogeny Group ұсынған монотиптік Drosophyllaceae тұқымдасына жатқызады, сондай-ақ Dioncophyllaceae (Triphyophyllum) және Ancistrocladaceae тұқымдастарымен байланысты.

Жіктеу

APG жүйесі (1998) және APG II жүйесі (2003) Drosophyllaceae тұқымдасын Caryophyllales қатарына, негізгі эудикоталар кладына жатқызады. D. lusitanicum бұрын әрқашан Droseraceae тұқымдастығына кіретін, себебі ол осы тұқымдастықтағы көптеген өсімдіктер қолданатын сияқты әдіспен жәндіктерді ұстайды. Жақында алынған молекулалық және биохимиялық деректер (AP веб-сайтына қараңыз) Caryophyllales қатарындағы етқоректі таксондардың (Droseraceae, Drosophyllaceae, Nepenthaceae тұқымдастықтары және Triphyophyllum peltatum түрі) барлығы бір кладқа жатады, ол тек етқоректі өсімдіктерден ғана емес, сонымен қатар кейбір етқоректі емес өсімдіктерді де қамтиды, мысалы, Ancistrocladaceae тұқымдастығындағылар.